Dự thảo Luật Nhà ở mới: Người mua chung cư được lợi gì?

So với luật hiện hành và các bản dự thảo trước, bản trình Quốc hội bỏ quy định từng gây tranh cãi về quyền sở hữu, giữ nguyên các bảo đảm cho cư dân và mở thêm lựa chọn cho chủ căn hộ khi chung cư phải xây lại.

Với người đang ở hoặc định mua chung cư, câu hỏi lớn nhất về dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) là quyền của họ với căn hộ thay đổi ra sao khi tòa nhà đến niên hạn sử dụng hoặc phải cải tạo, xây dựng lại.

Đối chiếu Luật Nhà ở hiện hành, Nghị định 98/2024 với bản dự thảo trình Quốc hội cho thấy người mua chung cư được lợi ở ba điểm: quyền sở hữu được hiểu rõ ràng hơn, các bảo đảm hiện có được giữ nguyên và có thêm lựa chọn khi chung cư phải xây lại.

Những thay đổi chính với chủ căn hộ theo dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi).
Những thay đổi chính với chủ căn hộ theo dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi).

Quyền sở hữu không còn gắn với thời điểm phá dỡ

Thay đổi đáng chú ý nhất với người mua là bản trình Quốc hội đã bỏ cụm từ xác lập quyền sở hữu nhà chung cư "cho đến khi nhà chung cư phải phá dỡ". Cụm từ này có trong các bản dự thảo từ tháng 7 đến tháng 9.

Quy định này khiến nhiều người hiểu rằng tòa nhà bị phá dỡ thì quyền sở hữu cũng chấm dứt. Bản trình Quốc hội đã bỏ nội dung này, và cả luật hiện hành lẫn dự thảo đều không quy định thời hạn sở hữu căn hộ. Nói cách khác, tòa nhà có tuổi thọ, còn quyền sở hữu căn hộ thì không có hạn dùng.

Thảo luận tại hội trường chiều 21/8, đại biểu Vương Kim Ánh (đoàn Phú Thọ) đã đặt ra nguyên tắc cho trường hợp này.

"Khi nhà chung cư phá dỡ, quyền tài sản hợp pháp của chủ sở hữu căn hộ phải được bảo lưu và chuyển hóa thành quyền lợi, lợi ích tương ứng trong quá trình cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư", ông Ánh nói.

Hết niên hạn không có nghĩa là phải phá dỡ

Phần lớn quy định về niên hạn được giữ như luật hiện hành. Thời hạn sử dụng nhà chung cư là chỉ tiêu kỹ thuật của công trình; hết hạn thì kiểm định chung cư, còn an toàn thì gia hạn sử dụng. Nghĩa là chung cư không bị phá dỡ chỉ vì đã đủ số năm sử dụng.

Dự thảo không mở rộng diện phá dỡ. Bốn khoản của dự thảo tương ứng 5 điểm của luật hiện hành, gồm nhà hư hỏng do cháy, nổ, thiên tai; kết cấu chịu lực nguy hiểm tổng thể; nguy hiểm cục bộ kèm hạ tầng không đạt chuẩn; hoặc hư hỏng kết cấu chính trong khu vực phải xây lại đồng bộ.

Mốc 1994 phân biệt chung cư cũ với chung cư xây sau cũng đã có từ luật hiện hành. Quy trình xây lại giữ các bảo đảm cho cư dân: nhận căn hộ mới tại vị trí cũ nếu quy hoạch cho phép, có chỗ ở tạm và tự chọn chủ đầu tư qua Hội nghị nhà chung cư.

Tại phiên hội trường 21/8, đại biểu Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp) cho rằng nhà xây mới "tất nhiên phải có niên hạn", nhưng "người sở hữu căn hộ vẫn có các quyền tài sản cần được pháp luật bảo đảm".

Thêm lựa chọn khi chung cư phải xây lại

Với chung cư xây từ năm 1994 trở về trước, chủ căn hộ có thêm hai lựa chọn bồi thường: nhà ở xã hội hoặc quyền sử dụng đất có giá trị tương đương nhà tái định cư, bên cạnh hệ số K và nhà tái định cư như trước.

Với chung cư xây sau năm 1994, dự thảo ghi thẳng vào luật quyền của chủ căn hộ được tiếp tục sử dụng diện tích đất có nhà chung cư để cải tạo, xây dựng lại.

Cách tính tiền đóng góp cũng được đưa từ nghị định lên luật: tỷ lệ diện tích sử dụng căn hộ nhân với suất đầu tư xây dựng mới mỗi m² sàn tại thời điểm phá dỡ.

Chủ căn hộ không tham gia đóng góp xây lại được bồi thường giá trị phần quyền sử dụng đất theo tỷ lệ của mình, đồng thời chuyển quyền sử dụng đất cho chủ đầu tư. Như vậy, khi chung cư phải xây lại, chủ căn hộ được tự chọn: đóng góp để nhận căn hộ mới, hoặc nhận lại giá trị phần đất của mình.

Góp ý cho dự thảo tại hội thảo "Góp ý kiến đối với Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi)" ngày 10/8, TS.KTS Trương Văn Quảng, Phó tổng thư ký Hội Quy hoạch đô thị Việt Nam, đề nghị luật quy định rõ hơn về tái phát triển chung cư cũ và nghiên cứu cơ chế chia sẻ lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Ông cũng đề xuất xây dựng hệ thống dữ liệu nhà ở quốc gia, không chỉ lưu thông tin về quyền sở hữu mà còn ghi nhận tình trạng, tuổi thọ và mức an toàn của công trình, để quản lý được vòng đời nhà ở.

Bên cạnh đó, dự thảo điều chỉnh nguồn chi trả kiểm định: ngân sách chi trả cho nhà thuộc tài sản công và chung cư cũ. Điều này khiến chất lượng xây dựng, bảo trì và vận hành của tòa nhà ngay từ đầu càng trở thành tiêu chí quan trọng khi chọn mua căn hộ.

Khi quy định về cải tạo, xây dựng lại chung cư được làm rõ, chất lượng xây dựng, bảo trì và vận hành càng trở thành tiêu chí quan trọng với người mua nhà - Ảnh: CBRE
Khi quy định về cải tạo, xây dựng lại chung cư được làm rõ, chất lượng xây dựng, bảo trì và vận hành càng trở thành tiêu chí quan trọng với người mua nhà - Ảnh: CBRE

Thượng Hải chuyển quyền sở hữu thành quyền lựa chọn

Ở Trung Quốc, Thượng Hải là một trong những đô thị có khối lượng nhà cũ cần giải tỏa, cải tạo lớn nhất. Quy định của thành phố về trưng thu và bồi thường nhà trên đất quốc hữu đặt quyền lựa chọn vào tay chủ nhà.

Người có nhà ở bị trưng thu được chọn bồi thường bằng tiền hoặc đổi lấy quyền sở hữu một căn nhà khác. Việc bồi thường phải thực hiện trước khi di dời.

Nếu giá thẩm định một căn thấp hơn đơn giá bình quân trong phạm vi giải tỏa, mức bình quân được dùng làm cơ sở tính bồi thường. Điều này giúp người ở căn kém giá trị nhất không bị thiệt khi cả khu phải di dời.

Cách tiếp cận ấy và dự thảo của Việt Nam có một nguyên tắc: khi công trình không còn, quyền của chủ nhà chuyển thành quyền lựa chọn, có giá trị tương ứng.

Nếu được thông qua, Luật Nhà ở (sửa đổi) dự kiến có hiệu lực từ 1/7/2027. Đặt hai văn bản cạnh nhau, không có quy định mới nào làm mất quyền sở hữu căn hộ; ngược lại, quyền đó được nói rõ hơn ở từng kịch bản của tòa nhà.

Cùng chuyên mục

Đà Nẵng: Tái khởi động Dự án Khu đô thị quốc tế Đa Phước quy mô hơn 170ha

Đà Nẵng: Tái khởi động Dự án Khu đô thị quốc tế Đa Phước quy mô hơn 170ha

TPO - Đà Nẵng chính thức tái khởi động Dự án Khu đô thị quốc tế Đa Phước sau nhiều năm gián đoạn do vướng mắc pháp lý. Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Quang Nam yêu cầu chủ đầu tư giữ đúng cam kết, hoàn thiện pháp lý dự án, tạo chuyển biến thực chất trên công trường, tránh lãng phí nguồn lực đất đai.

Khai trương văn phòng bán hàng và khu nhà mẫu dự án Maison Privée

Khai trương văn phòng bán hàng và khu nhà mẫu dự án Maison Privée

Tiếp nối sự kiện ra mắt văn phòng bán hàng, ngày 14/11, Chủ đầu tư CapitaLand Development chính thức khai trương khu nhà mẫu Maison Privée tại Khu đô thị Ciputra, Hà Nội. Tại đây mở ra không gian trải nghiệm thực tế cho nhà đầu tư và khách hàng có nhu cầu ở thực.

Có nên xuống tiền mua nhà lúc này?

Có nên xuống tiền mua nhà lúc này?

TPO - Thị trường tài chính ghi nhận xu hướng lãi suất giảm nhẹ trong nửa đầu tháng 11/2026. Vậy đây có phải thời điểm thích hợp để xuống tiền mua nhà?

Đà Nẵng đón dòng vốn ngoại, dư địa mới cho bất động sản cao cấp bên sông Hàn

Đà Nẵng đón dòng vốn ngoại, dư địa mới cho bất động sản cao cấp bên sông Hàn

Dòng vốn ngoại tăng mạnh cùng sự hình thành của Trung tâm Tài chính quốc tế mở ra triển vọng thu hút thêm doanh nghiệp và chuyên gia quốc tế đến Đà Nẵng. Nhu cầu an cư gắn với công việc và chất lượng sống tạo thêm dư địa cho phân khúc căn hộ cao cấp. Tại trung tâm bờ Đông sông Hàn, Capital Square đón nhu cầu này bằng khả năng kết nối thuận tiện, tầm nhìn khoáng đạt và hệ tiện ích được quy hoạch đồng bộ.

TPHCM chuyển hơn 190 ha đất nông nghiệp xây nhà ở xã hội

TPHCM chuyển hơn 190 ha đất nông nghiệp xây nhà ở xã hội

TPO - Dự án khu nhà ở xã hội có quy mô lớn nhất của TPHCM ở xã Bà Điểm, với diện tích gần 192 ha, tổng vốn đầu tư hơn 64.000 tỷ đồng được chấp thuận chuyển mục đích sử dụng 1.916.109 m2 đất nông nghiệp để xây nhà ở.

Địa ốc 24H: NƠXH dự kiến vẫn được bán lại theo giá thị trường; diễn biến mới tại khu đô thị AIC 'đắp chiếu' cả thập kỷ

Địa ốc 24H: Biệt thự của cựu Chủ tịch AIC bán đấu giá 113 tỷ đồng; khu đô thị đa mục tiêu có gần 50% nhà ở tái định cư

TPO - Chính phủ yêu cầu làm rõ loạt vấn đề 'nóng' về bất động sản, nhà ở; Biệt thự của cựu Chủ tịch AIC Nguyễn Thị Thanh Nhàn bán đấu giá thu được 113 tỷ đồng; Hà Nội chấp thuận khu đô thị đa mục tiêu 4,3 tỷ USD, gần 50% là nhà ở tái định cư; Đồng Nai lập đoàn kiểm tra 15 thửa đất ven hồ Sông Ray của người có nghệ danh Lý Nhã Kỳ;... là những thông tin nổi bật của Bản tin Địa ốc 24H ngày 17/11.

Ngôi nhà 47m², dành hai tầng cho không gian riêng tư

Ngôi nhà 47m², dành hai tầng cho không gian riêng tư

TPO - Trên khu đất chỉ 47m², ngôi nhà ba tầng được thiết kế với hai tầng trên dành cho nghỉ ngơi và làm việc. Khoảng thông tầng lớn cùng cầu thang nội bộ giúp kết nối các khu vực sinh hoạt riêng, trong khi hệ cửa kính khai thác tầm nhìn ra bên ngoài.

Căn cứ cấp sổ đỏ cho đất mua bán bằng giấy viết tay qua nhiều lần

Căn cứ cấp sổ đỏ cho đất mua bán bằng giấy viết tay qua nhiều lần

TPO - Việc mua bán nhà đất bằng giấy viết tay qua nhiều lần không đồng nghĩa đương nhiên được cấp sổ đỏ hoặc bị từ chối cấp sổ. Cơ quan có thẩm quyền cần căn cứ nguồn gốc, quá trình sử dụng, giấy tờ hiện có và đối chiếu các điều kiện tại Luật Đất đai năm 2024 để xem xét từng trường hợp. Thông tin chi tiết xin mời quý vị cùng lắng nghe.

Dùng voucher, giãn tiến độ xây dựng, nhà đầu tư miền Bắc tiết kiệm tiền tỷ khi mua nhà Đà Nẵng

Dùng voucher, giãn tiến độ xây dựng, nhà đầu tư miền Bắc tiết kiệm tiền tỷ khi mua nhà Đà Nẵng

Sở hữu thêm bất động sản tại thủ phủ du lịch Đà Nẵng nhưng vẫn duy trì nguồn lực cho kinh doanh là bài toán của nhiều khách hàng miền Bắc. Tại Bạch Vân, Vinhomes Hải Vân Bay, voucher đặc quyền (hiệu lực đến 31/12/2026) kết hợp ưu đãi cố định lãi vay lên tới 5 năm vừa giúp tiết kiệm cả tỷ đồng vốn ban đầu, vừa tạo sự chủ động về tài chính lên tới nửa thập kỷ.

Sắp ra mắt hai tòa chung cư cao cấp đầu tiên đạt chứng chỉ Công trình xanh quốc tế tại Nghệ An

Sắp ra mắt hai tòa chung cư cao cấp đầu tiên đạt chứng chỉ Công trình xanh quốc tế tại Nghệ An

Sport Tower và Garden Tower thuộc khu đô thị thể thao siêu cao cấp Eurowindow Sport Garden là hai tòa chung cư đầu tiên tại Nghệ An đạt chứng chỉ Công trình xanh quốc tế EDGE do IFC (thành viên của nhóm World Bank) cấp. Đây là lời giải cho bài toán an cư của các gia đình trẻ mong muốn sở hữu tổ ấm hiện đại, tiện nghi và chuẩn xanh ngập tràn sức sống ngay giữa trung tâm thủ phủ xứ Nghệ.