Quyền lực & sáng tạo

Quyền lực & sáng tạo
TP - Trong bài trả lời phỏng vấn trên Báo Tiền Phong số ra ngày 29-9, giáo sư Hồ Ngọc Đại chia sẻ: trong giáo dục, dùng quyền lực là tối kỵ.

Đây không phải là lần đầu giáo sư Hồ Ngọc Đại bày tỏ những trăn trở về một nền giáo dục nặng tính áp đặt, chưa coi trẻ con là chủ thể tham gia hoạt động giáo dục.

Băn khoăn của giáo sư Hồ Ngọc Đại cũng là tâm sự chung của nhiều trí thức. Ngành GD&ĐT không phải là không nhận thấy cần phải thay đổi. Chỉ có điều họ vẫn loay hoay với những khẩu hiệu như kiểu lấy học sinh làm trung tâm mà không hiểu phải làm sao để gạt chính mình ra khỏi trung tâm!

Từ nhiều năm nay, Bộ GD&ĐT chủ trương thực hiện đổi mới phương pháp dạy học trong cơ sở giáo dục. Hàng năm nhiều cuộc tập huấn cho giáo viên được tổ chức với mục tiêu tạo sự lan tỏa trong đổi mới phương pháp.

Đổi mới phương pháp trở thành một tiêu đề dễ giải trình nhất cho mọi đề xuất về việc tổ chức hội thảo – hội nghị các cấp, từ cơ sở tới địa phương, tới trung ương. Song cho đến nay đổi mới phương pháp giáo dục vẫn chỉ là một ước mơ để thầy trò cả nước vươn tới.

Nguyên nhân cốt lõi phải chăng nằm ở câu hỏi mà một đại biểu đặt ra từ cách đây hai năm trong một hội thảo về đổi mới phương pháp giáo dục được tổ chức ở TP Hồ Chí Minh: Tại sao Bộ cứ hô hào đổi mới từ cơ sở mà không đặt vấn đề đổi mới từ trên xuống?

Theo nhiều giáo viên, không phải họ không muốn học sinh thích học hơn, không phải họ cũ kỹ thiếu sáng tạo. Tuy nhiên, mọi ngọn lửa sáng tạo nếu được nhen nhúm đều không thể bùng lên bởi cách “làm theo chỉ đạo” từ trên xuống trong toàn hệ thống.

Một mặt giáo viên muốn đổi mới mặt khác canh cánh nỗi lo chạy theo các chỉ tiêu thi đua thành thử cách làm cũ vẫn được duy trì vì tạo ra các tỉ lệ phần trăm ổn định. Trong các vấn đề liên quan tới quyền lợi học sinh, danh hiệu của giáo viên, của nhà trường, của cấp trên... bao giờ cũng được đặt lên bàn cân và hầu hết trường hợp học sinh bị gạt ra khỏi vị trí trung tâm.

Tâm lý làm theo chỉ đạo hằn sâu trong tư tưởng giáo viên đến nỗi từ rất nhiều năm nay, Bộ GD&ĐT kêu gọi từ bỏ suy nghĩ “sách giáo khoa là pháp lệnh” nhưng trên thực tế, thầy cô khi đứng lớp đều lo mình dạy không giống y chang sách giáo khoa!

Đa số giáo viên không thích phát biểu ý kiến phản biện của mình về các vấn đề liên quan tới chuyên môn của mình trên các phương tiện truyền thông cũng chính là hệ luỵ từ tâm lý làm theo chỉ đạo. Ngay cả khi có ý kiến tích cực nhiều giáo viên cũng ngần ngại không dám phát biểu vì sợ đồng nghiệp đánh giá là “chơi trội”.

Một giáo viên khi được giải trong cuộc thi giáo viên dạy giỏi bao giờ cũng lồng vào câu “nhờ công sức của cả tâp thể giáo viên” khi nói về thành tích của mình... Giáo viên không dám bộc lộ cái tôi sáng tạo, làm sao họ đủ bản lĩnh khuyến khích cái tôi sáng tạo của học trò?

Sự bó buộc bởi các chỉ đạo từ trên cản trở sức sáng tạo được nhiều hiệu trưởng trường phổ thông nhận ra khi so sánh trường mình với trường ngoài công lập. Họ nói, “chúng tôi cũng từng cảnh báo với nhau, không khéo mình sẽ thua ngay trên sân nhà!”.

Thua ở đây là thua về không gian sáng tạo. Bộ sách lớp một giáo dục hiện đại của nhóm Cánh Buồm ra mắt, trong khi nhóm giáo viên các trường ngoài công lập bày tỏ sự quan tâm thì nhóm giáo viên các trường công lập ngơ ngác vì “chưa nghe Sở nói gì”!

Quả là học sinh khó mà chen vào vị trí trung tâm khi mà quyền lực vẫn nằm ở giữa!

Cùng chuyên mục

Bão Việt Mỹ và lòng tham

Bão Việt Mỹ và lòng tham

TP - Nhiều người ví câu chuyện xung quanh Cty Cổ phần Đầu tư y tế Việt Mỹ (Công ty Việt Mỹ) như một cơn bão, đang quét bay nhiều chiếc ghế quan chức trục lợi liên quan tới ngành y.

Cải cách cơ chế thi cử

Cải cách cơ chế thi cử

TP - Trận “mưa điểm 10” môn Toán ở Tuyên Quang trong kỳ thi tốt nghiệp THPT vừa rồi liệu có trở thành giọt nước tràn cái “ly” thi cử đang gây nhiều tranh luận hiện nay.

Nhân văn ngưỡng chịu thuế

Nhân văn ngưỡng chịu thuế

TP - Nêu ý kiến về ngưỡng chịu thuế với hộ kinh doanh mới đây từ hội trường Ba Đình, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho rằng, 500 triệu đồng là mức thấp, đề nghị nghiên cứu ngưỡng chịu thuế tối thiểu lên khoảng 2 tỷ đồng.

Không con người

Nút thắt lớp 10

TP - Đọc báo thấy xót ruột. Về kỳ thi vào lớp 10 hệ thống THPT công lập sắp diễn ra, nhất là tại các đô thị lớn.

Một cái bắt tay, nhiều tầng năng lượng

Một cái bắt tay, nhiều tầng năng lượng

TP - Giữa những biến động của thế giới hôm nay, có những sự kiện không ồn ào nhưng lại mở ra một tương lai. Lễ ký hiệp định hợp tác xây dựng nhà máy điện hạt nhân tại Việt Nam, dưới sự chứng kiến của Thủ tướng Phạm Minh Chính và Thủ tướng Mikhail Mishustin, là một dấu mốc như thế.

Giãn trường có giãn áp lực?

Giãn trường có giãn áp lực?

TP - TPHCM đang tính toán một bước đi lớn trong quy hoạch đô thị, là di dời các trường đại học và bệnh viện khỏi khu vực nội đô. Chủ trương này không phải mới nhưng lần này được đặt lại trong bối cảnh áp lực giao thông và dân số ở thành phố đã lên đến ngưỡng báo động.

Bài học Phú Quốc

Bài học Phú Quốc

TP - Nhiều du khách quốc tế cho rằng, Phú Quốc là “thiên đường mới”. Một nơi có rừng, núi, biển; vẫn đậm nét hoang sơ nhưng không thiếu công trình đồ sộ.

Vẻ đẹp thế hệ

Vẻ đẹp thế hệ

TP - Sáng 27/12, phiên trọng thể Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ XI chính thức diễn ra tại Thủ đô Hà Nội, quy tụ 2.025 đại biểu chính thức (105 đoàn) cùng 198 đại biểu khách mời.

Áp thấp nhiệt đới hình thành, vùng biển Đà Nẵng đến Đắk Lắk có gió giật cấp 7-8

Áp thấp nhiệt đới hình thành, vùng biển Đà Nẵng đến Đắk Lắk có gió giật cấp 7-8

TPO - Do ảnh hưởng của áp thấp nhiệt đới gần Biển Đông, trong ngày và đêm 8/12, vùng biển từ Đà Nẵng đến Đắk Lắk có gió Đông Bắc mạnh cấp 6, giật cấp 7-8; biển động, sóng cao 3,0-6,0m. Vùng biển từ Khánh Hòa đến Cà Mau có gió Đông Bắc mạnh cấp 6, có lúc cấp 7, giật cấp 8-9; biển động mạnh, sóng cao 3,0–5,0m.

Tiên phong trong đổi mới

Tiên phong trong đổi mới

TP - 72 năm trong chặng đường 100 năm Báo chí cách mạng Việt Nam là một bề dày truyền thống đáng tự hào của các thế hệ người làm báo Tiền Phong.

Hết thời chợ trời mạng?

Hết thời chợ trời mạng?

TP - Đã đến lúc các sàn thương mại điện tử (TMĐT), đặc biệt “chiến thần” livestream (bán hàng trực tiếp) hết cửa trốn thuế. Vài năm gần đây, tập quán tiêu dùng của người Việt đã thay đổi chóng mặt.

Làm sạch bữa ăn học đường

Làm sạch bữa ăn học đường

TP - Liên tiếp trong thời gian ngắn, từ Hà Nội đến Quảng Trị và nhiều địa phương, hàng loạt vụ việc thực phẩm bốc mùi, rau “phù phép” nguồn gốc, học sinh ngộ độc tập thể đã gióng lên hồi chuông báo động về an toàn thực phẩm trong trường học.

Vật chất và phẩm hạnh

Vật chất và phẩm hạnh

TP - Dư luận, đặc biệt là người dân thành phố Hồ Chí Minh vô cùng hân hoan trước quyết định của lãnh đạo Thành ủy chuyển 2 dự án tại cảng Nhà Rồng – Khánh Hội ven sông Sài Gòn và tại khu đất 3 mặt tiền số 1 Lý Thái Tổ sang làm công viên và công trình công cộng.

Đại phẫu giáo dục

Đại phẫu giáo dục

TP - Vấn đề của giáo dục đại học được quan tâm nhất thời điểm này là gì? Câu trả lời chắc chắn sẽ là đợi sắp xếp 140 trường đại học công lập và bỏ hội đồng trường từ ngày 1/1/2026. Cái ghế nào dành cho mình đã không còn quan trọng nếu trường sáp nhập.

Trường không thu quỹ phụ huynh

Trường không thu quỹ phụ huynh

TP - Đầu năm học mới, khi tiếng trống khai giảng rộn ràng vang lên, trong ánh mắt trẻ thơ có niềm hân hoan, trong nụ cười phụ huynh có cả niềm hy vọng gửi gắm vào mái trường. Thế nhưng, đi cùng niềm vui ấy, ở không ít nơi, lại thấp thoáng một nỗi lo quen thuộc: chuyện “quỹ phụ huynh”.