Trong cuộc trả lời phỏng vấn kênh Fox News ngày 24/6, ông Rutte lấy Ý làm ví dụ để khẳng định sự ủng hộ của châu Âu dành cho Mỹ. Ông Rutte nói rằng 500 máy bay Mỹ đã xuất phát từ các căn cứ của Washington tại Ý để thực hiện chiến dịch Epic Fury vào Iran kể từ khi cuộc chiến nổ ra cuối tháng 2.
Phát biểu trên đã thổi bùng tranh cãi chính trị tại Ý, nơi chính phủ của Thủ tướng Giorgia Meloni nhiều lần khẳng định không cho phép sử dụng lãnh thổ nước này để tiến hành các hoạt động quân sự trực tiếp nhằm vào Iran.
Trong tuyên bố đưa ra cùng ngày, Bộ trưởng Quốc phòng Guido Crosetto cho biết Ý đã hành động hoàn toàn phù hợp với hiến pháp, các điều ước quốc tế và những thỏa thuận điều chỉnh hoạt động của những căn cứ đồng minh trên lãnh thổ nước này.
“Như đã báo cáo rõ trước Quốc hội, chính phủ chỉ cho phép các hoạt động kỹ thuật và hậu cần, không mang tính tác chiến”, ông Crosetto khẳng định. Bộ trưởng Quốc phòng nhấn mạnh rằng Ý đã từ chối những đề nghị vượt ra ngoài giới hạn đó.
Tranh cãi bùng lên trong bối cảnh quan hệ giữa Thủ tướng Meloni và Tổng thống Mỹ Donald Trump căng thẳng sau cuộc khẩu chiến công khai tuần trước, liên quan đến việc Ý từ chối ủng hộ chiến dịch quân sự của Mỹ chống Iran, cùng với những chỉ trích cá nhân mà ông Trump đưa ra về nhà lãnh đạo Ý.
Ông Crosetto bày tỏ sự ngạc nhiên khi ông Rutte - người “không liên quan gì đến chiến dịch Epic Fury” - lại đưa ra phát biểu tạo nên “thông điệp hoàn toàn gây hiểu lầm”, đánh đồng các chuyến bay hỗ trợ được cấp phép với các hoạt động liên quan đến tác chiến.
Ý hiện là nơi đặt khoảng 120 cơ sở quân sự của Mỹ, trong đó có căn cứ không quân hải quân Sigonella ở Sicily và căn cứ không quân Aviano ở miền bắc.
Khi được hỏi về vấn đề này, một quan chức NATO cho biết ông Rutte chỉ “nhấn mạnh việc các đồng minh, bao gồm Ý, đã thực hiện các thỏa thuận song phương hiện có liên quan đến việc bố trí căn cứ và cho phép máy bay quá cảnh”.
Các lãnh đạo phe đối lập tại Ý đã nhanh chóng dựa vào phát biểu của ông Rutte để yêu cầu chính phủ giải thích thêm.
Lãnh đạo Phong trào Năm sao và cựu Thủ tướng Giuseppe Conte cho rằng bà Meloni cần làm rõ vấn đề trước Quốc hội. Trong khi đó, chính trị gia Nicola Fratoianni thuộc Liên minh Xanh và Cánh tả tuyên bố hoặc chính phủ đã đánh lừa các nghị sĩ, hoặc ông Rutte “đã bị say nắng”.
