Hiệu trưởng Trường Nguyễn Siêu: ‘Tâm lý học là liều vắc - xin trước sóng gió số’

TPO - Sáng 17/8, Diễn đàn “Điều em muốn nói” do Báo Tiền Phong phối hợp Sở GD&ĐT Hà Nội và Viện Tâm lý Giáo dục tổ chức, diễn ra tại Trường THCS và THPT Nguyễn Siêu (Hà Nội) với chủ đề: Điều em muốn nói: “Vắc - xin” số cho em - ngôi trường tiên phong dạy Tâm lý học từ 2023. PV Tiền Phong trò chuyện với Nhà giáo Nguyễn Thị Minh Thúy, Hiệu trưởng nhà trường.

Thưa bà, năm nay Trường Nguyễn Siêu tròn 35 năm thành lập, trong đó có 12 năm triển khai Chương trình Song ngữ Quốc tế Cambridge. Vì sao nhà trường đưa môn Tâm lý học, môn vốn xa lạ với phổ thông Việt Nam vào chương trình giảng dạy từ nhiều năm nay?

Rào cản lớn nhất không phải chương trình, mà là định kiến: nhiều người nghĩ tâm lý học mơ hồ, hoặc chỉ cần đến khi đứa trẻ “có vấn đề”.

Chúng tôi đưa môn này vào dạy học vì đó là khoa học nền tảng giúp học sinh hoàn thiện nhân cách, không thuần túy để đi thi. Điều tôi tự hào nhất là thấy học sinh biết dùng kiến thức ấy giải tỏa áp lực, biết thấu cảm và giúp đỡ bạn bè khi khủng hoảng.

Điều thú vị là khi học vì giá trị, kết quả thi tự đến: kỳ thi Cambridge tháng 6 vừa qua, Tâm lý học dẫn đầu toàn trường ở bậc AS với 80% bài thi đạt điểm a – mức cao nhất – vượt cả các môn thế mạnh như Toán, Khoa học, và tăng đều qua ba kỳ: 61%, 72% rồi 80%.

Chủ đề Diễn đàn Điều em muốn nói năm nay là “Vắc - xin số cho em”. Môn học này liên hệ với khái niệm đó ra sao?

“Vắc - xin số” là kỹ năng số, đạo đức số, và quan trọng nhất là “bộ lọc tâm lý” trước độc hại trên mạng. Môn Tâm lý học dạy về hành vi xã hội, giúp các con hiểu cơ chế áp lực đám đông, thao túng tâm lý.

Đứa trẻ không có bộ lọc rất dễ bị cuốn vào bạo lực mạng, dẫn dắt bởi xu hướng tiêu cực. Đó là loại vắc - xin tự thân, tạo sức đề kháng từ bên trong.

Học sinh bắt đầu tự hỏi, cái này có ích gì cho mình?

Được biết, ở Trường Nguyễn Siêu còn áp dụng triết lý High Performance Learning – HPL (Học tập siêu hiệu quả) của Anh quốc. Sự kết hợp HPL với Tâm lý học đã thay đổi hành vi số của các em ra sao?

Khảo sát nội bộ cho thấy sau khi áp dụng HPL, thời gian dùng thiết bị cho giải trí không lành mạnh giảm 18%, tương tác học thuật trên mạng tăng 25%.

Khi giáo viên lồng ghép hệ giá trị, thái độ, phẩm chất (VAAs) và kỹ năng tư duy bậc cao (ACPs) của khung HPL vào từng bài giảng, học sinh dần hình thành “bộ lọc đạo đức số” tự thân: các con bắt đầu tự hỏi trước khi bấm vào một nội dung “Cái này có ích gì cho mình, hay chỉ đang cuốn mình đi?”.

ba-thuy-4591.jpg
Nhà giáo Nguyễn Thị Minh Thúy, Hiệu trưởng Trường THCS - THPT Nguyễn Siêu.

Đó là năng lực Siêu nhận thức (Metacognition); tỷ lệ giáo viên vận dụng thành thạo đã tăng từ 15% lên 65%, lan sang học sinh qua chính cách các con được dạy. Chúng tôi không đi theo lối cấm đoán, mà nuôi dưỡng suy nghĩ tích cực và kỷ luật tự thân, để mỗi ngày các con tự thay đổi một chút – sự thay đổi từ bên trong luôn bền vững hơn mọi mệnh lệnh từ bên ngoài.

Cách làm của trường được cho là khá mới khi còn có ứng dụng HPL Points (Điểm HPL) tự phát triển. Cơ chế ghi nhận, đánh giá ra sao, thưa bà?

Điểm HPL không thay thế điểm môn học, mà ghi nhận quá trình rèn phẩm chất như thấu cảm, linh hoạt, chăm chỉ và kỹ năng phân tích, liên kết, sáng tạo.

Giáo viên ghi nhận biểu hiện tích cực từng tiết học, cộng điểm tích lũy theo năm; học sinh theo dõi điểm, nhận huy hiệu khi đạt mốc. Cha mẹ thấy con đang rèn kỹ năng, thái độ nào chứ không chỉ điểm số.

Chúng tôi gọi đây là thời kỳ Data Talks (Dữ liệu lên tiếng): thầy cô, cha mẹ và chính các con cùng nhìn vào dữ liệu mỗi ngày để điều chỉnh hành vi, thay vì nhận xét cảm tính.

Không định nghĩa trường tốt bằng điểm số cao

Bên cạnh bảo vệ học sinh, khái niệm hạnh phúc, sức khỏe tinh thần cũng được nhắc nhiều. Bộ môn này giải quyết bài toán đó ra sao?

Chúng tôi không định nghĩa trường tốt bằng số học sinh điểm cao, mà bằng số học sinh thấy hạnh phúc, an toàn khi đến trường.

Trường có bộ phận SWO (Safeguarding and Wellbeing Office, Văn phòng Bảo vệ và Chăm sóc sức khỏe tinh thần học sinh). Trong đó, học sinh được chuyên viên tâm lý đồng hành từ phòng ngừa, sàng lọc đến tham vấn cá nhân, phối hợp cha mẹ để phát hiện sớm, hỗ trợ kịp thời.

Ở bậc A Level, học sinh học sâu Tâm lý học Sức khỏe và Lâm sàng, nhìn nhận trầm cảm, lo âu là trạng thái sức khỏe cần chia sẻ, điều trị, không kỳ thị.

ughh-1949.jpg
Học sinh được chuyên viên tâm lý đồng hành từ phòng ngừa, sàng lọc đến tham vấn cá nhân, phối hợp cha mẹ để phát hiện sớm, hỗ trợ kịp thời.

Chúng ta thấy rằng, Nghị quyết 71 chuyển từ quản lý hành chính sang kiến tạo phát triển, đo sự tiến bộ bằng giá trị con người thay vì chỉ thành tích, đó chính là điều chúng tôi đang làm với HPL.

Nghị quyết 80 cũng xác định văn hóa phải thấm sâu vào mọi lĩnh vực, kể cả không gian số – đó là điều Tâm lý học đang làm ở tầng vi mô: hình thành bộ lọc đạo đức bên trong mỗi học sinh trước khi bước vào không gian mạng.

Hai nghị quyết cho tôi thêm niềm tin, nhưng cũng là trách nhiệm: khi chính sách đã mở đường, Tâm lý học đường không được dừng ở những trường có nguồn lực, mà phải thành công cụ thiết thực cho cả hệ thống.

Chương trình Cambridge, mô hình HPL và bộ phận SWO đòi hỏi nguồn lực mà phần lớn trường công lập chưa có. Nhân rộng liệu có khả thi?

Nhân rộng nguyên trạng thì không khả thi, tôi thẳng thắn nhìn nhận vậy. Điều chúng tôi muốn lan tỏa không phải hạ tầng hay đội ngũ chuyên viên riêng, mà là phương thức tư duy: từ quản trị hành chính sang quản trị giá trị gia tăng, từ dán nhãn năng lực sang khơi gợi tiềm năng.

sgn-7739.jpg

Phần này không tốn kém, chỉ cần thay đổi cách người quản lý nhìn vào sự tiến bộ của một học sinh; hạ tầng cần lộ trình từng giai đoạn kèm chính sách hỗ trợ.

Bà có lời khuyên gì cho các trường bạn và cha mẹ học sinh, khi phổ thông Việt Nam chưa có môn Tâm lý học độc lập?

Thay đổi chương trình học cần lộ trình cấp vĩ mô, nhưng các trường hoàn toàn có thể chủ động lồng ghép khoa học hành vi vào tiết sinh hoạt, môn Giáo dục công dân hay câu lạc bộ.

Về Digital Wellbeing (sức khỏe số), Nguyễn Siêu đã nói “Không” với điện thoại tại trường, không phải cấm đoán, mà trả lại cho các con không gian học tập, vận động, kết nối trực tiếp với thầy cô, bạn bè.

Với cha mẹ, tôi mong chúng ta bớt áp lực thành tích để lắng nghe con nhiều hơn, đồng thời quản lý thiết bị và giới hạn thời gian con dùng điện thoại ở nhà. Nếu Toán, Lý, Hóa cho con kiến thức để bước ra thế giới, thì các môn khoa học xã hội – nhân văn như Tâm lý học cho con chiếc thuyền cứu hộ, để con không chìm đắm trong thế giới cảm xúc của chính mình.

Cảm ơn bà!

Diễn đàn Điều em muốn nói: “Vắc - xin” số cho em tổ chức sáng 17/8 tới tại Trường Nguyễn Siêu với sự tham gia của diễn giả, chuyên gia tâm lý đến từ ĐH Y Hà Nội, Viện Tâm lý Giáo dục và Đào tạo, hiệu trưởng, phó hiệu trưởng các trường THCS, THPT, chuyên viên tâm lý các nhà trường cùng khoảng 2.000 học sinh, phụ huynh. Tổ chức sáng 17/8 tới tại Trường Nguyễn Siêu.

Tại chương trình, khách mời cùng bàn luận hai nội dung liên quan nội dung: Sức khỏe tâm thần học đường và Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng.

Diễn đàn Điều em muốn nói hướng tới mục tiêu không chỉ nâng cao nhận thức về sức khỏe tinh thần học sinh mà còn thúc đẩy sự phối hợp giữa gia đình - nhà trường - chuyên gia - xã hội, qua đó góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn, hạnh phúc.

chan-trang.jpg

Cùng chuyên mục

Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam có tân Chủ tịch, Tổng giám đốc

Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam có tân Chủ tịch, Tổng giám đốc

TPO - Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn vừa kí quyết định điều động, bổ nhiệm ông Triệu Ngọc Lâm, Tổng Biên tập Báo Giáo dục và Thời đại giữ chức vụ Chủ tịch Hội đồng thành viên đồng thời là Tổng giám đốc công ty TNHH Một thành viên Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.

Cô giáo suốt gần 30 năm chọn cách bước vào thế giới của những học trò mặc cảm

Cô giáo suốt gần 30 năm chọn cách bước vào thế giới của những học trò mặc cảm

TPO - Một bài kiểm tra để giấy trắng, vài dòng chữ nguệch ngoạc từng khiến cô giáo Bùi Thị Hương, Trường THCS xã Cúc Phương (Ninh Bình) trăn trở nhiều ngày. Nhưng suốt gần 30 năm đứng lớp ở vùng khó khăn, cô đã chọn kiên nhẫn thay vì trách phạt, chọn yêu thương để đánh thức niềm tin và khơi dậy khát vọng học tập trong những đứa trẻ còn nhiều mặc cảm.

Tri ân thầy cô ngày 20/11: Đừng để lòng biết ơn thành áp lực

Tri ân thầy cô ngày 20/11: Đừng để lòng biết ơn thành áp lực

TPO - Những tấm thiệp tự làm, bó hoa giấy hay lời chúc viết nắn nót vẫn là món quà khiến thầy cô xúc động trong ngày 20/11. Thế nhưng, phía sau ngày tri ân đôi khi lại là những cuộc bàn bạc về quà cáp, mức đóng góp và cả nỗi lo con bị thiệt thòi nếu gia đình không tham gia. Khi nào món quà thực sự xuất phát từ lòng biết ơn và khi nào nó trở thành áp lực?

Nghiên cứu trong phòng lab tại trường ĐH Ảnh: NTCC

Dự thảo chuẩn giáo sư, phó giáo sư: Tự chủ nửa vời, rào cản chồng rào cản

TP - Dự thảo quy định mới về tiêu chuẩn, quy trình bổ nhiệm giáo sư (GS), phó giáo sư (PGS) của Bộ GD&ĐT hướng tới trao quyền cho các trường đại học. Tuy nhiên, những rào cản về hạn mức số lượng, công bố khoa học, ghi nhận sản phẩm đổi mới sáng tạo và cơ chế đánh giá đang tạo ra nhiều nghịch lí, có nguy cơ làm giảm ý nghĩa của chủ trương tự chủ.

Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc dự kỷ niệm 60 năm thành lập trường ở Ninh Bình

Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc dự kỷ niệm 60 năm thành lập trường ở Ninh Bình

TPO - Ngày 15/11, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc dự Lễ kỷ niệm 60 năm thành lập Trường THPT A Trần Hưng Đạo (phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình). Cùng dự có Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn, đại diện lãnh đạo các bộ, ngành Trung ương và lãnh đạo tỉnh Ninh Bình.

TPHCM tuyên dương 1.113 nhà giáo trẻ tiêu biểu

TPHCM tuyên dương 1.113 nhà giáo trẻ tiêu biểu

TPO - Trong năm 2026, Ban Tổ chức giải thưởng tiếp nhận 1.645 hồ sơ giới thiệu từ 158 đơn vị, 349 trường học. Qua quá trình xét chọn, thẩm định, Ban Thường vụ Thành Đoàn TPHCM quyết định tuyên dương 1.113 nhà giáo trẻ tiêu biểu TPHCM.

Trường THPT Cao Bá Quát - Gia Lâm kỷ niệm 65 năm thành lập

Trường THPT Cao Bá Quát - Gia Lâm kỷ niệm 65 năm thành lập

Ngày 15/11, Trường THPT Cao Bá Quát – Gia Lâm (Hà Nội) đã long trọng tổ chức lễ kỷ niệm 65 năm thành lập trường (1961–2026). Buổi lễ có sự tề tựu đông đủ của hàng nghìn thầy cô giáo và các thế hệ học trò, cùng nhau ôn lại chặng đường vẻ vang nửa thập kỷ "dạy chữ, dạy người".

Vì sao nhà vô địch Vovinam thế giới chọn làm thầy giáo?

Vì sao nhà vô địch Vovinam thế giới chọn làm thầy giáo?

TPO - Từng nghĩ sẽ dành trọn thời gian cho thi đấu, thầy Phan Tấn Thành chọn làm giáo viên thể dục khi vẫn đang theo đuổi Vovinam chuyên nghiệp. Nhớ tiết dạy đầu tiên, thầy kể điều khiến mình hồi hộp nhất là làm sao để học trò hiểu động tác và muốn tập cùng thầy.