Hạ nghiến cổ thụ ở vùng lõi rừng vườn quốc gia Ba Bể

Hạ nghiến cổ thụ ở vùng lõi rừng vườn quốc gia Ba Bể
TP - Khi rừng gỗ nghiến tại các huyện Bạch Thông, Na Rì (Bắc Kạn) bị khai thác cạn kiệt, lâm tặc chuyển sang tàn phá gỗ nghiến ở vùng lõi Vườn Quốc gia Ba Bể.

> Vụ phá rừng đầu nguồn Ba Bể: Chuyển sang cơ quan Công an điều tra, xử lý

Những cây gỗ nghiến bị lâm tặc tàn phá trong Vườn Quốc gia Ba Bể. Ảnh: Tuấn Nguyễn
Những cây gỗ nghiến bị lâm tặc tàn phá trong Vườn Quốc gia Ba Bể. Ảnh: Tuấn Nguyễn.

Lâm tặc thường xuyên đốn hạ nghiến ở Cốc Tộc, Pác Ngòi, Bản Cám, Khâu Qua, thuộc địa phận xã Nam Mẫu. Đây là vùng lõi của Vườn Quốc gia Ba Bể được bảo vệ nghiêm ngặt. Mặc dù rất nhiều chốt chặn của kiểm lâm được dựng lên, song không hiểu sao lâm tặc vẫn tuồn được gỗ ra ngoài tiêu thụ.

La liệt nghiến bị đốn hạ

“Khoảng 2 - 3h sáng, vợ chồng tôi nghe thấy tiếng cưa máy gầm rú, sau đó là tiếng cây đổ ầm ầm bên phía bản Cốc Tộc. Ở đây, ban đêm yên ắng lắm, nên cưa ở đâu là nghe tiếng ngay” - anh M. một người dân địa phương cho biết.

Để giúp PV tận mắt thấy những cây nghiến bị đốn hạ, anh M gọi người quen dẫn đường cho chúng tôi.

Bản Cốc Tộc - nằm ngay giữa lòng hồ Ba Bể, muốn vào phải đi bằng xuồng máy hoặc đi bộ theo đường 254 rồi rẽ theo đường mòn (lâm tặc thường xuyên đi đường này vào ban đêm).

“Nếu có người lạ vào rừng, lâm tặc sẽ báo ngay cho đồng bọn để tẩu thoát. Hiện tại, có nhóm người Nhật Bản đang vợt bướm để nghiên cứu. Hôm trước em vừa đưa họ đi quanh vòng hồ. Để em mượn thêm mấy cái vợt cho các anh ngụy trang” - người dẫn đường tên N. nói.

Xuống bến xuồng Bó Lù, bắt đầu cuộc hành trình được khoảng 20 phút, chúng tôi gặp người đàn ông đang đứng trên chiếc thuyền độc mộc, núp khuất trong các tán lá ven hồ.

Người này đội mũ cối, mặc áo phông trắng, quần đùi đỏ, hướng cặp mắt chằm chằm về phía chúng tôi. Theo N., đây là “chim lợn” của lâm tặc.

Ba Bể là một trong những Vườn Quốc gia có độ che phủ và tỷ lệ rừng nguyên sinh cao trong hệ thống rừng đặc dụng của Việt Nam. Để vào sâu bên trong, lâm tặc phải đốn hạ nhiều cây tạp nằm chắn đường đi.

Sau một hồi luồn lách dưới những khóm dây gai chằng chịt, bám vào từng tảng đá sắc nhọn mà di chuyển, chúng tôi thấy một cây gỗ nghiến vừa bị đốn hạ. Thân cây bị xẻ thành nhiều tấm dày khoảng 15cm.

Những gốc cây còn tươi sau khi bị đốn hạ. Ảnh: Tuấn Nguyễn
Những gốc cây còn tươi sau khi bị đốn hạ. Ảnh: Tuấn Nguyễn.

Theo N., cây nghiến này vừa bị chặt tối qua vì mùn cưa còn rất mới, lá ở ngọn vẫn xanh. Lâm tặc đã lấy những tấm bìa tốt, bỏ lại vỏ bìa bên ngoài.

Đi tiếp khoảng 100m, xuất hiện những tấm thớt nghiến dày khoảng 20cm, đường kính rộng 40 - 50cm. “Chúng xẻ gỗ ra thành những tấm thớt để dễ vận chuyển và tẩu tán” - N giải thích.

Lâm tặc chọn những cây nghiến cổ thụ, gỗ tốt, đánh dấu rồi chọn thời điểm thích hợp ra tay.

“Một nhóm có hai hoặc bốn, năm người, vừa cảnh giới, vừa đốn hạ. Có khi chủ gỗ thuê người dùng cưa lốc, cưa xăng chặt cây, rồi rút về nếu thấy động. Việc xẻ gỗ, vận chuyển lại thuê nhóm khác” - N cho biết.

Chỉ cưa đổ cây đã được chủ gỗ trả 500.000 đồng. Một cây gỗ cổ thụ, lâm tặc chỉ mất 1 - 2 tiếng đốn hạ, xẻ thành những cục thớt mang về.

Mỗi thớt nghiến như thế, nếu mua tại rừng chỉ 200.000 đồng. Sau khi vận chuyển trót lọt qua các chốt kiểm lâm, chủ đầu nậu sẽ mua lại với giá 500.000 - 700.000 đồng.

Nhiều gốc cây ba người ôm không xuể bị lâm tặc bỏ lại vì sau khi cưa thấy ruột cây bị rỗng hoặc ruột đồng tâm, không vừa ý của chúng.

Theo N. thứ mà lâm tặc rất muốn tìm được chính là mắt nghiến, còn được gọi là bừu hay ngọc nghiến, rất có giá trị về kinh tế.

Từ mắt nghiến, có thể tạc ra các sản phẩm mỹ nghệ hình chim muông, các loài thú để bán cho đại gia với giá lên tới hàng chục triệu đồng.

Xem lâm tặc hạ nghiến

Sau nhiều ngày dò hỏi, cuối cùng, người dẫn đường tên N cũng biết khu vực lâm tặc sẽ đốn hạ gỗ nghiến. Chiều hôm đó, N giả vờ đi hỏi thuê cưa máy, vô tình biết được một nhóm đang chuẩn bị đi cưa nghiến trong bản Cốc Tộc vào buổi tối.

Cảnh lâm tặc phá rừng ban đêm
Cảnh lâm tặc phá rừng ban đêm. Ảnh: Tuấn Nguyễn.

Khoảng 12h đêm, bốn người trong nhóm chúng tôi nhẹ nhàng lên xuồng, lướt qua hồ Ba Bể, chầm chậm tiến vào bản Cốc Tộc. Gần tới bản, N tắt máy, ngồi yên. Xung quanh là một màu đen kịt của bóng tối.

Cả nhóm tiến vào bờ. Với hai chiếc đèn pin loại nhỏ, N dẫn đường, ba chúng tôi bám sát từng bước chân. Đường men theo khe suối không có nước, những viên đá sắc nhọn, trơn như đổ mỡ, khiến không ít lần trượt ngã, chảy máu.

Ít phút sau, trời đổ mưa rào. Chúng tôi chịu ướt tiến sâu vào rừng. Thêm 500m, bỗng có ánh đèn pin, rồi có tiếng người dân tộc vang lên.

N kéo ba người ẩn nấp, rồi tiến lên, bảo: “N. đây! Đang lên vác mấy cục thớt trên kia mà mưa to quá!”. Nói đoạn, N. tiến tới chỗ hai người đang lắp dây xích vào lưỡi cưa. Biết ý, chúng tôi nhẹ nhàng tìm chỗ ẩn nấp.

Chai dầu lâm tặc vứt lại sau khi đốn nghiến. Ảnh: Tuấn Nguyễn
Chai dầu lâm tặc vứt lại sau khi đốn nghiến. Ảnh: Tuấn Nguyễn.

Qua ống kính máy quay, chúng tôi nhìn rõ hai gã đang tháo lắp lưỡi cưa vào máy và tra dầu. N. cũng bắt chuyện bằng tiếng dân tộc với họ. Xì xào vài câu, gã to cao, vạm vỡ giật nổ chiếc cưa lốc, tiến tới thân cây nghiến cổ thụ.

“Èn…èn…èn…”, tiếng cưa máy rít lên, vang cả rừng. Lưỡi cưa sắc lẹm liếm vào gốc cây. Mùn cưa bắn tung tóe khắp gốc cây. Trong chốc lát, lưỡi cưa đã liếm một vòng quanh gốc nghiến. Chợt có tiếng rắc… rắc, thân cây nghiêng dần rồi đổ rạp xuống đất.

Gã cưa cây áo quần ướt đẫm, dính đầy mùn cưa, cẩn thận bỏ chiếc cưa máy xuống đất, làm một ngụm rượu như để hồi sức.

Chúng ngồi nghỉ một lúc, vui mừng vì cưa được thân nghiến lệch tâm, hôm sau tha hồ xẻ thớt. Hai người tháo lưỡi cưa, thu dọn đồ nghề rồi mất hút...

Năm 1986, Ba Bể được công nhận là di sản văn hóa lịch sử Quốc gia. Năm 1995, Hồ Ba Bể được công nhận là một trong 20 hồ nước ngọt đặc biệt của thế giới. Năm 2003, Ba Bể được công nhận là Khu di sản của ASEAN và đang trình UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới.

Ngày 2-2-2011, Vườn Quốc gia Ba Bể được công nhận là Khu Ramsar (vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế) của thế giới và là Khu Ramsar thứ 3 ở Việt Nam.

Kỳ 2: Những cung đường vận chuyển gỗ lậu 

Rừng tiếp tục giảm mạnh

Diện tích rừng ở VN tiếp tục giảm mạnh trong năm năm qua, thượng tá Lê Khả Hồng, Cục Cảnh sát Phòng chống Tội phạm về Môi trường (Bộ Công an) cho biết trong một hội thảo về rừng ngày 15-6 ở Hà Nội.

Năm năm qua, tổng diện tích rừng giảm 328.379 ha. Bình quân, mỗi năm suy giảm 65.600 ha. Tính đến năm 2011, cả nước chỉ còn 13,4 triệu ha rừng với độ che phủ 39,5% diện tích toàn lãnh thổ.

Cùng chuyên mục

Chiến dịch 500 ngày đêm đang được tổ chức tại nghĩa trang liệt sĩ Hành Thịnh, xã Đình Cương. Trong số các liệt sĩ nằm lại, có nhiều người là đồng đội của vợ chồng ông Tân Ảnh: Lê Văn Chương

Những người lính ở lại núi Dàng: Mối tình lính DKB và cô y tá

TP - Cách đây hơn nửa thế kỷ, khi đất nước hòa bình, hầu hết những người lính gác lại súng gươm để trở về với quê nhà, mang theo ký ức của một thời hoa lửa. Thế nhưng, tại xã Hành Thịnh (nay là xã Đình Cương) nằm dưới chân núi Dàng- vùng căn cứ cách mạng của Quảng Ngãi, vẫn có những người lính ở lại. Đầu tháng 9 này, họ đang lặng lẽ dõi theo từng nhát cuốc của Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đang thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm.

Phiên chợ Sâm Ngọc Linh và dược liệu được tổ chức đều đặn mỗi tháng ở phố du lịch sầm uất của Đà Nẵng Ảnh: Giang Thanh

Quà quê kể chuyện Đà Nẵng

TP - Một tấm chiếu cói kể chuyện làng nghề, chai tinh dầu kể chuyện vùng dược liệu hay món đặc sản kể chuyện miền quê. Khi những món “quà quê” được đặt trong không gian trải nghiệm du lịch, câu chuyện về Đà Nẵng có cơ hội chạm vào du khách và theo họ đi xa hơn.

Gom rác đổi cháo sáng

Gom rác đổi cháo sáng

TPO - Từ những chai nhựa, vỏ lon, giấy vụn được gom lại từ mỗi gia đình, người dân xã Nghĩa Giang (tỉnh Quảng Ngãi) có thể đổi lấy cháo nóng. Những thứ từng bị xem là rác bỏ đi đang được biến thành nguồn quỹ để sẻ chia với người khó khăn.

Khát vọng hồi sinh nghề xưa của người trẻ Quảng Ngãi

Khát vọng hồi sinh nghề xưa của người trẻ Quảng Ngãi

TP - Từ những luống dâu ven sông Trà Khúc đến lò mật mía đỏ lửa, nhiều người trẻ ở Quảng Ngãi đang tìm cách đưa nghề truyền thống trở lại đời sống bằng tư duy mới. Không chỉ giữ nghề của cha ông, họ còn từng bước biến những giá trị văn hóa thành sản phẩm hàng hóa, tạo sinh kế và mở ra hướng phát triển mới cho quê hương.

Cồn Thanh Long trước lựa chọn nghiệt ngã: Giữ cồn hay đưa dân vào bờ?

Cồn Thanh Long trước lựa chọn nghiệt ngã: Giữ cồn hay đưa dân vào bờ?

TPO - Từ câu chuyện chực chờ bị ‘xóa sổ’ của cồn Thanh Long ở Vĩnh Long do sạt lở đã ngoài tầm kiểm soát, cho thấy giải pháp chống sạt lở cho vùng Đồng bằng sông Cửu Long đang trở nên cấp bách, tốn kém. Đặc biệt, việc giảm khai thác cát sông đang ngày càng cần thiết để giảm sạt lở, xâm thực đất đai trù phú của vùng đồng bằng này.

Concert Thanh xuân thu hút khoảng 2 vạn bạn trẻ Ảnh: Như Ý

Chạm vào kí ức

TP - Vệt nắng chiều lóa trên những huân chương của cha nơi bức tường cũ, bừng lên trong tôi màu bất diệt của thanh xuân - sự tận hiến mãi mãi tuổi đôi mươi mà thời gian là kẻ đứng rìa. Và đêm nay, giữa sóng cuộn của tuổi trẻ, một lần nữa tôi cúi đầu tri ân. Đó là giai điệu giao hòa mang tên tình yêu Tổ quốc trong đêm Thanh xuân…

Mùa sạt lở bên dòng Cửa Lớn

Mùa sạt lở bên dòng Cửa Lớn

TPO - Mỗi mùa mưa, lũ về, những hộ dân sống ven sông Cửa Lớn, đoạn qua xã Đất Mới, tỉnh Cà Mau lại phải sống thấp thỏm với sạt lở. Có căn nhà bị “hà bá” nuốt trọn chỉ trong một đêm, có con đường bị dòng nước ngoạm mất, người dân phải tự tháo dỡ nhà, dựng cầu tạm để có lối đi.

Huyền thoại võ sáo dưới bóng trăng Phồn Xương

Huyền thoại võ sáo dưới bóng trăng Phồn Xương

TP - Dưới bóng trăng Phồn Xương, tiếng sáo sắt “Thiết địch thần phong” từng gắn với những năm tháng khởi nghĩa Yên Thế (tỉnh Bắc Ninh), nay đang được đánh thức, đưa võ sáo từ ký ức lịch sử trở thành di sản phát triển du lịch.

Tàu sân bay Mỹ USS George Washington trên vịnh Đà NẵngẢnh: Nguyễn Thành

Bất ngờ lời chào tiếng Việt trên tàu sân bay Mỹ

TP - Từ biển khơi, giữa tiếng sóng, tiếng động cơ và những mệnh lệnh bằng tiếng Anh, bất ngờ một giọng nữ cất lên qua bộ đàm tàu Pilot của Hoa tiêu hàng hải: “Xin chào các Hoa tiêu Việt Nam. Tôi người gốc Việt, chúng ta có thể trao đổi bằng tiếng Việt”. Khoảnh khắc ấy khiến những người có mặt trên tàu hoa tiêu không khỏi bất ngờ, thích thú và xúc động.

Hàng trăm điểm sạt lở mới, nhiều nơi ở Cần Thơ ‘báo động đỏ’

Hàng trăm điểm sạt lở mới, nhiều nơi ở Cần Thơ ‘báo động đỏ’

TPO - Dọc từ cửa biển cuối sông Hậu vào sâu trong đất liền, những vết sạt lở đang ngày một dài thêm. Rừng phòng hộ bị sóng biển cuốn đi, thân đê trơ trọi trước con nước. Ven sông, đường làng sụp xuống từng mảng, người dân thấp thỏm mỗi đêm vì không biết đất dưới chân mình sẽ biến mất lúc nào.

Đồng bào vui mừng khi thấy ngôi trường khang trang mọc lên giữa núi rừng Ảnh: Lê Văn Chương

Xây trường liên cấp giữa đại ngàn Trường Sơn-Bài cuối: Niềm vui trường mới

TP - Đã qua rồi thời những cậu học trò nhỏ Giẻ Triêng, Cơ Tu phải đùm cơm mì nướng, đi bộ ròng rã 7 ngày đêm băng qua những cánh rừng rình rập thú dữ để đến trường. Hôm nay, giữa những ngọn núi mờ sương của dãy Trường Sơn, một “mái ấm tri thức” bề thế đang mọc lên trong giọt mồ hôi của những người lính áo xanh và niềm tin son sắt của dân bản.

Cồn Hô oằn mình trong cơn ‘đói đất’ của hà bá

Cồn Hô oằn mình trong cơn ‘đói đất’ của hà bá

TPO - Căn nhà tình nghĩa xây kiên cố, sau 1 đêm chỉ còn một phần tường gạch nằm chênh vênh bên mép nước. Cả một cơ ngơi gần chục công đất ‘bốc hơi’ không còn dấu vết, thực tế đang diễn ra ở Cồn Hô (xã Nhị Long, tỉnh Vĩnh Long) do sạt lở. Buộc những người nông dân trên cồn phải lựa chọn tháo chạy hay đánh cược mạng sống để trụ lại.

Đồng bằng sông Cửu Long 'teo tóp' trước ‘hà bá’

Đồng bằng sông Cửu Long 'teo tóp' trước ‘hà bá’

TPO - Đồng bằng sông Cửu Long đang 'teo tóp' dần khi sạt lở ngày càng dữ dội, liên tục nuốt đất đai, nhấn chìm xóm làng. Từ những dải đất trù phú ven sông, cồn bãi phì nhiêu, tới những tuyến đê kè kiên cố đều có thể bị xói lở, nhà cửa, đất sản xuất đâu đều có thể bị 'hà bá' nuốt trong chớp mắt.

Lính Sư đoàn Phòng không 375 bám bờ ta-luy làm việc giữa cái nắng như đổ lửa Ảnh: Lê Văn Chương

Xây trường liên cấp giữa đại ngàn Trường Sơn -Bài 2: Chạy đua với thời gian

TP - Dự án trường nội trú liên cấp Tiểu học và THCS có sự tham gia của Sư đoàn Phòng không 375, Lữ đoàn Tăng thiết giáp 574, Vùng 3 Hải quân, lực lượng dân quân thường trực và Bộ đội Biên phòng thành phố Đà Nẵng. Đến tháng 8/2026, trước yêu cầu cấp thiết về tiến độ, các đơn vị quân đội tiếp tục được tăng cường lực lượng; mỗi công trường có hơn 150 cán bộ, chiến sĩ, trong đó có nhiều cán bộ, đảng viên với tay nghề xây dựng vững vàng, trực tiếp làm việc xuyên đêm.

Trung tá Hoàng Anh Hoài (thứ 2 từ trái sang), nhân viên ra-đa tàu (Vùng 3 Hải quân) từng tham gia xây dựng công trình ở đảo Sơn Ca, quần đảo Trường Sa Ảnh: Lê Văn Chương

Xây trường liên cấp giữa đại ngàn Trường Sơn: Nắng lửa đỉnh núi

TP - Tháng 7/2025, dự khởi công những ngôi trường liên cấp Tiểu học, THCS đầu tiên tại tỉnh Điện Biên, sau đó phát động xây dựng 248 trường nội trú liên cấp trên cả nước, trong đó có thành phố Đà Nẵng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Công trình này thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước đối với đồng bào biên giới, hướng tới mục tiêu lâu dài nâng cao chất lượng đời sống nhân dân vùng biên”.