Tại Tọa đàm Chạm số - Sống xanh do Báo Tiền Phong phối hợp cùng Học viện Ngân hàng tổ chức, một vấn đề nóng đã được sinh viên đặt ra: Hiện nay, các hình thức tín dụng đen, thường quảng cáo mức xét duyệt siêu nhanh để dụ dỗ người trẻ. "Nếu lỡ dính vào các khoản vay này và bị đe dọa, khủng bố tinh thần, sinh viên có thể tìm cách xử lý như thế nào và tìm kiếm sự giúp đỡ từ đâu là an toàn, hiệu quả nhất?", một sinh viên đặt câu hỏi.
Trả lời vấn đề này, Thượng tá, TS Đào Trung Hiếu (Thành viên Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia) phân tích, việc sinh viên vướng vào tín dụng đen trực tuyến rất dễ xảy ra, do phải đối diện với nhiều nhu cầu tài chính đột xuất. Khi mất kiểm soát chi tiêu, hoặc tinh vi hơn là dính phải loạt cạm bẫy lừa đảo như mua hàng làm nhiệm vụ, cá độ... sinh viên thường tìm đến các ứng dụng vay tiền. Khi cài đặt, người vay buộc phải cấp quyền truy cập danh bạ và tài khoản mạng xã hội.
![dsc09586-3909.jpg](https://cdn.tienphong.vn/images/bzc0gTcfMqN-HwgpRoMO8OvDi1lDHxkcZu2r9OnW3V7K2qq8Dl30KUmxGMCbJ2Ds/dsc09586-3909.jpg.avif "Thượng tá, TS Đào Trung Hiếu nhấn mạnh tinh thần "không một mình" khi các bạn trẻ gặp phải tình huống lừa đảo, khủng bố tinh thần từ các app "tín dụng đen".")
Đến hạn không thể trả mức lãi suất "cắt cổ" bị nhân lên từng ngày, các đối tượng sẽ sử dụng chiêu trò khủng bố tinh thần. Chúng nhắn tin, gọi điện quấy rối, tung ảnh bôi nhọ nạn nhân lên không gian mạng, thậm chí gọi điện đe dọa cả gia đình và thầy cô giáo.
Đứng trước nguy cơ này, Thượng tá, TS Đào Trung Hiếu nhấn mạnh thông điệp kiên quyết: "Tuyệt đối không một mình đối phó. Các bạn chưa đủ khả năng để đối phó một cách khôn ngoan". Sinh viên cần chia sẻ ngay sự việc với gia đình, thầy cô hoặc những người đáng tin cậy. Nếu cường độ đe dọa uy hiếp đến sự an toàn tính mạng, nạn nhân cần lưu giữ bằng chứng và làm đơn trình báo cơ quan công an.
Về mặt pháp lý, người vay có nghĩa vụ trả nợ, nhưng chỉ chấp nhận mức lãi suất theo quy định pháp luật (không vượt quá 20%/năm của khoản vay). Những khoản thu lợi bất chính từ 30 triệu đồng trở lên của các đối tượng cho vay nặng lãi hoàn toàn có thể bị xem xét xử lý hình sự.
Nhận diện thủ đoạn thao túng tâm lý và 'bắt cóc online'
Không dừng lại ở tín dụng đen, không gian mạng còn giăng ra những cái bẫy tinh vi hơn. Phân tích bản chất của tội phạm công nghệ cao, Thượng tá, TS Đào Trung Hiếu cho rằng, đây không đơn thuần là tấn công kỹ thuật mà là thủ đoạn đánh vào cảm xúc, chi phối quá trình ra quyết định của con người.
Đáng lo ngại nhất hiện nay là hiện tượng "bắt cóc online". Nhiều nạn nhân là sinh viên không bị bắt giữ về mặt thể xác nhưng lại bị khống chế hoàn toàn về nhận thức và hành vi. Đối tượng lừa đảo thường giả danh công an, cơ quan chức năng để tạo ra kịch bản đe dọa, khiến nạn nhân hoảng loạn. Có trường hợp sinh viên tự đi thuê khách sạn, tự cô lập bản thân, thậm chí làm theo những yêu cầu phi lý như gửi ảnh khoả thân hay phá két sắt, tẩu tán tài sản của gia đình để chuyển tiền cho kẻ gian, vì bị thao túng tâm lý.
TS Đào Trung Hiếu nhấn mạnh, để tự dựng lá chắn bảo vệ mình, sinh viên cần "khắc cốt ghi tâm" ba dấu hiệu đỏ của một kịch bản lừa đảo: Đưa ra thông tin gây sốc nhằm đánh vào lòng tham hoặc nỗi sợ hãi; tạo áp lực thời gian buộc phải hành động ngay lập tức; và yêu cầu cô lập thông tin, giữ bí mật tuyệt đối.
Khi ba dấu hiệu này xuất hiện, người trẻ cần áp dụng ngay nguyên tắc “Dừng - Ngắt - Kiểm - Lưu”. Cụ thể, dừng ngay mọi thao tác đang thực hiện; ngắt liên lạc với đối tượng; kiểm tra chéo thông tin qua các kênh chính thống; và lưu giữ toàn bộ bằng chứng. Chuyên gia cũng đặc biệt cảnh báo sinh viên tuyệt đối không bán, cho thuê tài khoản ngân hàng, bởi tài khoản đứng tên cá nhân nếu bị lợi dụng để trung chuyển dòng tiền lừa đảo sẽ khiến chính các bạn đối mặt với rủi ro pháp lý cực kỳ nghiêm trọng.
