Không để lợi dụng việc tăng lương để tăng giá
Sáu tháng đầu năm nay, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng 4,38% so với cùng kỳ năm trước, tiến gần mục tiêu 4,5%. Việc tăng lương cơ sở từ ngày 1/7 lo ngại gây sức ép lên mặt bằng giá cả, áp lực lạm phát.
Trả lời PV Tiền Phong về tác động của việc điều chỉnh tiền lương đối với giá cả, bà Nguyễn Thu Oanh - Trưởng Ban Thống kê dịch vụ và giá, Cục Thống kê - cho rằng, về nguyên tắc, thu nhập tăng có thể làm tổng cầu tăng lên, từ đó tạo sức ép nhất định đối với mặt bằng giá.
Tuy nhiên, mức độ tác động còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như quy mô điều chỉnh lương, phạm vi đối tượng được hưởng, khả năng đáp ứng của nguồn cung hàng hóa cũng như công tác điều hành giá của Chính phủ.
Theo bà Oanh, thực tế những năm gần đây cho thấy, mỗi lần điều chỉnh tăng lương không đồng nghĩa với việc giá cả sẽ tăng tương ứng.
Để tránh tình trạng lợi dụng việc tăng lương để tăng giá, đại diện Cục Thống kê cho rằng cần bảo đảm cân đối cung - cầu hàng hóa, tăng cường kiểm tra, thanh tra giá và hạn chế tâm lý tăng giá theo lương. Đồng thời, các chính sách kinh tế vĩ mô cần được điều hành linh hoạt nhằm vừa nâng cao thu nhập của người dân, vừa giữ ổn định mặt bằng giá.
Lạm phát vẫn có thể được kiểm soát ở mục tiêu 4,5%?
Dù mặt bằng giá hiện vẫn được kiểm soát, Cục Thống kê đánh giá công tác điều hành lạm phát trong 6 tháng cuối năm sẽ đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức.
Một trong những áp lực lớn đến từ diễn biến giá năng lượng thế giới trong bối cảnh tình hình địa chính trị còn phức tạp. Xăng dầu chỉ chiếm khoảng 4,5% trong rổ hàng hóa tính CPI nhưng có tác động lan tỏa lớn đến hoạt động sản xuất, chi phí vận tải, logistics và giá của nhiều nhóm hàng hóa khác.
Áp lực tiếp theo đến từ giá nguyên liệu đầu vào đang ở mức cao. Trong 6 tháng đầu năm, chỉ số giá sản xuất công nghiệp tăng 4,18%; chỉ số giá vận tải, kho bãi tăng 8,23%; chỉ số giá nguyên, nhiên, vật liệu dùng cho sản xuất tăng 5,4%.
Theo bà Oanh, nếu các chi phí đầu vào tiếp tục duy trì ở mức cao trong thời gian dài, áp lực chuyển từ giá sản xuất sang giá tiêu dùng sẽ lớn hơn.
Bên cạnh đó, nhu cầu tiêu dùng và du lịch thường tăng cao trong những tháng cuối năm, đặc biệt vào các dịp lễ, Tết. Đây là yếu tố hỗ trợ tăng trưởng kinh tế nhưng đồng thời có thể gây sức ép nhất định lên mặt bằng giá nếu nguồn cung hàng hóa không được chuẩn bị đầy đủ.
Việc thực hiện lộ trình điều chỉnh giá các hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quản lý cần được tính toán thận trọng, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu thực hiện cơ chế thị trường và mục tiêu kiểm soát lạm phát.
Dù vậy, đại diện Cục Thống kê cho rằng vẫn có nhiều yếu tố thuận lợi hỗ trợ công tác kiểm soát giá. Nguồn cung hàng hóa trong nước tương đối dồi dào, sản xuất nông nghiệp phát triển ổn định, hệ thống phân phối ngày càng mở rộng và công tác điều hành giá ngày càng linh hoạt, chủ động.
Bà Oanh cho biết, Cục Thống kê đã xây dựng các phương án kỹ thuật phục vụ công tác điều hành giá của Chính phủ trên cơ sở diễn biến thực tế trong nửa đầu năm. Các kịch bản lạm phát nằm trong khoảng 4,5-5,5%.
Chuyên gia kinh tế Nguyễn Bích Lâm cho rằng, lạm phát hiện nay chưa phải là rủi ro hiện hữu, nhưng các điều kiện hình thành lạm phát đang dần tích tụ. Nếu thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa, tiền tệ và điều hành giá, áp lực trong những tháng cuối năm sẽ gia tăng đáng kể.
Theo ông Lâm, hàng loạt chỉ báo chi phí đang phát đi tín hiệu cần lưu ý. Trong 6 tháng đầu năm, chỉ số giá sản xuất của khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 4,07%; khu vực công nghiệp tăng 4,18%; khu vực dịch vụ tăng 4,17%.
Đáng chú ý, chỉ số giá nguyên vật liệu dùng cho sản xuất của toàn nền kinh tế tăng 5,4%, riêng khu vực công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 5,26%. Chi phí đầu vào tăng kéo dài có thể tạo sức ép lên giá thành sản phẩm và dần chuyển sang giá bán lẻ.
Bên cạnh đó, dư nợ tín dụng đến cuối tháng 6 tăng 16,71% so với cùng kỳ năm trước. Theo ông Lâm, việc mở rộng tín dụng là cần thiết để hỗ trợ phục hồi và tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, nếu dòng vốn không được phân bổ hiệu quả vào các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, nguy cơ gia tăng áp lực lạm phát và rủi ro tài sản trong trung hạn cần được theo dõi chặt chẽ.
Yếu tố khác là giá năng lượng thế giới vẫn tiềm ẩn nhiều biến động khi xung đột tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Giá dầu, chi phí logistics và biến động tỷ giá quốc tế có thể tiếp tục tạo áp lực lên chi phí sản xuất trong nước.
