Được, mất khi tách kỳ thi tốt nghiệp và tuyển sinh đại học?

TPO - Sau hơn 10 năm áp dụng mô hình kỳ thi "2 trong 1", nhiều chuyên gia cho rằng cần nhìn nhận lại những ưu điểm và hạn chế để có hướng điều chỉnh phù hợp.

Việc nghiên cứu tách riêng kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học được ông Nguyễn Đắc Vinh, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, đề xuất mới đây đã nhận được nhiều ý kiến bàn luận.

Kỳ thi "2 trong 1" bộc lộ những giới hạn

Đánh giá về mô hình kỳ thi "2 trong 1" được áp dụng từ năm 2015, thạc sĩ Trịnh Hữu Chung - Phó hiệu trưởng Trường ĐH Gia Định - cho rằng đây là một bước cải tiến lớn so với giai đoạn trước khi học sinh phải tham gia hai kỳ thi riêng biệt. Việc chỉ tổ chức một kỳ thi đã góp phần giảm áp lực thi cử, tiết kiệm chi phí cho thí sinh, phụ huynh và xã hội, đồng thời hình thành cơ sở dữ liệu thống nhất để các trường ĐH sử dụng trong tuyển sinh.

Tuy nhiên, theo ông Chung, sau hơn một thập kỷ triển khai, mô hình này cũng có một số hạn chế khi một kỳ thi phải đồng thời thực hiện hai nhiệm vụ có bản chất khác nhau. Một mặt, kỳ thi tốt nghiệp THPT nhằm đánh giá học sinh có đạt chuẩn đầu ra của chương trình giáo dục phổ thông hay không. Mặt khác, tuyển sinh ĐH lại cần khả năng phân loại thí sinh để lựa chọn người học phù hợp với từng ngành đào tạo.

dsc08494.jpg
Thí sinh thi Đánh giá năng lực vào ĐH Quốc gia TPHCM. Ảnh: Anh Nhàn

Theo ông Chung, chính sự khác biệt về mục tiêu khiến việc xây dựng đề thi trở thành bài toán khó. Nếu đề thi thiên về mục tiêu tốt nghiệp thì mức độ phân hóa không đủ để tuyển sinh ĐH. Ngược lại, nếu đề thi được thiết kế quá khó nhằm phục vụ tuyển chọn, nhiều học sinh sẽ gặp bất lợi trong xét tốt nghiệp.

"Mỗi trường ĐH có định hướng đào tạo, yêu cầu đầu vào và tiêu chí tuyển chọn khác nhau nên việc cùng sử dụng một kết quả thi quốc gia chưa thể đáp ứng đầy đủ nhu cầu tuyển sinh. Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến sự chênh lệch lớn về điểm chuẩn giữa các trường, giữa các khu vực, đồng thời chất lượng đầu vào của sinh viên ở một số trường tốp trên chưa còn đồng đều như trước", ông Chung nhận định.

Tuy nhiên, theo ông Chung, không nên quay trở lại mô hình tách hoàn toàn hai kỳ thi như trước năm 2015 vì điều này có thể khiến học sinh gặp nhiều áp lực.

Ở góc nhìn khác, PGS.TS Đỗ Văn Dũng - nguyên Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật TPHCM - cho rằng việc phân tách kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh ĐH thành hai kỳ độc lập sẽ giải quyết được phần nào mâu thuẫn về mục tiêu đánh giá. Việc tách hai kỳ thi cũng tạo điều kiện để các trường ĐH chủ động hơn trong việc lựa chọn phương thức tuyển sinh phù hợp, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào một phổ điểm chung.

"Nếu tách 2 kỳ thi, học sinh có thể phải tham gia nhiều kỳ thi hơn, áp lực ôn luyện kéo dài, chi phí luyện thi, đi lại và ăn ở tăng lên. Với quy mô hàng triệu thí sinh mỗi năm, chi phí xã hội dành cho công tác tổ chức cũng sẽ lớn hơn đáng kể." - PGS.TS Đỗ Văn Dũng - nguyên Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật TPHCM chia sẻ.

Tuy vậy, PGS.TS Đỗ Văn Dũng cho rằng cần cân nhắc kỹ những tác động về chi phí, áp lực và công bằng. Học sinh ở vùng sâu, vùng xa hoặc có hoàn cảnh khó khăn sẽ chịu nhiều bất lợi hơn khi các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy chủ yếu được tổ chức tại các thành phố lớn. Nếu không có chính sách hỗ trợ phù hợp về điểm thi, lệ phí và điều kiện tiếp cận, khoảng cách giữa các nhóm thí sinh sẽ ngày càng lớn.

Tự chủ tuyển sinh phải đi kèm trách nhiệm giải trình

Theo các chuyên gia, dù lựa chọn mô hình tổ chức kỳ thi nào thì xu hướng tăng quyền tự chủ tuyển sinh cho các trường ĐH vẫn là cần thiết.

Trước lo ngại việc nhiều trường đại học tổ chức kỳ thi riêng sẽ khiến học sinh phải dự thi quá nhiều, ông Chung nói điều này không nhất thiết tạo thêm áp lực nếu thí sinh xác định rõ mục tiêu của mình. Khi đã lựa chọn trường hoặc ngành học mong muốn, các em sẽ chủ động tham gia những kỳ thi cần thiết thay vì đăng ký dàn trải.

Ông Chung cũng nhìn nhận tuyển sinh ĐH vận hành theo quy luật cung - cầu của xã hội. Vì vậy, các trường cần cạnh tranh bằng chất lượng đào tạo và chất lượng đầu ra thay vì chỉ tập trung vào việc tuyển đủ chỉ tiêu. Những phương thức tuyển sinh hoặc mô hình đào tạo không còn phù hợp sẽ dần được điều chỉnh theo quy luật phát triển.

su-pham.jpg
Thí sinh tham dự kỳ thi đánh giá năng lực chuyên biệt do Trường Đại học Sư phạm TPHCM tổ chức. Ảnh: Anh Nhàn

Trong khi đó, PGS.TS Đỗ Văn Dũng cho rằng nếu trao quyền tổ chức kỳ thi riêng cho các trường ĐH thì cần có cơ chế điều phối chặt chẽ để tránh tình trạng "mạnh ai nấy làm".

"Khi mỗi trường xây dựng một kỳ thi với cấu trúc và dạng đề khác nhau, việc luyện thi chuyên biệt sẽ phát triển mạnh, số lần dự thi của thí sinh tăng lên, kéo theo gánh nặng về tài chính và tâm lý. Đồng thời, xã hội cũng phải bỏ thêm nhiều nguồn lực để xây dựng ngân hàng câu hỏi, tổ chức và bảo mật kỳ thi", ông Dũng nói.

Để hạn chế những bất cập này, ông Dũng kiến nghị Bộ GD&ĐT cần đóng vai trò điều tiết chất lượng thay vì can thiệp sâu vào hoạt động tuyển sinh của từng trường. Cạnh đó, cần xây dựng khung pháp lý rõ ràng đối với các kỳ thi độc lập, quy định điều kiện tổ chức, quy trình thực hiện và yêu cầu về độ tin cậy của từng kỳ thi.

Bên cạnh đó, ông Dũng đề xuất giới hạn số lượng phương thức xét tuyển, khuyến khích các trường cùng nhóm ngành hoặc cùng khu vực phối hợp tổ chức các kỳ thi dùng chung.

"Không phải trường ĐH nào cũng nên được phép tổ chức kỳ thi riêng. Chỉ những cơ sở đáp ứng đầy đủ các điều kiện về đội ngũ khảo thí chuyên trách, ngân hàng đề thi được chuẩn hóa, cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ và cơ chế kiểm định chất lượng mới nên được sử dụng kết quả của kỳ thi độc lập trong tuyển sinh", ông Dũng bày tỏ.

Báo Tiền Phong mở diễn đàn "Có nên tách kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học?"; để lắng nghe những ý kiến thảo luận, hiến kế, gợi mở giải pháp từ bạn đọc.

Bài viết tham gia diễn đàn xin gửi theo địa chỉ: https://tienphong.vn/ban-doc-lam-bao.tpo

Chúng tôi mong nhận được nhiều ý kiến đóng góp đa chiều của bạn đọc!

Bình chọn

Có nên tách kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học?

Cùng chuyên mục

Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam có tân Chủ tịch, Tổng giám đốc

Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam có tân Chủ tịch, Tổng giám đốc

TPO - Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn vừa kí quyết định điều động, bổ nhiệm ông Triệu Ngọc Lâm, Tổng Biên tập Báo Giáo dục và Thời đại giữ chức vụ Chủ tịch Hội đồng thành viên đồng thời là Tổng giám đốc công ty TNHH Một thành viên Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.

Cô giáo suốt gần 30 năm chọn cách bước vào thế giới của những học trò mặc cảm

Cô giáo suốt gần 30 năm chọn cách bước vào thế giới của những học trò mặc cảm

TPO - Một bài kiểm tra để giấy trắng, vài dòng chữ nguệch ngoạc từng khiến cô giáo Bùi Thị Hương, Trường THCS xã Cúc Phương (Ninh Bình) trăn trở nhiều ngày. Nhưng suốt gần 30 năm đứng lớp ở vùng khó khăn, cô đã chọn kiên nhẫn thay vì trách phạt, chọn yêu thương để đánh thức niềm tin và khơi dậy khát vọng học tập trong những đứa trẻ còn nhiều mặc cảm.

Tri ân thầy cô ngày 20/11: Đừng để lòng biết ơn thành áp lực

Tri ân thầy cô ngày 20/11: Đừng để lòng biết ơn thành áp lực

TPO - Những tấm thiệp tự làm, bó hoa giấy hay lời chúc viết nắn nót vẫn là món quà khiến thầy cô xúc động trong ngày 20/11. Thế nhưng, phía sau ngày tri ân đôi khi lại là những cuộc bàn bạc về quà cáp, mức đóng góp và cả nỗi lo con bị thiệt thòi nếu gia đình không tham gia. Khi nào món quà thực sự xuất phát từ lòng biết ơn và khi nào nó trở thành áp lực?

Nghiên cứu trong phòng lab tại trường ĐH Ảnh: NTCC

Dự thảo chuẩn giáo sư, phó giáo sư: Tự chủ nửa vời, rào cản chồng rào cản

TP - Dự thảo quy định mới về tiêu chuẩn, quy trình bổ nhiệm giáo sư (GS), phó giáo sư (PGS) của Bộ GD&ĐT hướng tới trao quyền cho các trường đại học. Tuy nhiên, những rào cản về hạn mức số lượng, công bố khoa học, ghi nhận sản phẩm đổi mới sáng tạo và cơ chế đánh giá đang tạo ra nhiều nghịch lí, có nguy cơ làm giảm ý nghĩa của chủ trương tự chủ.

Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc dự kỷ niệm 60 năm thành lập trường ở Ninh Bình

Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc dự kỷ niệm 60 năm thành lập trường ở Ninh Bình

TPO - Ngày 15/11, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc dự Lễ kỷ niệm 60 năm thành lập Trường THPT A Trần Hưng Đạo (phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình). Cùng dự có Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn, đại diện lãnh đạo các bộ, ngành Trung ương và lãnh đạo tỉnh Ninh Bình.

TPHCM tuyên dương 1.113 nhà giáo trẻ tiêu biểu

TPHCM tuyên dương 1.113 nhà giáo trẻ tiêu biểu

TPO - Trong năm 2026, Ban Tổ chức giải thưởng tiếp nhận 1.645 hồ sơ giới thiệu từ 158 đơn vị, 349 trường học. Qua quá trình xét chọn, thẩm định, Ban Thường vụ Thành Đoàn TPHCM quyết định tuyên dương 1.113 nhà giáo trẻ tiêu biểu TPHCM.

Trường THPT Cao Bá Quát - Gia Lâm kỷ niệm 65 năm thành lập

Trường THPT Cao Bá Quát - Gia Lâm kỷ niệm 65 năm thành lập

Ngày 15/11, Trường THPT Cao Bá Quát – Gia Lâm (Hà Nội) đã long trọng tổ chức lễ kỷ niệm 65 năm thành lập trường (1961–2026). Buổi lễ có sự tề tựu đông đủ của hàng nghìn thầy cô giáo và các thế hệ học trò, cùng nhau ôn lại chặng đường vẻ vang nửa thập kỷ "dạy chữ, dạy người".

Vì sao nhà vô địch Vovinam thế giới chọn làm thầy giáo?

Vì sao nhà vô địch Vovinam thế giới chọn làm thầy giáo?

TPO - Từng nghĩ sẽ dành trọn thời gian cho thi đấu, thầy Phan Tấn Thành chọn làm giáo viên thể dục khi vẫn đang theo đuổi Vovinam chuyên nghiệp. Nhớ tiết dạy đầu tiên, thầy kể điều khiến mình hồi hộp nhất là làm sao để học trò hiểu động tác và muốn tập cùng thầy.