Doanh nghiệp phải khai lại, bổ sung nhiều lần
Những ngày gần đây, cộng đồng doanh nghiệp xuất khẩu liên tục phản ánh vướng mắc khi đề nghị cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O), ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thiện thủ tục và hoạt động xuất nhập khẩu.
Bà Phan Thị Thanh Xuân - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Da giày - Túi xách Việt Nam - cho biết, nhiều doanh nghiệp phải đăng ký lại hồ sơ thương nhân, bổ sung chứng từ nhiều lần, thậm chí cung cấp lại thông tin đã có trên hệ thống hải quan.
Một số nơi doanh nghiệp còn bị yêu cầu gửi hình ảnh chi tiết các công đoạn sản xuất; tên doanh nghiệp bằng tiếng Việt và tiếng Anh, địa chỉ sau khi thay đổi địa giới hành chính chưa thống nhất...
Theo bà Xuân, một số doanh nghiệp da giày đã xuất khẩu hơn 10 năm, có đầy đủ hồ sơ năng lực, quy trình sản xuất và lịch sử chấp hành tốt. Trước đây, các Phòng Xuất nhập khẩu khu vực đã nắm rõ thông tin và năng lực của doanh nghiệp. Tuy nhiên, khi chuyển sang đề nghị cấp C/O tại Sở Công Thương, doanh nghiệp phải kê khai lại hồ sơ gần như từ đầu.
“Khi chuyển về địa phương, cán bộ phải làm quen lại với từng hồ sơ, còn doanh nghiệp phải đăng ký lại thông tin. Doanh nghiệp có hồ sơ xuất khẩu tốt hơn 10 năm cần được phân luồng, không thể yêu cầu bắt đầu lại như doanh nghiệp mới xuất khẩu”, bà Xuân nói.
Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam, Hiệp hội Da giày - Túi xách Việt Nam, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam cũng phản ánh tình trạng doanh nghiệp phải cung cấp thêm chứng từ chứng minh nguồn gốc nguyên liệu, quá trình sản xuất dù một số thông tin đã có trên hệ thống hải quan.
Các hiệp hội đề nghị cơ quan tiếp nhận thông báo đầy đủ nội dung cần sửa đổi, bổ sung ngay trong một lần, tránh tình trạng doanh nghiệp vừa hoàn thiện hồ sơ lại tiếp tục nhận thêm yêu cầu mới. Thành phần hồ sơ và cách xử lý cũng cần được thống nhất, nhất là với hồ sơ điều chỉnh, bổ sung.
Hồ sơ thương nhân đã đăng ký trên hệ thống được đề nghị tự động chuyển sang cơ quan cấp mới. Trong thời gian hồ sơ đang được thẩm định, doanh nghiệp kiến nghị vẫn được nộp hồ sơ xin cấp C/O hoặc sử dụng hồ sơ tạm thời, tránh ảnh hưởng đến tiến độ giao hàng.
Kết nối hệ thống, xử lý hồ sơ tồn đọng
Theo Cục Xuất nhập khẩu, từ ngày 1/7/2025 đến ngày 1/8/2026, các cơ quan thuộc Cục này vẫn xử lý khoảng 80% hồ sơ C/O; khoảng 20% hồ sơ được thực hiện tại 34 cơ quan, tổ chức cấp ở địa phương.
Từ ngày 1/8, theo Thông tư số 26/2026/TT-BCT, Bộ Công Thương chỉ trực tiếp cấp 12 mẫu C/O, trong khi việc cấp C/O được phân cấp mạnh cho địa phương.
Chỉ trong nửa đầu tháng 8, tỷ lệ hồ sơ thực hiện tại địa phương đã tăng khoảng 2 lần so với 7 tháng đầu năm. Nhiều địa phương phải bố trí cán bộ làm cả ngày lẫn đêm, kể cả thứ Bảy và Chủ nhật, để xử lý hồ sơ.
Ông Hoàng Ninh - Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử (Bộ Công Thương) và Kinh tế số cho biết, từ đầu năm 2026 đến ngày 17/8/2026, hệ thống đã tiếp nhận hơn 1,6 triệu bộ hồ sơ C/O. Cơ quan này đang phối hợp rà soát để các đơn vị cấp C/O có thể tra cứu, kế thừa hồ sơ thương nhân đã đăng ký tại tổ chức khác, tránh yêu cầu doanh nghiệp khai lại thông tin.
Ông Ninh đề nghị các địa phương tăng cường sử dụng hệ thống mới, nhằm giảm tải cho hệ thống cũ, bảo đảm hai hệ thống vận hành thông suốt trong thời gian chờ Cục Hải quan phối hợp với các nước triển khai kết nối trên hệ thống mới.
Theo ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, điểm nghẽn hiện nay là hệ thống cấp C/O mới chưa kết nối đầy đủ với cơ chế một cửa quốc gia và cơ chế một cửa ASEAN.
Ông Hải đề nghị Cục Hải quan sớm kết nối lại eCoSys với hai cơ chế trên, tiến tới vận hành một hệ thống thống nhất tại địa chỉ ecosys.com.vn.
Lãnh đạo Cục Xuất nhập khẩu cũng đề nghị các địa phương thống nhất thành phần hồ sơ và quy trình xử lý, tránh tình trạng mỗi nơi yêu cầu một loại giấy tờ hoặc áp dụng khác nhau. Các tổ chức cấp C/O cũng được yêu cầu tập trung giải quyết hồ sơ tồn đọng, hạn chế ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp.
