Từ những trăn trở tại thực địa
Tại nhiều vùng sâu, vùng xa, người khuyết tật, phụ nữ dân tộc thiểu số và các hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn vẫn đang gặp không ít trở ngại trong tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản (SKSS). Khoảng cách địa lý, điều kiện kinh tế hạn chế, rào cản ngôn ngữ cùng tâm lý e ngại khiến nhiều người chưa được tiếp cận đầy đủ các dịch vụ và thông tin cần thiết. Đối với người khuyết tật, những hạn chế về cơ sở vật chất tại một số cơ sở y tế như thiếu lối đi tiếp cận hoặc trang thiết bị phù hợp cũng là một trong những rào cản đáng kể.
Xuất phát từ thực tế đó, Hội Kế hoạch hóa gia đình Việt Nam, với sự tài trợ của Bộ Ngoại giao và Thương mại Australia cùng sự hỗ trợ của IPPF (Liên đoàn Kế hoạch hóa gia đình Quốc tế), đã triển khai dự án RESPOND. Dự án hướng tới nâng cao khả năng tiếp cận các dịch vụ chăm sóc SKSS có chất lượng cho người khuyết tật, hộ nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số, góp phần bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ y tế một cách bình đẳng và toàn diện.
Những mũi nhọn hành động thiết thực
Để nâng cao hiệu quả tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản (SKSS) cho các nhóm yếu thế, dự án RESPOND triển khai nhiều hoạt động trọng tâm theo hướng toàn diện và bền vững.
Một trong những nội dung được dự án chú trọng là nâng cao năng lực cho hệ thống y tế tuyến cơ sở. Theo đó, đội ngũ cán bộ y tế tại các địa phương được tập huấn, cập nhật kiến thức chuyên môn về SKSS, đồng thời nâng cao kỹ năng tư vấn, giao tiếp phù hợp với đặc điểm văn hóa của từng cộng đồng và nhu cầu hỗ trợ của người khuyết tật. Bên cạnh đó, dự án cũng hỗ trợ cải thiện cơ sở vật chất tại một số cơ sở y tế, góp phần tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân khi tiếp cận dịch vụ.
Song song với hoạt động nâng cao năng lực cho cán bộ y tế, dự án đẩy mạnh công tác truyền thông nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về chăm sóc SKSS. Các tài liệu truyền thông được biên soạn phù hợp với đặc điểm ngôn ngữ và văn hóa địa phương, đồng thời đa dạng hóa hình thức truyền tải để tiếp cận nhiều nhóm đối tượng khác nhau. Thông qua các hoạt động này, người dân có thêm thông tin và kiến thức cần thiết để chủ động chăm sóc sức khỏe cho bản thân và gia đình.
Điểm sáng từ những "Chuyến xe hạnh phúc" lưu động
Bên cạnh các hoạt động hỗ trợ tại cơ sở y tế, dự án RESPOND còn triển khai các đợt khám lưu động miễn phí nhằm tăng khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản (SKSS) cho người dân ở vùng sâu, vùng xa và các nhóm yếu thế.
Hoạt động này được triển khai xuất phát từ thực tế nhiều người khuyết tật, hộ nghèo hoặc người dân sinh sống tại các địa bàn khó khăn gặp trở ngại trong việc di chuyển đến cơ sở y tế. Thông qua các đợt khám lưu động, đội ngũ y, bác sĩ cùng trang thiết bị cần thiết được đưa đến trực tiếp các thôn, bản, nhà văn hóa cộng đồng hoặc các cơ sở hỗ trợ người khuyết tật để cung cấp dịch vụ khám và tư vấn sức khỏe.
Tại các điểm khám, người dân được tư vấn, khám sức khỏe sinh sản và cấp phát thuốc miễn phí theo nhu cầu và tình trạng sức khỏe thực tế. Đối với những trường hợp cần theo dõi hoặc điều trị chuyên sâu, dự án phối hợp với các cơ sở y tế để tư vấn, hướng dẫn chuyển tuyến và kết nối các nguồn lực hỗ trợ phù hợp.
Thông qua mô hình khám lưu động, dự án RESPOND góp phần đưa các dịch vụ chăm sóc SKSS đến gần hơn với người dân, đặc biệt là những nhóm đối tượng còn gặp nhiều rào cản trong tiếp cận dịch vụ y tế.
Khát vọng về một tương lai bền vững
Theo đại diện dự án, hiệu quả của RESPOND không chỉ được thể hiện qua các chỉ số hoạt động mà còn phản ánh ở sự thay đổi trong nhận thức và hành vi chăm sóc sức khỏe sinh sản của người dân tại cộng đồng. Ngày càng nhiều phụ nữ chủ động khám thai định kỳ, thanh thiếu niên tiếp cận kiến thức về sức khỏe sinh sản một cách cởi mở hơn, trong khi người khuyết tật có thêm cơ hội sử dụng các dịch vụ y tế phù hợp với nhu cầu của mình.
Từ những kết quả bước đầu đạt được, dự án RESPOND kỳ vọng các mô hình can thiệp hiệu quả, đặc biệt là hoạt động khám lưu động và các giải pháp tăng cường khả năng tiếp cận dịch vụ cho nhóm yếu thế, sẽ tiếp tục được nghiên cứu, hoàn thiện và nhân rộng. Đây cũng là cơ sở thực tiễn quan trọng để đóng góp cho quá trình xây dựng và hoàn thiện các chính sách về chăm sóc sức khỏe sinh sản, hướng tới mục tiêu bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ y tế công bằng cho mọi người dân.
