Khi lưới điện ngày càng thông minh hơn
Đối với một đô thị có quy mô và tốc độ phát triển như Hà Nội, việc vận hành lưới điện không chỉ đòi hỏi khả năng xử lý nhanh các tình huống phát sinh mà còn phải chủ động giám sát, dự báo và hạn chế tối đa những ảnh hưởng đến khách hàng. Đây cũng là một trong những lĩnh vực ghi nhận những chuyển biến rõ nét từ việc ứng dụng khoa học công nghệ tại EVNHANOI. Thông qua các hệ thống giám sát, điều khiển và tự động hóa, dữ liệu vận hành lưới điện được thu thập, cập nhật liên tục, giúp lực lượng điều độ chủ động theo dõi trạng thái hệ thống, nhận diện bất thường và đưa ra phương án xử lý phù hợp.
Đặc biệt, việc ứng dụng tự động hóa lưới điện đã giúp giảm tới 90% thời gian xử lý sự cố trong phạm vi áp dụng. Đằng sau con số ấy là sự thay đổi đáng kể trong phương thức vận hành: từ việc phụ thuộc nhiều vào các thao tác, kiểm tra trực tiếp tại hiện trường sang khả năng giám sát, phân tích và hỗ trợ xử lý tập trung thông qua các hệ thống công nghệ.
Ông Nông Ngọc Anh – Phó Giám đốc Trung tâm Điều độ Hệ thống điện TP Hà Nội chia sẻ: “Trước đây, khi xảy ra sự cố trên lưới điện, điều độ viên phải phối hợp kiểm tra hiện trường để xác định vị trí. Hiện nay, nhờ ứng dụng công nghệ tự động hóa và hệ thống giám sát từ xa, chúng tôi có thể nhanh chóng xác định, khoanh vùng và xử lý sự cố một cách chủ động, chính xác hơn. Qua đó, góp phần nâng cao độ tin cậy cung cấp điện, bảo đảm vận hành lưới điện an toàn, ổn định và mang đến trải nghiệm dịch vụ ngày càng tốt hơn cho khách hàng Thủ đô”
Sự phát triển của lưới điện thông minh cũng đặt ra yêu cầu mới đối với đội ngũ điều độ viên: không chỉ nắm vững chuyên môn hệ thống điện mà còn phải có khả năng phân tích dữ liệu, làm chủ công nghệ và phối hợp xử lý các tình huống ngày càng phức tạp. Bởi công nghệ dù hiện đại đến đâu vẫn cần con người đưa ra quyết định, kiểm soát an toàn và chịu trách nhiệm đối với hoạt động của hệ thống điện.
Công nghệ mới, hiệu quả mới trong quản lý lưới điện
Không chỉ trong công tác điều độ, việc ứng dụng thiết bị bay không người lái (UAV) và Robot AI cũng đang mở ra những phương thức mới trong quản lý, kiểm tra và vận hành lưới điện.
Đối với hệ thống đường dây và thiết bị điện trải rộng trên nhiều khu vực, công tác kiểm tra định kỳ có vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường, chủ động phòng ngừa nguy cơ sự cố.
Trước đây, nhiều hạng mục kiểm tra đòi hỏi nhân viên kỹ thuật phải tiếp cận trực tiếp hiện trường, thực hiện quan sát và đánh giá bằng các phương pháp truyền thống. Việc ứng dụng UAV giúp mở rộng khả năng quan sát, thu thập hình ảnh và dữ liệu kỹ thuật, hỗ trợ đánh giá tình trạng thiết bị tại những vị trí khó tiếp cận.
Theo kết quả tổng hợp của EVNHANOI, việc ứng dụng UAV và Robot AI đã góp phần giảm 40% thời gian kiểm tra, tăng 50% năng suất lao động trong phạm vi triển khai. Tại Công ty Lưới điện cao thế TP Hà Nội, việc ứng dụng các giải pháp công nghệ mới trong công tác kiểm tra, giám sát lưới điện là một trong những hướng đổi mới phương thức quản lý vận hành.
Ông Hoàng Quang Thọ – Trưởng Trung tâm Giám sát và Vận hành lưới điện, Công ty Lưới điện cao thế TP Hà Nội cho biết: “Trước đây, việc kiểm tra đường dây tại các vị trí trên cao thường mất nhiều thời gian và khó quan sát chi tiết. Với UAV, chúng tôi có thể thu thập hình ảnh, đánh giá tình trạng thiết bị và phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường. Công nghệ giúp công tác kiểm tra an toàn, chủ động và hiệu quả hơn, đồng thời đòi hỏi người lao động không ngừng nâng cao kỹ năng số, từng bước làm chủ công nghệ trong quản lý vận hành lưới điện”
Điểm đáng chú ý là việc đưa công nghệ mới vào sử dụng không đơn thuần thay thế một phương tiện kiểm tra. Đó còn là quá trình thay đổi cách tổ chức công việc, phương pháp thu thập và phân tích thông tin cũng như yêu cầu về kỹ năng của đội ngũ người lao động.
Kinh nghiệm thực tế của người thợ điện khi kết hợp với dữ liệu và công nghệ hiện đại sẽ tạo thêm điều kiện để nâng cao hiệu quả quản lý, chủ động phòng ngừa sự cố, góp phần bảo đảm cung cấp điện an toàn, ổn định.
Đổi mới sáng tạo phải tạo ra giá trị thực tiễn
Sau gần 22 tháng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, EVNHANOI đã triển khai 76 nhiệm vụ, dự án trên 5 lĩnh vực trọng tâm, bao gồm quản trị doanh nghiệp, đầu tư xây dựng, kinh doanh, dịch vụ khách hàng và quản lý vận hành lưới điện.
Bên cạnh tự động hóa và ứng dụng UAV, EVNHANOI còn đẩy mạnh khai thác dữ liệu lớn (Big Data) trong công tác dự báo phụ tải, với mức sai số dự báo từ 2,15–2,85%. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo, công tơ thông minh và các nền tảng số tiếp tục tạo thêm công cụ hỗ trợ hoạt động chuyên môn, quản trị và phục vụ khách hàng.
Những kết quả bước đầu cho thấy khoa học công nghệ đang từng bước hiện diện trong nhiều khâu của hoạt động sản xuất kinh doanh, từ công tác dự báo, điều hành, quản lý thiết bị đến các quy trình phục vụ khách hàng.
Tuy nhiên, giá trị của đổi mới sáng tạo không chỉ nằm ở số lượng nhiệm vụ, dự án được triển khai mà quan trọng hơn là hiệu quả ứng dụng trong thực tế.
Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị đánh giá kết quả triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW, ông Nguyễn Danh Duyên – Chủ tịch Hội đồng thành viên EVNHANOI nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo hướng thực chất, hiệu quả; chú trọng đưa các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sản xuất kinh doanh, khai thác tối đa hiệu quả các hệ thống công nghệ đã đầu tư và nhân rộng những giải pháp có giá trị ứng dụng cao.
Đặc biệt, trước xu hướng ứng dụng ngày càng sâu rộng của trí tuệ nhân tạo, Chủ tịch Hội đồng thành viên lưu ý việc sử dụng AI phải đi đôi với kiểm chứng thông tin, bảo mật dữ liệu và kiểm soát chất lượng kết quả, bảo đảm công nghệ thực sự hỗ trợ con người chứ không thay thế trách nhiệm của người thực hiện công việc.
Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với văn hóa đổi mới sáng tạo tại EVNHANOI: chủ động tiếp cận công nghệ mới nhưng không chạy theo công nghệ bằng mọi giá; khuyến khích sáng tạo đi đôi với kỷ luật, an toàn và trách nhiệm trong thực thi công việc.
Với EVNHANOI, đích đến của khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo không chỉ là xây dựng một hệ thống điện hiện đại, nâng cao năng suất lao động hay tối ưu hoạt động quản trị, mà còn hướng đến chất lượng phục vụ khách hàng ngày càng tốt hơn.
