Giá trúng cao gấp nhiều lần, rồi… bỏ hoang
Còn nhớ thời điểm tháng 8/2024, nhiều huyện ngoại thành của Hà Nội (trước khi sắp xếp đơn vị hành chính - PV) như Thanh Oai, Hoài Đức, Sóc Sơn... rầm rộ tổ chức đấu giá đất. Giá trúng đấu giá ghi nhận mức cao bất thường, cao gấp chục lần so với giá khởi điểm, thậm chí có nơi lập đỉnh mới với giá hơn 100 triệu đồng/m2 tạo nên làn sóng “săn đất đấu giá” chưa từng có.
Đơn cử, ngày 10/8/2024, 68 thửa đất tại khu Ngõ Ba, thôn Thanh Thần, xã Thanh Cao (nay là xã Bình Minh) được đấu giá thành công với giá trung bình 63–80 triệu đồng/m²; lô cao nhất chạm mốc khoảng 100 triệu đồng/m². Tuy nhiên, sau đó nhiều lô bị bỏ cọc và phải tổ chức đấu giá lại.
Gần 2 năm trôi qua, theo ghi nhận thực tế của PV, khu đất vẫn gần như “đứng yên” khi hạ tầng cơ bản đã hoàn thiện nhưng chưa có một ngôi nhà nào được người dân xây dựng về ở. Nhiều lô đất cỏ mọc kín, thông tin rao bán khắp nơi. Thậm chí, có những lô đất người dân gần đó tận dụng trồng rau, làm nơi tập kết vật liệu xây dựng...
Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại khu đất đấu giá thôn Lòng Khúc, xã Tiền Yên (nay là xã Sơn Đồng). Phiên đấu giá xuyên đêm ngày 19–20/8/2024 từng gây chú ý khi giá trúng lên tới 80–90 triệu đồng/m², cá biệt có lô đạt 133 triệu đồng/m² – mức được coi là “đỉnh” ở thời điểm đó.
Ngay sau phiên đấu giá, môi giới dựng container, treo biển công ty, rao bán chênh 200–500 triệu đồng/lô. Nhưng khi cơn sốt qua đi, các “văn phòng dã chiến” đóng cửa, biển quảng cáo rách rưới, khu đất trở nên hoang vắng.
Không xây nhà về ở, đầu cơ tiếp tục "thổi giá"
Khảo sát thực tế cho thấy phần lớn các lô đất đấu giá không phục vụ nhu cầu ở thực. Sau khi trúng đấu giá, nhiều chủ đất tiếp tục rao bán lại với kỳ vọng sinh lời.
Hiện tại, tại khu đất đấu giá Ngõ Ba (xã Bình Minh), các lô đất vẫn được rao bán với giá cao hơn đáng kể so với giá trúng.
Đơn cư, một lô 85m² mặt trong đang được rao bán khoảng 90 triệu đồng/m² (trúng khoảng 60 triệu đồng/m²). Hay một lô 85m2 mặt đường, khe thoáng chào bán khoảng 120 triệu đồng/m² (trúng khoảng 80 triệu đồng/m²).
Như vậy, dù giá trúng đã rất cao, chỉ sau chưa đầy 2 năm, mặt bằng giá tiếp tục bị đẩy thêm khoảng 40–50%... với lý do khu vực này gần dự án khu đô thị thể thao khởi công cuối năm ngoái.
“Phần lớn người trúng đấu giá không có nhu cầu xây nhà ngay. Họ chờ quy hoạch, chờ hạ tầng đẩy giá đất tăng rồi bán lại kiếm lời", N.V.C - môi giới khu vực này thừa nhận.
Trái với kỳ vọng về một khu dân cư mới sầm uất, người dân sống gần các khu đất đấu giá cho biết cuộc sống xung quanh hầu như không thay đổi.
Bà Nguyễn Thị H. (xã Sơn Đồng) chia sẻ: “Ngày đấu giá người đổ về đông, xe cộ tấp nập, ai cũng nghĩ sắp có khu dân cư mới, có hàng xóm về ở. Nhưng từ đó đến nay vẫn là bãi đất trống, tối đến rất vắng".
Ông Trần.V. Đ. - một người dân khác cho hay: Giá đất tăng cao nhưng dân địa phương không mua nổi. Người mua chủ yếu là nhà đầu tư nơi khác. Nếu họ không xây nhà về ở thì nơi đây vẫn chỉ là khu đất trống bỏ hoang lãng phí.
Trao đổi với PV, TS. Trần Xuân Lượng - Viện phó Viện Nghiên cứu và Đánh giá thị trường Bất động sản Việt Nam cho rằng, việc đấu giá đất ồ ạt rồi bỏ hoang sẽ để lại nhiều hệ luỵ, gây lãng phí tài nguyên đất đai.
"Đất đai bị giữ lại để đầu cơ mà không được sử dụng đúng mục đích, dẫn đến tình trạng lãng phí tài nguyên quý giá. Các lô đất sau khi được đấu giá nhưng không được triển khai xây dựng hoặc bị bỏ hoang trong thời gian dài không chỉ làm giảm giá trị đất mà còn ảnh hưởng đến quy hoạch phát triển đô thị. Hệ quả là sự phát triển kinh tế bị đình trệ và nguồn lực quốc gia bị lãng phí", TS. Trần Xuân Lượng nói.
Theo TS. Trần Xuân Lượng, để ngăn chặn tình trạng này, khi đấu giá đất người tham gia đấu giá cần phải chứng minh được khả năng tài chính hợp pháp và mục đích sử dụng đất rõ ràng. Yêu cầu này giúp ngăn chặn tình trạng đầu cơ và rửa tiền.
Đồng thời, theo ông Lượng, người trúng đấu giá phải cam kết sử dụng đất đúng mục đích trong thời gian quy định. Nếu vi phạm, đất có thể bị thu hồi và người vi phạm phải chịu trách nhiệm pháp lý.
Ngoài ra, theo chuyên gia, cần gắn quy hoạch với kế hoạch sử dụng đất hàng năm, điều chỉnh theo thực tế và năng lực của từng địa phương; cần quy định thời gian xây nhà là bao lâu sau khi đất trúng đấu giá. Việc tổ chức đấu giá chỉ nên được tiến hành khi khu vực đã có hạ tầng phù hợp và căn cứ vào nhu cầu thực tế của người dân.
UBND TP Hà Nội mới đây ban hành Kế hoạch số 135 về đấu giá quyền sử dụng đất năm 2026 trên địa bàn. Theo đó, trong năm 2026, toàn thành phố dự kiến tổ chức đấu giá 306 dự án, khu đất với tổng diện tích đất đưa ra đấu giá khoảng 728,97 ha (không bao gồm diện tích xây dựng hạ tầng kỹ thuật). Tổng số tiền trúng đấu giá dự kiến thu được khoảng 63.031,47 tỷ đồng.