Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ và Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC và CNCH) do Bộ Công an chủ trì xây dựng, dự kiến trình tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, đề xuất nhiều thay đổi nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính.
Theo quy định hiện hành, công trình thuộc diện thẩm định thiết kế về PCCC phải thực hiện hai thủ tục với cơ quan quản lý nhà nước, gồm thẩm định thiết kế trước khi thi công và kiểm tra công tác nghiệm thu trước khi đưa vào sử dụng.
Sau khi được thẩm định thiết kế, chủ đầu tư tổ chức thi công, nghiệm thu theo quy định của pháp luật về xây dựng và PCCC. Tiếp đó, chủ đầu tư gửi hồ sơ đến cơ quan công an đề nghị kiểm tra công tác nghiệm thu. Cơ quan công an kiểm tra kết quả nghiệm thu và ban hành văn bản chấp thuận trước khi công trình được đưa vào khai thác, sử dụng.
Do đó, theo đánh giá, việc bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu của cơ quan công an sẽ giúp chủ đầu tư tiết kiệm thời gian, rút ngắn tiến độ đưa công trình vào sử dụng, đồng thời giảm nguồn lực cho cơ quan quản lý nhà nước.
Tuy nhiên, chủ đầu tư và các nhà thầu vẫn phải thực hiện nghiệm thu về PCCC theo quy định. Sau khi nghiệm thu, các bên phải khai báo trên Cơ sở dữ liệu về PCCC và CNCH, đồng thời truyền tin báo cháy trước khi đưa công trình vào khai thác, sử dụng.
Dự thảo cũng bổ sung hành vi “nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy không đúng quy định” vào danh mục hành vi bị nghiêm cấm. Cơ quan quản lý sẽ tập trung kiểm tra các công trình có nguy cơ cháy, nổ cao, giảm tần suất kiểm tra không cần thiết đối với cơ sở có nguy cơ thấp.
Đối với cơ sở, phương tiện giao thông và hộ gia đình bị đình chỉ hoạt động do vi phạm quy định về PCCC, khoản 7 Điều 55 dự thảo đề xuất bỏ thủ tục đề nghị cơ quan có thẩm quyền quyết định phục hồi hoạt động.
Theo đó, sau khi khắc phục vi phạm, người đứng đầu cơ sở, chủ phương tiện hoặc chủ hộ gia đình được đưa đối tượng vào hoạt động trở lại, đồng thời chịu trách nhiệm về kết quả khắc phục và gửi báo cáo bằng văn bản đến cơ quan quản lý trực tiếp về PCCC, CNCH. Các giải pháp kỹ thuật đã áp dụng phải được duy trì trong suốt quá trình hoạt động.
Về phương tiện PCCC và CNCH, vật liệu, cấu kiện ngăn cháy, chống cháy, dự thảo đề xuất chuyển sang quản lý theo pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa và tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật.
Theo Điều 44 dự thảo, phương tiện có kết quả đánh giá sự phù hợp của tổ chức đủ điều kiện được miễn công bố hợp quy, miễn kiểm tra chất lượng khi nhập khẩu. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phải kê khai thông tin trước khi đưa sản phẩm ra lưu thông theo quy định của Chính phủ, phục vụ truy xuất nguồn gốc và hậu kiểm.
Tăng cường hậu kiểm, làm rõ trách nhiệm
Một trong những vấn đề được quan tâm khi thẩm tra dự thảo là việc bỏ khâu kiểm tra trước khi đưa công trình vào sử dụng có ảnh hưởng đến hiệu quả kiểm soát rủi ro cháy, nổ hay không.
Theo cơ quan chủ trì soạn thảo, trách nhiệm của chủ đầu tư, người đứng đầu cơ sở, chủ phương tiện và chủ hộ gia đình đã được quy định đầy đủ. Tổ chức, cá nhân đưa công trình vào khai thác, sử dụng khi không bảo đảm yêu cầu PCCC, tùy tính chất và mức độ vi phạm, có thể bị xử phạt hành chính hoặc xử lý hình sự.
Cơ chế mới hướng đến chuyển phương thức quản lý từ xem xét từng bộ hồ sơ sang kiểm tra thực tế, dựa trên dữ liệu khai báo và mức độ rủi ro của từng loại cơ sở. Bộ Công an phối hợp với các địa phương đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ, đào tạo và bồi dưỡng cán bộ nhằm đáp ứng yêu cầu hậu kiểm.
Theo Cục Cảnh sát PCCC và CNCH, công trình phải được thi công, nghiệm thu đúng hồ sơ thiết kế đã được thẩm định. Trường hợp điều chỉnh thiết kế làm thay đổi điều kiện an toàn PCCC, chủ đầu tư phải thực hiện thẩm định lại theo quy định. Các vi phạm về PCCC tại cơ sở, phương tiện giao thông và hộ gia đình đang bị đình chỉ phải được khắc phục trước khi hoạt động trở lại.
Các chủ thể liên quan phải khai báo, cập nhật thông tin trên Cơ sở dữ liệu về PCCC và CNCH, thực hiện truyền tin báo cháy trước khi đưa công trình, cơ sở, phương tiện vào khai thác, sử dụng và lưu giữ hồ sơ nghiệm thu tại cơ sở.
Trong quá trình hoạt động, các cơ sở phải duy trì điều kiện an toàn về phòng cháy, không tự ý cơi nới, thay đổi công năng, tháo bỏ hoặc vô hiệu hóa hệ thống PCCC. Doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu và kinh doanh phương tiện PCCC và CNCH phải bảo đảm chất lượng sản phẩm, kê khai thông tin đầy đủ, trung thực trước khi lưu thông.
Cắt giảm thủ tục là để giảm gánh nặng hành chính, chi phí tuân thủ và tăng tính chủ động cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, an toàn PCCC vẫn là yêu cầu không thay đổi, được bảo đảm bằng trách nhiệm của từng chủ thể và sự kiểm tra thường xuyên của cơ quan quản lý.
