Yêu cầu vượt ngoài quy định
Hiệp hội Thương mại Mỹ tại Việt Nam (AmCham) cho biết, một số doanh nghiệp thành viên đang gặp khó khăn khi thực hiện thủ tục thông quan tại Chi cục Hải quan khu vực II do bị yêu cầu cung cấp thông tin vượt quá quy định hiện hành.
Cụ thể, doanh nghiệp bị yêu cầu kê khai 100% công thức, thành phần sản phẩm kèm mã định danh hóa chất quốc tế (CAS). Việc này nằm ngoài các thủ tục đã được quy định hiện hành trong Nghị định 26/2026 của Chính phủ quy định về quản lý hóa chất
Theo AmCham, yêu cầu này không được ban hành chính thức bằng văn bản mà chủ yếu phát sinh trong quá trình xử lý hồ sơ. AmCham cho rằng việc yêu cầu khai báo toàn bộ thành phần đang gây ra những khó khăn mang tính bản chất.
“Trong thực tế, không phải tất cả các chất đều có số CAS, đặc biệt đối với các sản phẩm liên quan đến thực phẩm, phụ gia thực phẩm và các hợp chất polymer (cao phân tử). Với các sản phẩm dạng hỗn hợp, việc xác định chi tiết từng thành phần là không khả thi, nhưng doanh nghiệp vẫn bị yêu cầu công bố đầy đủ”, AmCham cho hay.
Cũng theo AmCham, “công thức sản phẩm là thông tin mang tính bảo mật cao, có ý nghĩa sống còn đối với doanh nghiệp”, do đó việc yêu cầu công bố 100% thành phần có thể dẫn tới “nguy cơ làm lộ bí quyết công nghệ, dẫn đến rủi ro thông tin bị rò rỉ và bị các đối thủ cạnh tranh khai thác”.
Trên cơ sở đó, AmCham viện dẫn quy định của Luật Hóa chất để bảo vệ quan điểm, đề nghị cơ quan hải quan áp dụng cơ chế bảo mật phù hợp, trong đó “áp dụng Điều 26 khi yêu cầu kê khai và quản lý hóa chất… áp dụng Điều 28 cho các trường hợp cần cung cấp thông tin bảo mật”.
Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ - ASEAN (USABC) cũng phản ánh một số đơn vị hải quan thông báo yêu cầu doanh nghiệp nhập khẩu phải khai báo chi tiết 100% thông tin về hóa chất (mã CAS, hàm lượng phần trăm từng thành phần…) mới đủ điều kiện thông quan. Đáng chú ý, yêu cầu này trước đây “chỉ áp dụng ngẫu nhiên hoặc theo từng thời điểm”, nhưng hiện có dấu hiệu được áp dụng rộng hơn, gây khó khăn cho doanh nghiệp.
Không chỉ các doanh nghiệp nước ngoài, nhiều doanh nghiệp trong nước phản ánh tình trạng tương tự khiến thời gian thông quan lâu hơn, gây phát sinh chi phí lưu kho.
Không bắt buộc khai 100%, thiếu thông tin sẽ kiểm tra?
Thông tin về vấn đề này, Chi cục Hải quan khu vực II (TPHCM) cho biết, từ đầu năm đến nay, đơn vị không ban hành văn bản, thông báo hoặc hướng dẫn nghiệp vụ yêu cầu doanh nghiệp phải khai báo 100% thông tin về hóa chất… mới đủ điều kiện thông quan nhập khẩu hóa chất.
Tuy nhiên, trong thực tế, tại một số đơn vị trực thuộc như Hải quan Khu công nghệ cao thuộc Chi cục Hải quan khu vực II, việc yêu cầu bổ sung thông tin vẫn phát sinh trong quá trình xử lý hồ sơ. Cụ thể, công chức hải quan có thể hướng dẫn người khai “khai báo 100% thông tin về hóa chất (mã CAS, hàm lượng phần trăm từng thành phần…) khi tiếp nhận kiểm tra chi tiết hồ sơ” trong trường hợp cần làm rõ bản chất hàng hóa.
Trong trường hợp doanh nghiệp không cung cấp được đầy đủ thông tin, quy trình tiếp theo được áp dụng theo quy định. Trường hợp người khai hải quan không khai hoặc không có cơ sở khai đầy đủ thành phần hóa chất, công chức sẽ đề xuất… chuyển luồng, kiểm tra thực tế hàng hóa, lấy mẫu phân tích phân loại hoặc kiểm định để xác định đúng tên hàng, thành phần và mã số.
Chi cục Hải quan khu vực II cũng ghi nhận thực tế vướng mắc từ phía doanh nghiệp. “Một số đối tác bán hàng cung cấp bảng dữ liệu an toàn hóa chất (MSDS) nhưng không thể hiện hoặc thể hiện không đủ vì lý do bí mật thương mại”, khiến doanh nghiệp không thể đáp ứng đầy đủ yêu cầu khai báo.
Đơn vị này đề xuất sẽ xử lý theo hướng linh hoạt hơn, trong đó có thể xây dựng danh mục đối chiếu để giảm yêu cầu cung cấp toàn bộ thông tin ngay từ đầu, qua đó vừa đảm bảo quản lý, vừa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.
Trước các phản ánh của doanh nghiệp, Cục Hải quan yêu cầu các đơn vị rà soát trên toàn hệ thống, trong đó làm rõ việc có ban hành văn bản, thông báo hoặc hướng dẫn nghiệp vụ yêu cầu doanh nghiệp phải khai báo 100% thông tin về hóa chất… mới đủ điều kiện thông quan hay không, đồng thời làm rõ cơ sở pháp lý nếu có áp dụng.
