Thay mặt Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam, bà Hà Thị Nga, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam vừa ký ban hành Thông tri số 03 Hướng dẫn thực hiện một số điều của Điều lệ MTTQ Việt Nam khóa XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031.
MTTQ Việt Nam gồm thành viên tổ chức và thành viên cá nhân
Thông tri cụ thể hóa các quy định mang tính nguyên tắc, định hướng của điều lệ, tạo cơ sở để tổ chức thực hiện thống nhất, đồng bộ, phù hợp với đặc điểm của từng cấp và từng loại hình tổ chức thành viên.
Theo thông tri, việc hướng dẫn thực hiện một số điều của điều lệ nhằm cụ thể hóa những quy định còn mang tính nguyên tắc, định hướng hoặc khái quát; đồng thời hướng dẫn cách thức tổ chức thực hiện thống nhất nhưng vẫn bảo đảm phù hợp với đặc điểm của từng cấp, từng loại hình tổ chức thành viên.
Thông tri xác định thành viên MTTQ Việt Nam gồm thành viên tổ chức và thành viên cá nhân.
Thành viên tổ chức bao gồm tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp và các tổ chức khác đủ điều kiện được công nhận theo điều lệ. Người đứng đầu tổ chức thành viên được giới thiệu tham gia Ủy ban MTTQ Việt Nam cùng cấp. Quân đội nhân dân Việt Nam là tổ chức thành viên truyền thống của MTTQ Việt Nam.
Thành viên cá nhân là những cá nhân tiêu biểu đại diện cho các giai cấp, tầng lớp xã hội, dân tộc, tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài hoặc các lĩnh vực khác. Việc tham gia MTTQ Việt Nam được thực hiện trên cơ sở tự nguyện, tán thành điều lệ và các quy định cụ thể của MTTQ Việt Nam.
Thông tri đồng thời cụ thể hóa trách nhiệm của các tổ chức thành viên trong việc tập hợp ý kiến, nguyện vọng của hội viên, đoàn viên và các tầng lớp Nhân dân; phản ánh, kiến nghị với cơ quan có thẩm quyền; tham gia bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của hội viên, đoàn viên và Nhân dân.
Nguyên tắc tự nguyện, hiệp thương dân chủ, phối hợp và thống nhất hành động
Về tổ chức và hoạt động, thông tri cụ thể hóa nguyên tắc tự nguyện, hiệp thương dân chủ, phối hợp và thống nhất hành động.
MTTQ Việt Nam các cấp phải đảm bảo phát huy tính tự nguyện tôn trọng sự khác biệt về chức năng, nhiệm vụ, điều lệ và phương thức hoạt động của từng tổ chức thành viên; không làm thay chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và không can thiệp vào tổ chức, hoạt động nội bộ của tổ chức thành viên.
Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam có trách nhiệm chủ trì hiệp thương, điều hòa, phối hợp, hướng dẫn và tạo điều kiện để các tổ chức thành viên thực hiện chương trình phối hợp và thống nhất hành động của MTTQ Việt Nam cùng cấp.
Việc hiệp thương được thực hiện thông qua trao đổi, thảo luận, lấy ý kiến, hội nghị, hội thảo hoặc các hình thức phù hợp khác nhằm tạo sự đồng thuận trước khi quyết định.
Một phần quan trọng của thông tri là hướng dẫn cụ thể việc kiện toàn tổ chức, nhân sự và hiệp thương cử các chức danh lãnh đạo của Ủy ban MTTQ Việt Nam.
Việc hiệp thương cử các chức danh lãnh đạo MTTQ các cấp được thực hiện theo nguyên tắc hiệp thương dân chủ.
Thông tri quy định trình tự tổ chức Hội nghị Ủy ban lần thứ nhất, việc hiệp thương cử chủ tịch, phó chủ tịch và các chức danh liên quan; đồng thời hướng dẫn quy trình kiện toàn, bổ sung, thay thế nhân sự trong nhiệm kỳ.
Trong trường hợp đặc biệt không thể tổ chức trực tiếp do thiên tai, dịch bệnh kéo dài hoặc lý do bất khả kháng, hội nghị ủy ban có thể được tổ chức trực tuyến hoặc kết hợp trực tiếp với trực tuyến. Đại biểu tham dự trực tuyến có đầy đủ quyền phát biểu, thảo luận, biểu quyết như đại biểu tham dự trực tiếp; kết quả biểu quyết trực tuyến có giá trị theo quy định.
Đối với địa phương có sự thay đổi về đơn vị hành chính, việc kiện toàn Ủy ban MTTQ Việt Nam được thực hiện đồng bộ với việc sắp xếp tổ chức và phù hợp với tình hình thực tế, bảo đảm hoạt động của MTTQ Việt Nam được liên tục, không làm gián đoạn việc thực hiện nhiệm vụ chính trị và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân.
Thông tri cũng dành một nội dung riêng hướng dẫn về kỷ luật đối với thành viên MTTQ Việt Nam.
Việc xem xét, quyết định hình thức kỷ luật phải bảo đảm khách quan, công bằng, đúng thẩm quyền, đúng trình tự, căn cứ vào tính chất, mức độ, hậu quả của hành vi vi phạm và quá trình chấp hành điều lệ, các quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước.
Các hình thức kỷ luật gồm khiển trách, cảnh cáo và cho thôi làm thành viên MTTQ Việt Nam; đồng thời quy định cụ thể quy trình xử lý đối với tổ chức thành viên và ủy viên ủy ban là cá nhân.
Quyết định kỷ luật có hiệu lực kể từ ngày ký hoặc từ thời điểm được ghi trong quyết định. Trường hợp bị cho thôi làm thành viên MTTQ Việt Nam thì đồng thời chấm dứt tư cách thành viên và các quyền, trách nhiệm gắn với tư cách thành viên theo điều lệ.
