Từ một lần nghịch nước đến đường đua lớn
Hành trình phi thường của Yu Zidi bắt đầu không phải từ một giấc mơ Olympic, mà từ một buổi… đi chơi. Năm 6 tuổi, Yu chỉ theo cha tới một công viên nước ở Bảo Định, Hà Bắc để nghịch nước trong mùa hè. Một HLV tình cờ nhìn thấy cô bé và nhận ra những tố chất khác thường, từ đó đề nghị gia đình cho Yu tập luyện bài bản ở hệ thống đào tạo trẻ của tỉnh Hà Bắc.
Tại trung tâm, cô bé Yu được thử sức ở cả 4 kiểu bơi, tạo nền tảng cho khả năng thi đấu ở các nội dung hỗn hợp, nơi một VĐV phải chuyển đổi liên tục giữa bướm, ngửa, ếch và tự do. Năm 2023, khi mới 10 tuổi, Yu đã xuất hiện tại giải vô địch quốc gia Trung Quốc và đứng thứ 10 ở nội dung 400m hỗn hợp. Một năm sau, cô giành HCB ở chính cự ly này.
Thành tích đó là những bước tiến đủ nhanh để đưa một cô bé còn rất nhỏ vào tầm ngắm của hệ thống tuyển chọn quốc gia, nhưng cũng chính lúc ấy, mặt trái của việc trưởng thành quá nhanh bắt đầu xuất hiện. Yu từng kể rằng việc học ở trường rồi tiếp tục tập luyện khiến cô mệt mỏi đến mức có lúc ngủ quên ngay cả khi đang ăn.
Trước thềm Đại hội Thể thao toàn quốc Trung Quốc năm 2025, mục tiêu giành HCV 400m hỗn hợp trở thành một áp lực quá lớn với Yu. Cô bé ví cảm giác ấy như một “tảng đá” đè nặng khiến cô khó thở và từng nói với HLV rằng “cháu làm bất cứ điều gì khác cũng được, chỉ cần không phải tiếp tục tập”.
Nhưng rồi, HLV và gia đình đã giúp Yu vượt qua giai đoạn ấy. Cô tiếp tục tập luyện, rồi giành tới 4 huy chương tại Đại hội Thể thao toàn quốc Trung Quốc. Từ đó, quá trình phát triển của Yu bước sang một nấc mới.
Năm 2025, khi mới 12 tuổi, cô được chọn vào đội tuyển Trung Quốc dự giải vô địch thế giới tại Singapore. Và Yu không chỉ góp mặt để gây chú ý với tư cách một ‘thần đồng’. Cô đã đủ khả năng cạnh tranh sòng phẳng với những VĐV hàng đầu thế giới.
Yu vào chung kết ba nội dung cá nhân gồm 200m bướm, 200m hỗn hợp và 400m hỗn hợp, đều về đích thứ tư. Ở nội dung 200m hỗn hợp, Yu chỉ cách vị trí giành huy chương 0,06 giây. Cô cũng góp mặt ở vòng loại tiếp sức 4x200m tự do nữ, giúp Trung Quốc vào chung kết và nhận HCĐ, qua đó trở thành một trong những VĐV trẻ nhất từng giành huy chương tại một kỳ vô địch thế giới.
Singapore vì thế có thể xem là màn ra mắt của một kình ngư đáng gờm thực sự. Yu chưa giành huy chương cá nhân, nhưng ba lần đứng thứ tư ở tuổi 12 cho thấy khoảng cách giữa cô bé và nhóm VĐV hàng đầu thế giới không còn quá xa.
Ba HCV, ba kỷ lục, một tương lai rực rỡ
Asiad 20 mới là nơi Yu thực sự biến tiềm năng thành những tấm HCV. Ngày 20/9, ở chung kết 200m bướm, cô bé về nhất với 2 phút 05,08 giây, phá kỷ lục Asiad 2:05.57 của đàn chị Zhang Yufei. Khoảng cách hơn 3 giây với người giành HCB cho thấy chiến thắng không phải kết quả của một cuộc đua sít sao. Yu đã bước vào chung kết với tư cách người nhanh nhất vòng loại và sau đó tiếp tục gia tăng khoảng cách khi tranh HCV.
Ngày hôm sau, thử thách lớn hơn xuất hiện ở 200m hỗn hợp. Yu phải cạnh tranh trực tiếp với đồng đội Yu Yiting, người đang nắm kỷ lục châu Á. Kết quả là Yu Zidi giành HCV với 2:06.10, phá kỷ lục châu Á 2:06.82 và kỷ lục Asiad. Thành tích ấy chỉ kém kỷ lục thế giới 2:05.70 của Summer McIntosh 0,40 giây và đưa Yu lên vị trí thứ hai trong danh sách nhanh nhất lịch sử 200m hỗn hợp nữ ở thời điểm đó.
Đến ngày 23/9, Yu hoàn tất bộ ba bằng chiến thắng ở 400m hỗn hợp. Cô bước vào chung kết với thành tích nhanh nhất vòng loại, 4:39.43, hơn Mio Narita của Nhật Bản 0,36 giây. Sau đó, trong cuộc đua tranh HCV, Yu tiếp tục giành chiến thắng và phá kỷ lục Asiad ở cự ly này. Đây là HCV thứ ba của cô tại giải đấu.
Ba HCV đến từ ba nội dung khác nhau, trong đó có hai cự ly hỗn hợp vốn đòi hỏi khả năng toàn diện đặc biệt. Điều đó quan trọng hơn việc chỉ đếm số huy chương. Yu không nổi lên nhờ một khoảnh khắc bùng nổ ở một cự ly mà đang cho thấy khả năng cạnh tranh ở nhiều nội dung của một cuộc tranh tài đỉnh cao.
Sau chiến thắng ở 200m bướm, thay vì chỉ nói về chiếc HCV và kỷ lục Asiad, Yu tập trung vào những chi tiết kỹ thuật cô cho rằng mình còn phải cải thiện, từ tư thế đầu, độ vươn tay đến động tác chân. Cách cô bé nhìn nhận một chiến thắng cũng cho thấy tiêu chuẩn mà Yu đặt ra cho bản thân đã vượt khỏi phạm vi một tấm huy chương ở sân chơi châu lục.
Từ Singapore tới Nagoya-Aichi, Yu đã tiến bộ qua từng giải đấu với tốc độ đáng kinh ngạc, dù cô mới 13 tuổi. Phải nhắc lại rằng cô mới 13 tuổi, vì có thể những kỷ lục và thành tích miên man phía trên khiến chúng ta quên mất rằng cô bé vẫn còn ở cái tuổi “ô mai”.
Chỉ trong thời gian ngắn ngủi, cô bé đã đi một quãng đường mà không nhiều VĐV có thể hoàn thành trong cả sự nghiệp. Nhưng chính vì còn quá trẻ, hành trình của Yu cũng đặt ra một câu hỏi khác: làm thế nào để một tài năng phát triển nhanh như vậy có thể duy trì sự tiến bộ mà không bị kéo lại bởi những ồn ào, phiền toái thường thấy của một “thần đồng”?
Đấy không phải câu hỏi riêng dành cho Yu. Sau khi ánh đèn của Asiad 20 tắt đi, điều đáng chờ đợi là cô bé sẽ tiếp tục trưởng thành như thế nào trên đường đua xanh. Ba tấm HCV và những kỷ lục ở Nagoya-Aichi là những dấu mốc lớn, nhưng Yu Zidi giờ mới bắt đầu bước vào phần dài nhất của hành trình, một hành trình phi thường bắt đầu từ một buổi chiều hết sức bình thường tại một công viên nước nhỏ cách Bắc Kinh gần 200 km.
