Mới đây, Bệnh viện Da liễu Trung ương tiếp nhận bé gái 2 tháng tuổi nhập viện trong tình trạng sốt cao, xuất hiện nhiều sẩn đỏ có viền vảy ở vùng đầu, lưng, tay, chân, lòng bàn tay và lòng bàn chân. Các triệu chứng xuất hiện khoảng 2 tuần trước khi nhập viện. Trước đó, trẻ được chẩn đoán viêm da cơ địa và điều trị nhưng không cải thiện.
Khai thác tiền sử cho thấy trẻ là con thứ hai, sinh thường, đủ tháng. Trong suốt thai kỳ, người mẹ không được xét nghiệm sàng lọc giang mai và cũng chưa được điều trị căn bệnh này.
Sau khi thăm khám, khai thác kỹ tiền sử sản khoa và thực hiện các xét nghiệm cần thiết, các bác sĩ xác định trẻ mắc giang mai bẩm sinh.
Người mẹ đồng thời được chẩn đoán mắc giang mai và điều trị bằng Benzathine Penicillin G theo phác đồ.
Sau 10 ngày điều trị, các tổn thương da cải thiện rõ rệt, toàn trạng ổn định. Bệnh nhi được xuất viện và hẹn tái khám định kỳ để đánh giá đáp ứng điều trị bằng xét nghiệm huyết thanh học.
Bác sĩ nội trú Nguyễn Minh Hường, Phòng khám các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STIs), Bệnh viện Da liễu Trung ương, cho biết giang mai bẩm sinh xảy ra khi xoắn khuẩn Treponema pallidum truyền từ mẹ sang thai nhi trong quá trình mang thai.
Theo bác sĩ Hường, sự lây truyền thường xảy ra từ tháng thứ 4-5 của thai kỳ, khi màng rau thai mỏng hơn và sự trao đổi máu giữa mẹ và thai nhi thuận lợi hơn. Xoắn khuẩn có thể xâm nhập vào thai nhi qua rau thai và gây bệnh. Mức độ biểu hiện phụ thuộc vào lượng xoắn khuẩn truyền từ mẹ sang con và thời điểm nhiễm bệnh.
Ở những trường hợp nặng, giang mai bẩm sinh có thể gây sảy thai, thai chết lưu, sinh non, thậm chí tử vong. Với những trường hợp nhẹ hơn, trẻ có thể xuất hiện các tổn thương giang mai sau vài ngày hoặc vài tháng sau sinh, được gọi là giang mai bẩm sinh sớm. Nếu bệnh biểu hiện sau khi trẻ trên 2 tuổi, được gọi là giang mai bẩm sinh muộn.
Giang mai bẩm sinh sớm có thể gây tổn thương da tương tự giang mai giai đoạn 2 ở người lớn. Trẻ có thể xuất hiện phỏng nước ở lòng bàn tay, bàn chân hoặc bong vảy, kèm theo sổ mũi, khụt khịt mũi, hạch to, gan lách to, viêm xương sụn, viêm màng não, viêm màng mạch - võng mạc.
Trong khi đó, giang mai bẩm sinh muộn có thể gây tổn thương mắt, tai, khớp, dị dạng xương và để lại các di chứng do tổn thương giang mai bẩm sinh sớm.
Về điều trị, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo trẻ mắc giang mai bẩm sinh, trẻ có biểu hiện lâm sàng nghi ngờ hoặc trẻ sinh ra từ người mẹ chưa được điều trị, điều trị không đầy đủ, điều trị trong vòng 30 ngày trước sinh hoặc điều trị bằng phác đồ không chứa penicillin cần được điều trị bằng penicillin theo phác đồ phù hợp.
TS.BS Trịnh Minh Trang, Phó phụ trách Phòng khám các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STIs), Bệnh viện Da liễu Trung ương, cho biết theo WHO, riêng năm 2022, thế giới ước tính có khoảng 700.000 trường hợp giang mai bẩm sinh và khoảng 390.000 kết cục bất lợi của thai kỳ liên quan đến giang mai, gồm thai chết lưu, tử vong sơ sinh, sinh non và trẻ mắc giang mai bẩm sinh.
Đáng lưu ý, phần lớn những trường hợp này có thể phòng ngừa thông qua sàng lọc và điều trị giang mai sớm trong thai kỳ.
TS.BS Trịnh Minh Trang khuyến cáo, phụ nữ cần được xét nghiệm sàng lọc giang mai ngay từ lần khám thai đầu tiên, đặc biệt trong 3 tháng đầu thai kỳ. Việc phát hiện và điều trị sớm cho người mẹ không chỉ bảo vệ sức khỏe của thai phụ mà còn là biện pháp quan trọng nhất để ngăn ngừa giang mai bẩm sinh ở trẻ.
Các cơ sở y tế cũng cần tăng cường phối hợp giữa chuyên ngành Sản khoa, Da liễu, Nhi khoa và Xét nghiệm nhằm phát hiện sớm, hội chẩn và điều trị kịp thời cho cả mẹ và con, hướng tới mục tiêu loại trừ lây truyền giang mai từ mẹ sang con.
Bên cạnh đó, việc quan hệ tình dục an toàn, chủ động xét nghiệm khi có nguy cơ và nâng cao nhận thức về các bệnh lây truyền qua đường tình dục đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa giang mai. Các bác sĩ cho rằng phát hiện bệnh sớm, đặc biệt ở phụ nữ mang thai, chính là “tấm lá chắn” hiệu quả để bảo vệ trẻ ngay từ khi chưa chào đời.
