Tối 3/9, một nhóm nhiếp ảnh gia hàng không tại sân bay Long Beach, California, bất ngờ bắt gặp hình dáng của một chiếc máy bay lớn với thiết kế đặc biệt. Thân máy bay bóng bẩy và kích thước tương đương máy bay trinh sát A-5 Vigilante khiến nhiều người tò mò, bởi họ chưa từng nhìn thấy phương tiện này tại sân bay.
Ricky Schol - một nhiếp ảnh gia hàng không đã theo dõi hoạt động tại Long Beach suốt 16 năm, là một trong những người đầu tiên phát hiện chiếc máy bay.
Schol cho biết, khi đang lái xe về nhà vào tối 3/9 thì anh nhìn thấy ánh sáng phát ra từ một nhà chứa máy bay vốn đã lâu không mở cửa. Tò mò, anh quay xe trở lại kiểm tra.
“Tôi hoàn toàn choáng ngợp khi dừng xe và nhìn thấy nó trước mắt. Tôi không biết mình đang nhìn vào thứ gì. Tôi lập tức bước xuống xe và bắt đầu chụp ảnh”, Schol kể.
Thoạt nhìn, Schol tưởng đây là một chiếc F-117 Nighthawk - dòng máy bay tàng hình nổi tiếng của Không quân Mỹ. Tuy nhiên, khi quan sát kỹ hơn, anh nhận ra phương tiện này không có buồng lái.
“Đó là thứ tôi chưa từng thấy trước đây. Việc nó không có buồng lái khiến tôi vô cùng tò mò”, Schol nói.
Sau khi hỏi thêm thông tin, Schol xác định chiếc máy bay bí ẩn là RAVN X - phương tiện không người lái do Aevum Aerospace - công ty có trụ sở tại Huntsville, Alabama phát triển. RAVN X được thiết kế như tầng đầu tiên của một hệ thống phóng có khả năng đưa tải trọng lên không gian.
Hình ảnh Schol chụp cho thấy chiếc máy bay mang số đăng ký N của Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) là N567RX. Số đăng ký này được Aevum giữ chỗ tại một địa chỉ ở sân bay Long Beach.
Tuy nhiên, chiếc máy bay xuất hiện lần này dường như chỉ là một mô hình thử nghiệm chứ không phải là một phương tiện hoàn chỉnh có khả năng hoạt động.
RAVN X từng thu hút sự chú ý lớn khi Aevum giới thiệu mô hình phương tiện này vào năm 2021. Khi đó, CEO Jay Skylus gọi RAVN X là “tàu mẹ” của hệ thống tên lửa hai tầng, có khả năng mang tải trọng hơn 1.000 pound, tương đương khoảng 454kg.
Theo thông tin được công bố vào thời điểm đó, RAVN X là máy bay không người lái hai động cơ, dài khoảng 24,4m; sải cánh 18,3m và nặng khoảng 25 tấn. Kích thước của nó tương đương một chiếc A-5 Vigilante.
Thiết kế khí động học đặc biệt của RAVN X được cho là hướng tới tốc độ. Trong mô hình hoạt động mà Aevum từng đề xuất, máy bay sẽ đóng vai trò tầng đầu tiên, mang tên lửa lên độ cao thích hợp trước khi tên lửa tiếp tục hành trình đưa tải trọng vào quỹ đạo.
Khi giới thiệu dự án, Aevum đưa ra một kế hoạch phát triển được đánh giá là đầy tham vọng. Công ty dự kiến tiến hành các cuộc thử nghiệm ở cấp độ phương tiện để đạt chứng nhận đủ điều kiện bay và giấy phép phóng, với thời gian dự kiến khoảng 18 tháng.
Sau đó, Aevum có kế hoạch xin FAA cấp chứng nhận đủ điều kiện bay cho máy bay không người lái tầng đầu tiên.
Công ty từng đặt mục tiêu bắt đầu các cuộc thử nghiệm phóng lên quỹ đạo từ Cecil Spaceport ở Jacksonville, Florida, vào cuối năm 2021. Tuy nhiên, không rõ những mục tiêu này có được thực hiện hay không.
Thông tin trên trang web của Aevum hiện không cho thấy tiến triển đáng kể nào của RAVN X. Dữ liệu mới nhất được Gunter’s Space Page - một trang chuyên theo dõi các hoạt động phóng không gian, ghi nhận cho thấy dự án dường như đã đình trệ.
Theo Gunter’s Space Page, Aevum từng đưa một mô hình Ravn-X ra mắt vào tháng 12/2020 và tuyên bố đây là nguyên mẫu thực. Tuy nhiên, sau đó không ghi nhận thêm nhiều hoạt động đáng chú ý.
Trang này nhận định nhiều khả năng Aevum chưa sản xuất phần cứng hoàn chỉnh cho RAVN X. Đến tháng 8/2024, dường như mọi hoạt động liên quan đến chương trình đã dừng lại.
Việc RAVN X bất ngờ xuất hiện trở lại tại Long Beach vì thế càng gây chú ý.
Schol cho biết đã theo dõi chiếc máy bay từ lúc nó được đưa ra khỏi nhà chứa cho đến khi được đưa trở lại. “Họ đưa nó ra đường băng. Nó di chuyển một chút, nhưng không nhiều”, Schol nói.
Đáng chú ý, Schol không nghe thấy tiếng động cơ và cũng không nhìn thấy khí thải từ chiếc máy bay trong thời gian quan sát.
“Tôi không biết chính xác họ đang thử nghiệm điều gì hoặc muốn đạt được mục tiêu nào vào đêm đó”, Schol cho biết.
Dù chỉ là mô hình, RAVN X vẫn có thể được điều chỉnh để phục vụ các cuộc thử nghiệm hạn chế trên mặt đất hoặc những hoạt động kỹ thuật khác.
Việc phương tiện này xuất hiện tại Long Beach cho thấy chương trình RAVN X có thể vẫn chưa hoàn toàn bị khai tử, dù đã gần như biến mất khỏi sự chú ý của công chúng trong nhiều năm.
Hiện chưa rõ Aevum đang thực hiện công việc gì với RAVN X. Những thông tin mới nếu được xác nhận sẽ giúp làm sáng tỏ liệu dự án máy bay không người lái từng được kỳ vọng phục vụ hoạt động phóng hàng hóa lên không gian này có thực sự được hồi sinh hay không.
