Ông Davyd Aloian - Phó Thư ký Hội đồng An ninh và quốc phòng Ukraine, là người phụ trách dự án mang mật danh Freyja, cho biết, một ban chỉ đạo quốc tế có nhiệm vụ tính toán chi phí nghiên cứu và phát triển dự án sẽ sớm họp phiên đầu tiên.
Lãnh đạo của 10 quốc gia châu Âu, trong đó có Tổng thống Ukraine Volodymir Zelensky, cùng khoảng chục nhà sản xuất quốc phòng đã tham dự hội nghị thượng đỉnh tại Paris cách đây 2 tuần, để chính thức khởi động liên minh phát triển hệ thống phòng thủ chống tên lửa đạn đạo.
“Do chúng tôi đang làm việc trong khung thời gian rất gấp rút, nên mục tiêu đặt ra rất tham vọng: có MVP (sản phẩm khả thi tối thiểu) vào nửa đầu năm sau. Đó sẽ là nguyên mẫu có thể chứng minh những kết quả thực tiễn đầu tiên”, ông Aloian nói.
Ukraine hiện phụ thuộc nặng nề vào các hệ thống phòng không Patriot do Mỹ chế tạo. Vũ khí có khả năng bay nhanh gấp nhiều lần tốc độ âm thanh này là loại duy nhất trong kho vũ khí của Kiev có khả năng đánh chặn các tên lửa đạn đạo của Nga một cách đáng tin cậy.
Tuy nhiên, nguồn cung Patriot biến động vì tình hình chính trị, lượng dự trữ hạn chế và thời gian sản xuất kéo dài.
Trong tháng này, Nga gia tăng các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo vào thủ đô Kiev và thành phố cảng Odessa ở miền nam Ukraine. Ukraine hầu như không thể đánh chặn tên lửa Nga do thiếu tên lửa đánh chặn.
Ukraine sẵn sàng cung cấp bệ phóng và tên lửa đánh chặn cho dự án Freyja. Trong tháng này, Tổng thống Zelensky cho biết hệ thống hiện chỉ còn là “vấn đề thử nghiệm”. Nhà lãnh đạo Ukraine bày tỏ hy vọng hệ thống sẽ đi vào hoạt động sau khoảng 1 năm tới.
Kiev kỳ vọng các đồng minh sẽ đóng góp công nghệ như radar hiện đại, cảm biến và chuyên môn về hệ thống dẫn đường, cùng với công nghệ điện tử điều khiển tên lửa. Những doanh nghiệp quốc phòng đã tham gia dự án đến nay gồm Eurosam - nhà sản xuất hệ thống đánh chặn SAMP/T, Leonardo, Thales và Saab.
Hãng chế tạo tên lửa và máy bay không người lái Fire Point của Ukraine - đơn vị phát triển tên lửa hành trình Flamingo, cho biết sẽ là đối tác công nghiệp chủ chốt của dự án. Tháng trước, công ty này công bố thỏa thuận với nhà sản xuất quốc phòng Đức Hensoldt để cung cấp radar cho Freyja.
Freyja là nỗ lực nhằm xây dựng giải pháp thay thế Patriot với chi phí thấp hơn, trong bối cảnh nhiều quốc gia châu Âu cũng đang phụ thuộc vào hệ thống của Mỹ. Các hệ thống phòng không khác, như SAMP/T của Pháp - Ý, hay IRIS-T của Đức, đến nay vẫn chưa chứng minh được khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo một cách hiệu quả.
Tổng thống Zelensky ví liên minh Freyja như bộ Lego, trong đó các thiết bị từ nhiều tập đoàn quốc phòng hàng đầu có thể được lắp ghép với nhau.
Theo ông Aloian, các nhà sản xuất được giao nhiệm vụ xây dựng khuôn khổ cho hệ thống với các bộ phận có thể thay thế lẫn nhau.
“Logic tổng thể của hệ thống này là kiến trúc mở. Nếu Đan Mạch muốn hệ thống Freyja sử dụng radar Weibel do nước này sản xuất thì hoàn toàn được. Nếu Thụy Điển muốn dùng hệ thống của Saab cũng không có vấn đề gì”, ông nói.
Ông Aloian cho biết, một trong những ý tưởng đang được xem xét là thành lập cơ quan chuyên trách, có thể là quỹ, để tiếp nhận các khoản đóng góp và bảo đảm nguồn tài chính ổn định cho dự án.
Ông cũng kỳ vọng việc các doanh nghiệp trực tiếp tham gia dự án cùng chính phủ sẽ giúp giảm bớt thủ tục hành chính.
“Liên minh này cần mang tính thực tiễn hơn là mang tính chính trị”, ông nói.
