“Có một sự thích nghi mà, theo nhiều cách, giống như một sự biến đổi”, phi hành gia Luca Parmitano của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) nói vào năm 2019, trong thời gian ông huấn luyện cho sứ mệnh dài hạn thứ hai tới Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS). “Chỉ sau vài tuần, cơ thể bạn đã khác hoàn toàn so với khi ở trên mặt đất – bạn nhìn thấy và cảm nhận được cơ thể mình thay đổi, chân gầy đi còn khuôn mặt thì tròn hơn”.
Là cựu phi công thử nghiệm của Không quân Ý, ông Parmitano gần đây được chọn tham gia sứ mệnh với tư cách là một trong bốn thành viên của phi hành đoàn Artemis III. Dự kiến phóng vào năm 2027, chuyến bay đầy thách thức này sẽ thử nghiệm tàu đổ bộ Mặt Trăng và bộ đồ không gian phục vụ cho việc đưa con người trở lại Mặt Trăng.
Nghiên cứu về tác động của du hành vũ trụ lên não bộ vẫn còn hạn chế, chỉ dựa trên các thí nghiệm trên một vài phi hành gia trong các nhiệm vụ kéo dài. Chẳng hạn, phi hành gia Scott Kelly đã sống một năm trên ISS trong khi người anh em sinh đôi của ông, ông Mark Kelly, ở lại Trái Đất. Kết quả nghiên cứu cho thấy năng lực nhận thức của ông Scott hầu như không thay đổi trong suốt sứ mệnh so với ông Mark, nhưng lại suy giảm trong khoảng sáu tháng sau khi trở về.
Giờ đây, một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Tiến bộ Tâm lý học do các nhà khoa học tại Đại học Birkbeck (Anh) thực hiện đã tổng hợp kết quả từ 15 nghiên cứu chụp não, với 377 người tham gia. Những người này bao gồm các phi hành gia cũng như những tình nguyện viên tham gia mô phỏng du hành vũ trụ trên Trái Đất.
“Đây là một ví dụ tuyệt vời về khả năng thích ứng của não bộ – chúng tôi phát hiện ra rằng có cả những thay đổi về cấu trúc và chức năng trong não”, tác giả chính Elisa Raffaella Ferrè, giáo sư khoa học thần kinh nhận thức tại Đại học Birkbeck, cho biết. “Chúng tôi đã xác định được một nhóm vùng não trải qua những thay đổi khi không còn trọng lực”.
Điều đó có nghĩa là, cũng giống như cơ thể thay đổi trong không gian, nghiên cứu cho thấy não bộ cũng tự điều chỉnh về mặt vật lý để thích nghi với môi trường mới bằng cách tái tổ chức các kết nối thần kinh.
“Chúng tôi nhận thấy những thay đổi ở các phần của não bộ điều khiển chuyển động, thăng bằng và nhận thức về cơ thể”, đồng tác giả Silvia Seghezzi cho biết. “Chúng tôi cũng ghi nhận thay đổi ở vùng vỏ não trước trán – nơi tất cả các tín hiệu này gặp nhau và được xử lý theo cách đa giác quan”.
