DN nhà nước: Ưu đãi đủ kiểu, nhưng 'quên' nộp cổ tức

DN nhà nước: Ưu đãi đủ kiểu, nhưng 'quên' nộp cổ tức
TP - Theo các chuyên gia, trong bối cảnh ngân sách nhà nước hụt thu của năm 2013, việc “bỏ qua” nguồn thu từ cổ tức của các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) ước tính hơn 1 tỷ USD là điều hết sức lãng phí. Cần tận dụng nguồn này để bù đắp cho sự thiếu hụt chi tiêu mà gánh nặng ngân sách đang gặp phải.

> Không bán doanh nghiệp Nhà nước để bù ngân sách
> Trình phương án xử lý nợ xấu DNNN trong năm 2013

Theo VAFI, nếu các DNNN lớn nộp cổ tức sẽ giúp ngân sách tăng thu 1 tỷ USD. Ảnh: Hồng Vĩnh
Theo VAFI, nếu các DNNN lớn nộp cổ tức sẽ giúp ngân sách tăng thu 1 tỷ USD. Ảnh: Hồng Vĩnh.

Nặng gánh chi tiêu vì các “ông kễnh”?

Số liệu mới nhất của Bộ Tài chính cho thấy, thu ngân sách đang gặp nhiều khó khăn. Tổng thu ngân sách 6 tháng chỉ đạt 43,3% dự toán năm. Có 21 trên tổng số 63 tỉnh, thành phố có số thu nội địa đạt tiến độ dự toán trên 50%. 42 tỉnh, thành hụt thu.

Dự kiến nếu không có biện pháp hữu hiệu, năm 2013 ngân sách có thể bị hụt thu 65 nghìn tỷ đồng. Điều này đồng nghĩa, tình trạng thiếu tiền không đủ chi chắc chắn sẽ diễn ra ở nhiều địa phương.

 Trong bối cảnh kinh tế khó khăn, mỗi người dân đều phải nỗ lực đóng góp vào ngân sách nhà nước, các DNNN nên gương mẫu trong việc này.

TS Lê Đăng Doanh

Những tín hiệu xấu về thu ngân sách cũng được thể hiện khá rõ qua thông tin từ ngành thuế. Theo Tổng cục trưởng Thuế Nguyễn Văn Nam, số nợ đọng thuế 6 tháng đầu năm và của năm trước chuyển qua năm nay cao hơn so với cùng kỳ. Sáu tháng, ngành thu 291.600 tỷ đồng, bằng 45,2% dự toán năm. So với 3 năm trở lại đây, năm 2013 thu đạt thấp nhất cả tiến độ thu và dự toán ngân sách.

Năm 2013, ngành thuế được giao thu 12.800 tỷ đồng, nhưng khả năng chỉ thu được 700 tỷ đồng, hụt hơn 12.000 tỷ đồng so với dự toán. Nhiều khoản thu khác cũng dự kiến không thu được trong các tháng cuối năm và phải chuyển sang năm 2014.

Các chuyên gia cho rằng, việc sử dụng hàng nghìn tỷ đồng cổ tức được chia từ việc góp vốn vào các doanh nghiệp (như trường hợp dầu khí, điện lực góp vốn vào ngân hàng) sẽ giúp cho tình trạng vay nợ của Chính phủ thông qua phát hành trái phiếu được nhẹ gánh. Ở khía cạnh khác, nhà nước cũng là một cổ đông và cần thu lại tiền cổ tức. Nhất là trong bối cảnh đang thực hiện đề án tái cơ cấu DNNN.

Ưu đãi đủ kiểu, đầu tư ngoài ngành, quên nộp cổ tức

Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Nguyễn Hoàng Hải, Tổng thư ký Hiệp hội Các nhà Đầu tư Tài chính (VAFI) cho rằng, không nên coi tiền cổ tức là nguồn thu nhỏ. Đây là khoản tiền rất lớn đối với từng doanh nghiệp và với toàn bộ khối DNNN, doanh nghiệp có cổ phần nhà nước.

Theo ông Hải, nhiều DNNN như MobiFone, Vinaphone, Viettel, Vinacomin hay các công ty xổ số kiến thiết trong một thời gian dài đã được hưởng những ưu đãi không thể so sánh.

Ví dụ như họ được cấp vốn, cấp đất, sử dụng tài nguyên thiên nhiên của đất nước trong khi nghĩa vụ trả cổ tức cho phần vốn của nhà nước lại chưa tương xứng. Thậm chí nhiều DNNN còn dùng tiền đầu tư của nhà nước đổ sang các lĩnh vực ngoài ngành như tài chính, bất động sản, khách sạn hoặc cho các doanh nghiệp thành viên vay hàng trăm nghìn tỷ đồng.

“Theo cơ chế hiện hành, toàn bộ phần lợi nhuận sau thuế của DNNN được để lại doanh nghiệp. DNNN không có nghĩa vụ nộp tiền cổ tức cho nhà nước như tại các công ty có cổ phần nhà nước. Tôi tính, chỉ riêng mấy DNNN lớn như PVN, Viettel, Vinaphone, MobiFone nếu nhà nước thu cổ tức, mỗi năm cũng được 1 tỷ USD”, ông Hải phân tích.

Theo ông Hải, tại các quốc gia trên thế giới, nhà nước cũng thu hồi cổ tức hàng năm. Như ở Thái Lan, hiện Chính phủ chỉ nắm giữ 51% cổ phần tại vài chục doanh nghiệp lớn, nhưng tiền cổ tức chiếm khoảng 10% tổng thu ngân sách nhà nước.

“Nếu áp dụng hình thức do VAFI đề xuất từ năm 2013, ước tính tổng số tiền cổ tức thu được khoảng 1 tỷ đến 4 tỷ USD, chiếm khoảng 10% tổng thu ngân sách nhà nước. Con số này sẽ tiếp tục tăng lên 15% nếu các cơ quan nhà nước đòi hỏi chặt chẽ hơn với khối DNNN”, đại diện VAFI nói.

Một chuyên gia về tài chính cho rằng, hiện vẫn có quy định hàng năm nhà nước sẽ thu một phần lợi nhuận của DNNN để đưa vào quỹ sắp xếp đổi mới doanh nghiệp.

Từ trước tới nay, chúng ta quá dễ dãi với người quản lý DNNN. Cho nên nhiều đơn vị coi nhẹ chỉ tiêu lợi nhuận, miễn sao tồn tại mà không cần lãi nhiều.

Nếu thực hiện giải pháp buộc khối DNNN phải có nghĩa vụ nộp tiền cổ tức hàng năm theo mức lãi suất tiền gửi ngân hàng hoặc theo mức cổ tức bình quân trong ngành sẽ giúp đào thải những nhà quản lý yếu kém, buộc giới quản lý DNNN phải chú trọng tuyển dụng và trân trọng người tài.

“Tiền đầu tư vào DNNN thực chất cũng là tiền thuế, trong đó có đóng góp của kinh tế tư nhân. Nếu sau khi đầu tư, nhà nước tiếp tục không thu cổ tức, nghĩa là các doanh nghiệp tư phải 2 lần chịu bất bình đẳng”, vị này phân tích.

TS Lê Đăng Doanh cho rằng, trong bối cảnh các nguồn thu ngày càng khó khăn, Bộ Tài chính nên khai thác những nguồn từ trước đến nay chưa tận dụng, trong đó có việc thu cổ tức từ các DNNN. Giải thích cho việc DNNN không nộp cổ tức, một quan chức Bộ Tài chính cho rằng, do có quy định của Chính phủ cho phép sau khi trích quỹ, bù lỗ... các DNNN chưa được cấp đủ vốn điều lệ sẽ được giữ luôn lại lợi nhuận để bù đắp vốn.

Cùng chuyên mục

Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk kiểm tra thực địa, đôn đốc tiến độ thi công xây dựng các dự án trọng điểm

Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk kiểm tra thực địa, đôn đốc tiến độ thi công xây dựng các dự án trọng điểm

Chiều ngày 18/11/2026, đồng chí Đỗ Hữu Huy, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk, đã dẫn đầu Đoàn công tác kiểm tra thực địa, đôn đốc tiến độ thi công xây dựng các dự án nhà ở xã hội và Dự án Nhà máy cà phê Trung Nguyên tại Cụm công nghiệp Tân An, nhằm kịp thời chỉ đạo tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Vingroup giữ vững vị trí thứ 6 nơi làm việc tốt nhất Việt Nam, Green SM vươn lên dẫn đầu

Vingroup giữ vững vị trí thứ 6 nơi làm việc tốt nhất Việt Nam, Green SM vươn lên dẫn đầu

Tập đoàn Vingroup tiếp tục giữ vững vị trí thứ 6 trong bảng xếp hạng 100 Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam năm 2026 do mạng cộng đồng nghề nghiệp Anphabe công bố. Bên cạnh vị thế dẫn đầu nhiều năm liên tiếp của VinFast, Vinhomes, Vinpearl, Vinschool, Vinmec trong từng nhóm ngành tương ứng, điểm nhấn của bảng xếp hạng năm nay là sự vươn lên mạnh mẽ, dẫn đầu ngành dịch vụ vận tải của Green SM - nền tảng di chuyển thuần điện được sáng lập bởi Chủ tịch Tập đoàn Vingroup Phạm Nhật Vượng.

Lãi suất ngân hàng: Trái phiếu neo cao, tiết kiệm hạ nhiệt

Lãi suất ngân hàng: Trái phiếu neo cao, tiết kiệm hạ nhiệt

TPO - Trong khi lãi suất tiền gửi tiết kiệm có xu hướng giảm từ 0,5-1%/năm nhiều ngân hàng vẫn huy động vốn qua kênh trái phiếu với mức lãi suất 9-10%/năm. Diễn biến này cho thấy nhu cầu bổ sung nguồn vốn trung và dài hạn của các nhà băng vẫn rất lớn, trong bối cảnh áp lực cân đối nguồn vốn và nhu cầu tín dụng gia tăng.

Chuẩn bị toàn diện cho APEC 2027 tại Phú Quốc

Chuẩn bị toàn diện cho APEC 2027 tại Phú Quốc

TPO - Tuần lễ Cấp cao APEC 2027 sẽ diễn ra vào tháng 11/2027 tại đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang. Để chuẩn bị cho sự kiện lớn này, tới nay các công trình trọng điểm đang được đẩy nhanh tiến độ, thi công suốt ngày đêm. Địa phương cũng đang triển khai các hoạt động đào tạo, chuẩn bị nhân lực.

EVNNPT tạo đột phá từ khoa học công nghệ và chuyển đổi số

EVNNPT tạo đột phá từ khoa học công nghệ và chuyển đổi số

Xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng cho phát triển, Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT) đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp hiện đại trong quản lý vận hành, đầu tư xây dựng và quản trị doanh nghiệp. Những kết quả bước đầu không chỉ góp phần nâng cao độ tin cậy của hệ thống truyền tải điện mà còn giải phóng sức lao động, tăng năng suất và tạo nền tảng hình thành mô hình quản trị thông minh, hiện đại.

Doanh nghiệp ‘tìm đường’ đưa hàng triệu vỏ hộp sữa trở lại vòng tuần hoàn sản xuất

Doanh nghiệp ‘tìm đường’ đưa hàng triệu vỏ hộp sữa trở lại vòng tuần hoàn sản xuất

Không dừng ở việc thực hiện nghĩa vụ tái chế, Vinamilk cùng các đối tác đang xây dựng mạng lưới thu gom, phân loại và đưa bao bì sau sử dụng đến nhà máy tái chế. Tuy nhiên, để mô hình phát triển bền vững, bài toán không chỉ nằm ở khâu thu gom mà còn là chi phí vận hành và thị trường tiêu thụ sản phẩm tái chế.

C.P. Việt Nam là thành viên sáng lập sáng kiến phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững của Việt Nam

C.P. Việt Nam là thành viên sáng lập sáng kiến phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững của Việt Nam

P-CRAFT vừa được công bố tại COP31, là sáng kiến thúc đẩy chuỗi giá trị nông, lâm, thủy sản bền vững của Việt Nam. Tham gia P-CRAFT với tư cách thành viên sáng lập, C.P. Việt Nam cùng các đối tác nỗ lực thúc đẩy phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững, phát thải thấp và thích ứng với biến đổi khí hậu của Việt Nam.

PV GAS “xắn tay” ngay vào kế hoạch năm 2027

PV GAS “xắn tay” ngay vào kế hoạch năm 2027

Cùng với việc xem xét kết quả sản xuất kinh doanh những tháng cuối năm 2026, lãnh đạo Tổng công ty Khí Việt Nam (PV GAS) cũng các đơn vị thành viên đã bắt tay ngay vào chuẩn bị cho kế hoạch năm 2027

Từ hỗ trợ đến đồng kiến tạo: Đặt người trẻ vào trọng tâm của sự phát triển

Từ hỗ trợ đến đồng kiến tạo: Đặt người trẻ vào trọng tâm của sự phát triển

Trong kỷ nguyên chuyển đổi số và chuyển dịch xanh, thanh niên không còn là thế hệ thụ động chờ đợi sự trợ giúp. Họ chính là hạt nhân đổi mới sáng tạo, lực lượng tiên phong định hình năng lực cạnh tranh quốc gia. Bước chuyển từ tư duy “hỗ trợ một chiều” sang “đồng kiến tạo cơ hội” vừa được khẳng định mạnh mẽ qua hành trình hợp tác chiến lược giữa Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam và Tập đoàn TCP.