Thế vận hội mùa Đông 2026 đã kết thúc. Na Uy dẫn đầu bảng xếp hạng huy chương với 18 vàng, 12 bạc và 11 đồng, tổng cộng 41 huy chương. Trong đó, VĐV Hoeslot Klaebo giành tới 6 huy chương vàng.
Anh vô địch ở cả 6 nội dung ở môn trượt tuyết tự do. Những cá nhân phi thường như Hoeslot Klaebo giúp Na Uy sở hữu tới 405 HCV, nhiều nhất lịch sử Thế vận hội mùa Đông. Thế vận hội mùa Đông tổ chức 25 kỳ thì có tới 11 lần quốc gia này thống trị. Sau đây là những nguyên nhân nổi bật giúp Na Uy đạt được vị thế này ở Thế vận hội mùa Đông.
Tố chất con người
Người Na Uy vốn rất giỏi với những môn thể thao sức bền. Vốn sinh ra và lớn lên ở những vùng lạnh giá, người dân nơi này từ lâu đã học được cách thích nghi. Nghiên cứu của Đại học Tromso cho biết người Na Uy đã sử dụng ván trượt tuyết từ 6.000 đến 8.000 năm trước.
Trung bình, người Na Uy trượt tuyết đạt tốc độ cao hơn 20% so với các quốc gia khác. Trượt tuyết đã trở thành văn hóa ở quốc gia này. Có tới 90% người Na Uy chơi môn trượt tuyết. Thậm chí thay vì dùng phương tiện cá nhân đi làm, nhiều người đến bây giờ vẫn đến công ty bằng... ván trượt.
Không theo đuổi chính sách đưa VĐV trẻ vào ‘lò’
Liên đoàn Thể thao Na Uy (NIF) đã xây dựng chính sách ưu tiên trẻ em chơi thể thao. Đây là chính sách mà nước này khẳng định là “độc nhất vô nhị” trên thế giới.
NIF nêu rõ các quyền của trẻ em khi chơi thể thao, gồm “quyền được theo đuổi đam mê”; “được được hưởng thụ trải nghiệm tích cực khi tập luyện thể thao”… Liên đoàn Thể thao Na Uy lý giải thêm về tư duy đào tạo của mình: "Trẻ em phải được trải nghiệm một môi trường thân thiện, cảm thấy an toàn, sẵn sàng thử những điều mới và không sợ mắc lỗi khi tham gia thể thao".
Nhờ phương châm này mà tại Na Uy, có hơn 90% công dân từ 6 đến 12 tuổi tham gia ít nhất một môn thể thao. Và hầu hết đều chọn những môn trên băng/tuyết. Người ta thường nói vui rằng trẻ em nơi này sinh ra đã mang ván trượt bên mình. Nên họ dễ dàng tìm ra các VĐV kiệt xuất tại những môn như trượt tuyết băng đồng, biathlon hay trượt tuyết nhảy xa…
Ngay cả có phát hiện ra những gương mặt tiềm năng nổi trội, các cơ quan thể thao Na Uy vẫn tiếp tục khuyến khích những đứa trẻ tham gia một cách vô tư thay vì đưa vào các học viện đào tạo từ sớm. Nó không hề giống với chính sách “ươm thóc giống” tại các học viện bóng bàn, cầu lông, quần vợt tại Mỹ, Trung Quốc hay các quốc gia châu Âu khác.
Nhờ không chuyên môn hóa quá sớm, Na Uy đã ngăn ngừa tình trạng “kiệt sức sớm”. Đây là tình trạng mà nhiều VĐV trẻ khi không thể tiếp tục theo đuổi con đường chuyên môn hóa hoàn toàn có thể mất cân bằng.
Điểm tựa tài chính
Thành công của phương pháp đào tạo VĐV mà Na Uy đang theo đuổi được hỗ trợ sâu sắc bởi một nền văn hóa độc đáo và nguồn lực tài chính dồi dào. Cách tiếp cận toàn diện này thúc đẩy sự gắn kết lâu dài.
Các VĐV có thể tiếp tục sự nghiệp mà không gặp phải áp lực tài chính quá lớn. Điều này loại bỏ một trở ngại lớn về mặt cảm xúc và tài chính, cho phép họ tập trung hoàn toàn vào quá trình luyện tập và phục hồi. Sự ổn định này hỗ trợ sự phát triển lâu dài của thể thao.
Cũng nhờ nguồn lực tài chính dồi dào mà Na Uy dễ dàng áp dụng khoa học vào phát triển thể thao. Các phòng nghiên cứu thể thao không phải là hiếm ở quốc gia Bắc Âu. Các VĐV Na Uy thường xuyên được kiểm tra nồng độ lactate trong máu, đo nhịp tim và lượng oxy tiêu thụ.
Việc này được thực hiện trong các buổi tập luyện. Họ sử dụng các chỉ số để xác định các vùng cường độ chính xác, giúp tránh sai lầm thường gặp là tập luyện quá sức hoặc quá ít.
Tóm lại, thành công của thể thao Na Uy là có hệ thống. Nó là sự kết hợp giữa nền tảng văn hóa, chính sách linh hoạt và nguồn lực dồi dào. Phương pháp huấn luyện của Na Uy là một bản kế hoạch chi tiết cho sức bền. Nó chứng minh rằng huấn luyện thông minh dẫn đến kết quả vượt trội. Thành công ở các kỳ Olympic vừa qua đã chứng minh điều đó.
