Ủng hộ mục tiêu, đề xuất có thời gian chuyển tiếp
Anh Phạm Quyết, hộ kinh doanh tại Hà Nội, cho biết các cửa hàng tạp hóa nhỏ thường có diện tích hạn chế, khu vực bán hàng cũng đồng thời là nơi sắp xếp, lưu giữ sản phẩm. Vì vậy, nếu quy định cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán được áp dụng, các hộ kinh doanh sẽ cần thời gian để điều chỉnh cách bố trí và phương thức phục vụ khách hàng.
Theo anh Quyết, bên cạnh việc ban hành quy định, cần có hướng dẫn cụ thể để người kinh doanh dễ dàng nhận biết đâu là hành vi trưng bày thuộc diện bị cấm, đâu là việc lưu giữ sản phẩm phục vụ hoạt động bán hàng.
“Chúng tôi mong có thời gian để làm quen, chuyển đổi và có hướng dẫn cụ thể về cách thức thực hiện, để khi quy định có hiệu lực người kinh doanh có thể thực hiện đúng”, anh Quyết nói. Từ thực tế này, anh Quyết đề xuất có khoảng thời gian chuyển tiếp khoảng 18-24 tháng trước khi quy định được áp dụng đầy đủ.
Việc chuẩn bị không chỉ đặt ra đối với người bán mà còn liên quan đến công tác hướng dẫn, tuyên truyền, tập huấn và tổ chức thực thi tại địa phương.
Với đề xuất cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán, ông Nguyễn Chí Nhân, Tổng Thư ký Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam, cho rằng cần làm rõ phạm vi của quy định để thuận lợi trong quá trình thực hiện. Theo ông Nhân, cần phân biệt giữa việc trưng bày nhằm quảng cáo, giới thiệu sản phẩm với việc bố trí, lưu giữ hàng hóa để phục vụ bán hàng.
“Nếu quy định được ban hành, hiệp hội sẽ nghiêm túc tuân thủ. Tuy nhiên, cần làm rõ thế nào được coi là ‘trưng bày’ và thế nào chỉ là lưu giữ hàng hóa để bán, tránh tình trạng người bán vô tình vi phạm”, ông Nhân nói.
Theo ông, với các nhà phân phối và đại lý lớn, việc thực hiện quy định tương đối thuận lợi. Trong khi đó, tại các cửa hàng nhỏ lẻ, diện tích hạn chế và không có kho riêng, việc bố trí hàng hóa thường gắn với không gian bán hàng.
Do đó, cùng với quy định mới, cần tăng cường tuyên truyền và hướng dẫn để người kinh doanh nắm rõ yêu cầu, đồng thời xác định thống nhất phương thức kiểm tra, xử lý vi phạm.
Một số quốc gia triển khai theo lộ trình
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy các quy định hạn chế trưng bày thuốc lá có thể được triển khai theo từng giai đoạn, với thời điểm áp dụng khác nhau đối với từng nhóm điểm bán.
Tại Anh, quy định cấm trưng bày thuốc lá được triển khai theo từng nhóm điểm bán: các cửa hàng lớn áp dụng từ tháng 4/2012, trong khi các cửa hàng nhỏ và cơ sở kinh doanh thuốc lá còn lại áp dụng từ tháng 4/2015.
Kinh nghiệm gần đây của Malaysia cũng cho thấy cách tiếp cận theo lộ trình. Quy định cấm trưng bày sản phẩm thuốc lá tại quầy bán hàng bắt đầu được áp dụng từ ngày 1/4/2025, với hơn 51.000 cửa hàng thuộc diện chịu tác động. Tuy nhiên, Bộ Y tế Malaysia triển khai thực thi theo từng giai đoạn và phối hợp với các điểm bán để chuyển sang hình thức lưu giữ sản phẩm trong tủ kín, với mốc hoàn tất được đặt ra vào ngày 1/10/2025.
Trong giai đoạn chuyển tiếp, cơ quan chức năng Malaysia tập trung vào công tác tuyên truyền, hướng dẫn và cung cấp tài liệu để các doanh nghiệp, người bán hàng thực hiện đúng quy định; đồng thời tổ chức các buổi phổ biến và hỗ trợ chủ cửa hàng trong quá trình chuyển đổi.
Với mạng lưới điểm bán thuốc lá có quy mô lớn và phân bố rộng tại Việt Nam, việc có thời gian chuẩn bị, hướng dẫn cụ thể và thống nhất cách thực hiện có thể giúp các điểm bán chủ động điều chỉnh hoạt động, đồng thời tạo điều kiện để cơ quan quản lý tổ chức thực thi chính sách đồng bộ.
