Sáng 26/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Đại tướng, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang trình bày tờ trình 5 dự án: Luật an ninh dữ liệu; Luật bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia; Luật định danh và xác thực điện tử; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ; Luật phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ; Luật xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi).
5 nhóm đối tượng định danh điện tử
Về dự án Luật định danh và xác thực điện tử, theo Bộ trưởng Công an, dự thảo luật quy định về định danh và xác thực điện tử; quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan.
Đối tượng áp dụng, gồm: Cơ quan, tổ chức, cá nhân Việt Nam; người gốc Việt Nam chưa xác định được quốc tịch đang sinh sống tại Việt Nam; Tổ chức, cá nhân nước ngoài cư trú, hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam; Cơ quan, tổ chức, cá nhân nước ngoài trực tiếp tham gia hoặc có liên quan đến hoạt động định danh và xác thực điện tử của Việt Nam.
Về đối tượng định danh điện tử, dự thảo luật xác định 5 nhóm đối tượng: cơ quan, tổ chức, cá nhân; sản phẩm, hàng hóa, tài sản vật chất và đối tượng vật chất khác; cơ sở dữ liệu, tệp dữ liệu, hình ảnh, âm thanh, video, ứng dụng, phần mềm và các dịch vụ số; sự kiện, giao dịch, hành vi; địa điểm và không gian; giao Chính phủ quy định việc định danh, xác thực điện tử đối với đối tượng thuộc lĩnh vực quân sự, quốc phòng, cơ yếu.
Quy định nguyên tắc thu thập dữ liệu tối thiểu, không thu thập lại dữ liệu đã có; nghiêm cấm sử dụng sinh trắc giả, hình ảnh giả tạo bằng công nghệ hoặc gian lận công nghệ khác để tạo lập, giả mạo danh tính điện tử; quy định chế độ ghi nhận, lưu vết, truy vết và trách nhiệm giải trình trong toàn bộ quá trình định danh, xác thực điện tử.
Về hệ thống định danh và xác thực điện tử, dự thảo luật quy định gồm: Cơ sở dữ liệu quốc gia về định danh và xác thực điện tử; Nền tảng định danh và xác thực điện tử; Ứng dụng định danh quốc gia (VNeID); Hệ thống quản lý hiệu lực của danh tính điện tử và chứng thư điện tử xác nhận thông tin; Cổng định danh và xác thực điện tử quốc gia và các phần mềm, ứng dụng, hệ thống thông tin khác. Các hệ thống thông tin có liên quan được kết nối với hệ thống để phục vụ quản lý nhà nước, cung cấp dịch vụ công và phát triển kinh tế - xã hội.
Về mô hình xác thực điện tử, dự thảo luật quy định mọi đối tượng đã được tạo lập danh tính điện tử và cấp mã định danh theo quy định của luật là đối tượng xác thực điện tử; đồng thời thiết lập 3 mô hình thực hiện hoạt động xác thực điện tử, gồm: mô hình xác thực tập trung, mô hình xác thực trung gian và mô hình xác thực độc lập.
Quy định bắt buộc liên kết, xác thực danh tính điện tử đối với giao dịch trên nền tảng số thuộc một số lĩnh vực.
Về dịch vụ định danh, xác thực điện tử, dự thảo quy định điều kiện đối với tổ chức cung cấp dịch vụ định danh và xác thực điện tử về tư cách pháp nhân, năng lực tài chính, hệ thống kỹ thuật, hạ tầng công nghệ thông tin, nhân sự chuyên trách, quy trình nghiệp vụ, bảo vệ dữ liệu người dùng, an ninh mạng, kết nối kỹ thuật với Hệ thống và bảo hiểm trách nhiệm.
Cân nhắc tính khả thi khi định danh các đối tượng phi vật chất như tệp dữ liệu, ứng dụng, sự kiện, hành vi
Thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Lê Tấn Tới cho rằng, ủy ban cơ bản nhất trí với đối tượng định danh điện tử, thấy rằng quy định mở rộng đối tượng định danh điện tử sang thực thể vật chất và đối tượng phi vật chất là phù hợp xu thế.
Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng, phạm vi đối tượng định danh điện tử quá rộng, nên đề nghị thu hẹp hoặc phân định rõ danh mục bắt buộc và danh mục khuyến khích thực hiện; cân nhắc tính khả thi khi định danh các đối tượng phi vật chất như tệp dữ liệu, ứng dụng, sự kiện, hành vi; đánh giá kỹ nguy cơ lộ lọt thông tin đối với đối tượng định danh chứa đựng bí mật nhà nước, bí mật kinh doanh.
Ủy ban cũng cơ bản nhất trí với quy định về danh tính điện tử, mã định danh trong dự thảo luật. Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng việc giao cơ quan chuyên ngành hoặc tổ chức cung cấp dịch vụ tự quyết định các trường thông tin thu thập dễ dẫn đến lạm dụng, xâm phạm quyền riêng tư.
Ủy ban đề nghị bổ sung quy định khung về các trường thông tin được phép thu thập; giao Chính phủ quy định giới hạn các trường thông tin, ban hành khung tiêu chuẩn kỹ thuật và quán triệt nguyên tắc thu thập tối thiểu để bảo vệ quyền của chủ thể dữ liệu.
Về liên kết danh tính điện tử, ủy ban cơ bản nhất trí với các quy định. Tuy nhiên, có ý kiến đề nghị chỉ bắt buộc liên kết danh tính đối với các giao dịch mà pháp luật chuyên ngành có quy định bắt buộc; quy định việc liên kết danh tính điện tử bảo đảm nguyên tắc cần thiết, tương xứng với mục đích quản lý, sử dụng và mức độ rủi ro của giao dịch, tập trung vào các chủ thể có quyền quản lý, quyền kiểm soát hoặc trực tiếp xác lập, thực hiện giao dịch hành vi; đồng thời, quy định rõ phạm vi, điều kiện và mức độ liên kết danh tính; bổ sung nguyên tắc liên kết theo quan hệ gia đình, huyết thống hoặc người quản lý doanh nghiệp.
