Washington lo ngại Ukraine đang gây thêm bất ổn cho thị trường dầu mỏ và thiệt hại cho các công ty Mỹ khi tấn công tàu chở dầu thô từ Kazakhstan đến cơ sở của Tập đoàn đường ống Caspian (CPC) tại cảng Novorossiysk thuộc Nga.
Financial Times dẫn lời các quan chức Ukraine cho biết, trong cuộc điện đàm ngày 31/7, ông Vance đề nghị Tổng thống Volodymyr Zelensky chấm dứt tấn công.
Theo các quan chức này, Ukraine kể từ đó không tiến hành thêm cuộc tấn công nào nhằm vào tàu chở dầu gần cơ sở CPC.
Các quan chức cho biết, Ukraine đã đồng ý không tấn công cơ sở hạ tầng CPC hoặc các tàu không phải của Nga, với điều kiện những tàu này không nằm trong diện bị Ukraine trừng phạt, không vận chuyển dầu mỏ hoặc hàng hóa khác của Nga.
“Chúng tôi lắng nghe các đối tác Mỹ một cách rất thận trọng”, một quan chức cấp cao Ukraine nói, đồng thời cho biết Kiev đã thiết lập các cơ chế liên quan để đáp ứng đề nghị của Mỹ. Người này cho biết, CPC “là một nội dung thường xuyên được thảo luận với chính phủ Mỹ và Kazakhstan”.
Hai tập đoàn năng lượng lớn của Mỹ là Chevron và ExxonMobil đều sở hữu cổ phần trong CPC, tuyến đường xuất khẩu dầu chủ lực của Kazakhstan, cũng như tại các mỏ dầu ở miền tây Kazakhstan cung cấp dầu cho hệ thống này. Chevron sở hữu 50% mỏ Tengiz - mỏ dầu lớn nhất Kazakhstan, trong khi Exxon sở hữu 25%.
Một quan chức Mỹ xác nhận Washington đã cảnh báo Ukraine ngừng tấn công các tàu không phải của Nga ở biển Đen, cũng như cơ sở hạ tầng của CPC.
Quan chức này nói: “Chính quyền Mỹ coi CPC là tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng có nguồn gốc từ Kazakhstan tới các thị trường châu Âu, đóng vai trò là lựa chọn thay thế cho nguồn cung năng lượng từ Nga”.
Quan chức này nói thêm rằng, Mỹ đã nhận được cam kết của Kiev về việc không tấn công cơ sở hạ tầng CPC và các tàu không phải của Nga đi tới cảng đầu cuối của đường ống tại Novorossiysk, với điều kiện các tàu này không thuộc diện bị Ukraine trừng phạt vì lý do khác.
Văn phòng Phó Tổng thống Vance, Văn phòng Tổng thống Zelensky và Bộ Ngoại giao Kazakhstan chưa phản hồi đề nghị bình luận. CPC, Chevron và Exxon từ chối bình luận.
Đây không phải lần đầu tiên các quan chức Mỹ tìm cách ngăn Ukraine tấn công vào lợi ích của Mỹ tại Nga.
Hồi tháng 2, bà Olha Stefanishyna, khi đó là Đại sứ Ukraine tại Washington, cho biết đã nhận được công hàm phản đối từ Bộ Ngoại giao Mỹ, sau cuộc tấn công bằng UAV của Ukraine nhằm vào cảng Novorossiysk cuối năm ngoái.
Các cuộc tấn công của Ukraine vào cơ sở CPC tháng trước và chiến dịch tấn công dữ dội nhằm vào hoạt động vận tải biển của Nga ở biển Azov đã gây hỗn loạn. Kazakhstan nhiều lần buộc phải ngừng bơm dầu tới Novorossiysk, trong khi chi phí vận chuyển và bảo hiểm tăng hơn gấp đôi.
Theo hãng phân tích dòng chảy năng lượng Kpler, trong tháng 7 vừa qua, CPC chỉ xuất khẩu khoảng 1,3 triệu thùng dầu/ngày, giảm hơn 300.000 thùng/ngày so với tháng trước và thấp hơn 600.000 thùng/ngày so với tháng 5.
Dầu thô Kazakhstan trở nên đặc biệt quan trọng đối với thị trường toàn cầu, trong bối cảnh nguồn cung từ Trung Đông vẫn bị hạn chế do chiến tranh Mỹ - Iran.
Một tàu chở dầu được Exxon thuê đã trúng đạn trong cuộc tấn công ngày 17/7, khi đang chờ nhận dầu tại cơ sở CPC.
Tháng trước, Giám đốc điều hành Chevron Mike Wirth xác nhận tập đoàn này đang phối hợp với Mỹ và các chính phủ khác, để đảm bảo “đường ống tiếp tục hoạt động”.
Muốn Mỹ cấp phép sản xuất Patriot
Các cuộc tấn công của Ukraine nằm trong chiến dịch sử dụng UAV tầm xa nhằm vào hàng loạt cơ sở hạ tầng dầu mỏ, với mục tiêu đưa xung đột vào đất Nga và đánh vào nguồn thu của đối phương.
Ông Vance là một trong những người có ảnh hưởng nhất, và đôi khi gây tranh cãi nhất, trong cách chính quyền Tổng thống Trump xử lý cuộc xung đột Nga - Ukraine. Ông từng công khai nhắc nhờ Tổng thống Zelensky trong cuộc gặp đầu tiên tại Phòng Bầu dục vào tháng 2/2025.
Đầu năm nay, ông Vance nói việc dừng hỗ trợ quân sự cho Kiev là “một trong những điều tôi tự hào nhất mà chính quyền chúng tôi đã làm”.
Một người nắm rõ lập trường của Ukraine cho biết, Kiev đồng ý với đề nghị của chính quyền Tổng thống Trump vì đang muốn Mỹ cấp phép để sản xuất tên lửa đánh chặn Patriot. Ukraine cũng hy vọng được mua vài trăm tên lửa loại này trước mùa đông - thời điểm Nga dự kiến sẽ gia tăng không kích nhằm vào cơ sở hạ tầng trọng yếu.
Văn phòng Tổng thống Ukraine cho biết, trong cuộc điện đàm ngày 31/7, ông Zelensky nói với ông Vance, rằng hệ thống Patriot và năng lực phòng không là “ưu tiên hàng đầu” của Kiev.
Trong khi đó, Ukraine đã đẩy mạnh tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng của Nga ở những khu vực khác, khiến ba nhà máy lọc dầu nằm sâu trong lãnh thổ Nga trở thành mục tiêu trong tháng này. Hàng loạt cuộc tấn công của Ukraine ảnh hưởng đến một phần lớn công suất lọc dầu của Nga, buộc Mátxcơva phải đình chỉ xuất khẩu nhiên liệu.
Ngày 12/8, Bộ Quốc phòng Nga cho biết đã đánh chặn và phá hủy 502 máy bay không người lái Ukraine ở nhiều khu vực trong đêm qua, và một trạm nhiên liệu ở cảng Odesa đã bị đánh trúng.
