Nếu áp dụng đầy đủ trình tự, thủ tục sẽ không đủ thời gian
Sáng 3/8, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình Quốc hội dự thảo Nghị quyết quy định cơ chế, chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang.
Chính phủ cho biết, từ tháng 3/2025 đến nay, tỉnh An Giang cùng các nhà đầu tư đã tập trung nguồn lực triển khai đồng thời nhiều dự án trọng điểm. Đây đều là các công trình có quy mô lớn, thi công trong thời gian rất ngắn tại địa bàn đặc khu Phú Quốc.
“Nếu áp dụng đầy đủ trình tự, thủ tục thông thường về đầu tư, quy hoạch, đất đai, xây dựng và môi trường thì phải mất từ 18-36 tháng mới hoàn thành thủ tục để khởi công, thậm chí có thể kéo dài hơn. Điều này sẽ không còn đủ thời gian để hoàn thành các công trình theo chỉ đạo của lãnh đạo Đảng và Chính phủ”, ông Tuấn nêu rõ.
Do vậy, UBND tỉnh An Giang và nhà đầu tư đã triển khai thi công trước một số dự án, công trình khi chưa hoàn tất đầy đủ thủ tục pháp lý về quy hoạch, đầu tư, đất đai, khoáng sản, xây dựng, môi trường...
Điều này dẫn đến khó khăn, vướng mắc về cơ sở pháp lý để tiếp tục thực hiện dự án, nghiệm thu, thanh toán, quyết toán khối lượng, giá trị của các công trình đã thi công trước.
Thực hiện theo quy trình rút gọn
Để tháo gỡ khó khăn vướng mắc, Nghị quyết quy định cơ chế đặc thù để xử lý theo hướng: các công trình, dự án vẫn được tiếp tục thi công trong quá trình hoàn thiện thủ tục để bảo đảm đáp ứng tiến độ cấp bách phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027.
Đối với chất thải xây dựng phát sinh trong quá trình thi công, được đổ thải tạm thời tại các vị trí do cơ quan có thẩm quyền lựa chọn, có giám sát chặt chẽ và trách nhiệm hoàn trả mặt bằng sau khi công trình hoàn thành.
Bên cạnh đó, với dự án đã thi công trước nhưng đến nay còn tiếp tục phải hoàn thiện các thủ tục thì được thực hiện theo quy trình đơn giản, rút gọn hoặc theo cơ chế đặc biệt như: điều chỉnh quy hoạch theo thủ tục rút gọn; thực hiện dự án đầu tư công, đầu tư kinh doanh theo thủ tục đặc biệt; không phải thực hiện thủ tục thi tuyển phương án kiến trúc…
Đối với dự án đối ứng của dự án BT đã thi công trước nhưng chưa hoàn thành các thủ tục liên quan đến sử dụng đất thì được áp dụng cơ chế đặc thù như: được giao đất từng phần; giá trị quỹ đất thanh toán cho nhà đầu tư được xác định theo giá đất cụ thể tại thời điểm hồ sơ thiết kế cơ sở của dự án đối ứng được phê duyệt; thời gian tính giá trị quyền sử dụng đất của quỹ đất là 70 năm kể từ thời điểm bàn giao mặt bằng.
Đối với khối lượng, giá trị công trình đã thi công trước khi hoàn thiện thủ tục đầu tư công, đầu tư theo phương thức PPP, được ghi nhận khi ký hợp đồng xây dựng hoặc phụ lục hợp đồng làm cơ sở nghiệm thu, giải ngân, thanh toán, quyết toán; Kiểm toán Nhà nước thực hiện kiểm toán báo cáo quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành trước khi UBND tỉnh An Giang phê duyệt quyết toán.
Cơ quan thẩm tra đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ phạm vi, đối tượng áp dụng; xác định cụ thể số lượng dự án, tiêu chí lựa chọn, căn cứ xác định mốc thời gian từ tháng 3 năm 2025 đến ngày 18/5/2026 và các thủ tục pháp lý chưa được hoàn thiện. Trường hợp cần thiết, đề nghị nghiên cứu quy định cụ thể danh mục dự án và cơ chế, chính sách được áp dụng trong Nghị quyết để bảo đảm tính minh bạch, thống nhất trong áp dụng và tránh mở rộng phạm vi điều chỉnh.
Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị nghiên cứu bổ sung điều kiện cho phép tiếp tục tổ chức thi công xây dựng nếu các hạng mục hoặc bộ phận công trình đã có thiết kế bản vẽ thi công được tư vấn độc lập thẩm tra theo quy định của Luật Xây dựng năm 2025.
Đồng thời, cơ quan chủ trì soạn thảo cần nghiên cứu làm rõ căn cứ pháp lý của việc dự thảo Nghị quyết quy định áp dụng trình tự, thủ tục đặc biệt cho các trường hợp này để thống nhất với quy định về dự án đầu tư công đặc biệt theo Luật Đầu tư công và thủ tục đầu tư đặc biệt quy định tại Luật Đầu tư.
