Nhiều người từng ít nhất một lần trải qua cảm giác choáng váng, quay cuồng hoặc mất thăng bằng và thường cho rằng đây chỉ là biểu hiện thoáng qua do mệt mỏi. Tuy nhiên, các bác sĩ cảnh báo, phía sau triệu chứng này có thể là những bệnh lí nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng nếu người bệnh chủ quan.
Các bác sĩ cho biết chóng mặt không đơn thuần là một cảm giác khó chịu thông thường mà là biểu hiện của sự rối loạn phức tạp giữa hệ tiền đình, thị giác và cảm giác bản thể của cơ thể.
Theo bác sĩ, ThS. Hồ Văn Hùng, Viện Thần kinh (Bệnh viện Bạch Mai), bệnh nhân mô tả chóng mặt theo nhiều cách khác nhau. Có người thấy mọi thứ xung quanh xoay tròn, có người cảm giác bồng bềnh như đang đi trên mây, trong khi một số trường hợp chỉ thấy xây xẩm và mất thăng bằng. Chính sự đa dạng này khiến nhiều người dễ bỏ qua hoặc điều trị sai hướng.
Các số liệu cho thấy tình trạng này đặc biệt phổ biến ở người lớn tuổi. Khoảng 30% người trên 60 tuổi từng bị chóng mặt, và tỉ lệ này có thể tăng lên một nửa ở nhóm trên 85 tuổi. Dù thường gặp, nhưng triệu chứng này không thể xem nhẹ bởi nguyên nhân có thể xuất phát từ những rối loạn lành tính ở tai trong cho đến các tổn thương nghiêm trọng tại não.
Bác sĩ cho biết nhóm nguyên nhân ngoại biên thường gặp nhất là tình trạng sỏi tai, hay còn gọi là chóng mặt tư thế kịch phát lành tính. Khi các tinh thể nhỏ trong tai trong di chuyển sai vị trí, người bệnh có thể bị chóng mặt dữ dội mỗi khi thay đổi tư thế. Một số bệnh khác như Menière hoặc viêm dây thần kinh tiền đình cũng có thể gây ra cảm giác quay cuồng kéo dài kèm ù tai hoặc giảm thính lực.
Nguy hiểm hơn là nhóm nguyên nhân trung ương liên quan đến não bộ như đột quỵ, thiếu máu não thoáng qua hoặc u não. Một số trường hợp Migraine tiền đình cũng có thể gây chóng mặt kéo dài nhiều ngày, dễ nhầm với bệnh lí thông thường. Ngoài ra, rối loạn tuyến giáp, tác dụng phụ của thuốc ở người cao tuổi hoặc căng thẳng kéo dài cũng có thể là nguyên nhân bị bỏ sót.
PGS.TS Võ Hồng Khôi, Viện trưởng Viện Thần kinh cho biết điều đáng lo ngại hiện nay là nhiều người tự ý mua thuốc hoạt huyết hoặc thuốc tuần hoàn não khi xuất hiện chóng mặt mà không đi khám.
Theo ông, việc tự dùng thuốc có thể làm che lấp những dấu hiệu ban đầu của đột quỵ hoặc khối u não, khiến việc chẩn đoán bị chậm trễ và làm mất cơ hội điều trị trong giai đoạn quan trọng nhất. Trong nhiều trường hợp, chỉ chậm vài giờ có thể dẫn tới hậu quả nặng nề.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng chóng mặt cần được đánh giá cẩn thận bằng thăm khám chuyên khoa. Hiện nay, một số phương pháp sàng lọc lâm sàng có thể giúp bác sĩ phân biệt chóng mặt lành tính với các dấu hiệu cảnh báo đột quỵ ngay từ sớm, từ đó quyết định hướng xử trí phù hợp. Theo ông, chẩn đoán đúng là yếu tố quyết định. Với các công cụ sàng lọc như HINTS, bác sĩ có thể phân biệt chóng mặt lành tính với đột quỵ ngay từ giai đoạn sớm - “thời điểm vàng” để can thiệp và cứu sống người bệnh.
Không chỉ điều trị bằng thuốc, nhiều bệnh nhân còn cần kết hợp phục hồi chức năng tiền đình và hỗ trợ tâm lí để cải thiện triệu chứng lâu dài. Việc điều trị đúng nguyên nhân mới có thể giúp người bệnh tránh tái phát và hạn chế biến chứng.
Các bác sĩ khuyến cáo người dân không nên xem nhẹ khi xuất hiện chóng mặt kéo dài hoặc tái diễn nhiều lần. Nếu triệu chứng đi kèm đau đầu dữ dội, đau cổ, yếu tay chân, nói khó hoặc mất thăng bằng rõ rệt, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay để được kiểm tra.
Theo các chuyên gia, đôi khi một cơn chóng mặt thoáng qua không chỉ là dấu hiệu của sự mệt mỏi mà có thể là lời cảnh báo sớm của cơ thể về một bệnh lí nguy hiểm đang âm thầm tiến triển. Chủ quan trước triệu chứng này có thể khiến người bệnh phải trả giá bằng chính sức khỏe của mình.
