Sáng 22/4, Quốc hội thảo luận tại hội trường về Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hoá Việt Nam.
Tháo gỡ các điểm nghẽn, khó khăn, vướng mắc
Cuối phiên thảo luận, phát biểu tiếp thu, giải trình một số vấn đề, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết, năm 2025, thực hiện chủ trương của Trung ương, Chính phủ đã trình Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa, đã xác định các mục tiêu, giải pháp toàn diện phát triển văn hóa, đồng thời bố trí kinh phí thực hiện trong giai đoạn 2025 - 2030.
Tại kỳ họp này, Quốc hội cũng sẽ thông qua kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030, trong đó có nhiều nhiệm vụ về phát triển văn hóa.
Về Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa, bộ trưởng nêu rõ, nghị quyết nhằm tập trung giải quyết hai vấn đề lớn: Tháo gỡ các điểm nghẽn, khó khăn, vướng mắc trong phát triển văn hóa; huy động, sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực để phát triển văn hóa.
Bộ trưởng cho biết, dự thảo nghị quyết được xây dựng theo nguyên tắc các chính sách đã rõ, đã "chín", bảo đảm khả thi, có sự đồng thuận cao thì sẽ quy định ngay; đồng thời, đề xuất Quốc hội giao Chính phủ quy định chi tiết các vấn đề cần có sự điều hành linh hoạt, các vấn đề mới cần được thí điểm ban hành chính sách đặc thù.
Dự thảo nghị quyết đã xác định rõ nguồn lực phát triển văn hóa gồm nguồn ngân sách nhà nước hàng năm bảo đảm tối thiểu 2% trong tổng chi ngân sách nhà nước và huy động các nguồn lực xã hội.
Bà Thanh cho biết, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan, địa phương xác định rõ cơ cấu của 2%, đảm bảo việc chi cho văn hóa đúng mục tiêu và đúng ưu tiên trọng tâm.
Dự thảo thể chế hóa chủ trương của Bộ Chính trị về ngày 24/11 hằng năm là "Ngày Văn hóa Việt Nam", người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương. Bộ trưởng cho biết, mục đích nhằm chăm lo, bảo đảm cho nhân dân được tiếp cận, tham gia thụ hưởng văn hóa, đồng thời nâng cao khả năng cảm thụ văn hóa của người dân, đặc biệt là thanh thiếu niên.
Ngoài quy định các đơn vị văn hóa, giải trí công lập sẽ miễn, giảm phí, lệ phí cho nhân dân trong ngày này, có đại biểu đề xuất thêm cơ chế khuyến khích các cơ sở tư nhân tham gia, bộ trưởng cho biết sẽ ghi nhận để tiếp thu nội dung này.
Thí điểm thành lập Quỹ Văn hóa nghệ thuật theo mô hình hợp tác công tư
Về cơ chế chính sách bảo tồn văn hóa các dân tộc thiểu số, nghệ thuật dân gian, nghệ thuật truyền thống, Bộ trưởng cho biết, đây là điều mới được bổ sung. Các cơ chế, chính sách, giải pháp được thiết kế theo hướng là ưu tiên nguồn lực tài chính bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc Việt Nam, các giá trị văn hóa có nguy cơ mai một và nghệ thuật truyền thống. Cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu ý kiến của các đại biểu, trong đó đặc biệt đến vấn đề tiếng nói, chữ viết của các dân tộc.
Bà Thanh cho biết, cũng nhận được đề xuất của đại biểu tỉnh Phú Thọ về các công trình kiến trúc mang đậm bản sắc Việt Nam ở nông thôn hay ở thành thị, hay là các công trình của các dân tộc như là đình, chùa, đường cổ...
"Chúng tôi cũng đã xây dựng và thực hiện các cơ chế chính sách đặc thù cho văn hóa các dân tộc thiểu số, phát triển không gian bảo tồn văn hóa làng, bản, buôn truyền thống gắn với phát triển du lịch, phát huy vai trò chủ thể văn hóa để tạo sinh kế bền vững", Bộ trưởng thông tin.
Về chính sách đãi ngộ, phát triển tài năng, tiền lương đặc thù về nghề nghiệp, lĩnh vực trong văn hóa, thể thao, có một số ý kiến góp ý về đối tượng thụ hưởng các chính sách thu hút, tuyển dụng, đãi ngộ. Bà Thanh cho biết đã chỉ đạo rà soát, tiếp thu và chỉnh lý dự thảo.
Nhiều đại biểu quan tâm vấn đề nhân lực lĩnh vực văn hóa, bộ trưởng nêu hiện nay có nhiều chính sách trong Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa. Ví dụ các đề án về đào tạo, bồi dưỡng và các đề án về chương trình đầu tư cho trường học, trong đó tập trung vào đối tượng học sinh, sinh viên. Trong dự thảo đã có những quy định cụ thể để thu hút, giữ chân những người giỏi, những người thực sự có tài năng.
Về Quỹ Văn hóa nghệ thuật, Chính phủ đã bổ sung vào dự thảo nghị quyết quy định về việc thí điểm thành lập Quỹ Văn hóa nghệ thuật theo mô hình hợp tác công tư, là quỹ đầu tư mạo hiểm hoạt động theo nguyên tắc thị trường, chấp nhận khả năng rủi ro, bảo đảm công khai, minh bạch.
Bộ trưởng nhấn mạnh, đây là cơ chế phù hợp với đặc thù đầu tư trong lĩnh vực văn hóa, văn học nghệ thuật tiềm ẩn rất nhiều rủi ro. Nguồn vốn của quỹ gồm "vốn nền" từ ngân sách và nguồn đối ứng xã hội từ doanh nghiệp, từ các tổ chức, cá nhân và các nguồn bổ sung như tài trợ quốc tế hoặc các nguồn thu hợp pháp khác.
Việc thành lập quỹ chủ yếu để huy động các nguồn lực xã hội. Bộ trưởng chia sẻ, ngân sách nhà nước chủ yếu đóng vai trò là "vốn mồi" để khuyến khích việc đóng góp của tư nhân. Cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát, điều chỉnh chặt chẽ hơn với mô hình quỹ này trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm quốc tế.
Chính phủ sẽ lưu ý việc xây dựng các tiêu chí đánh giá rủi ro, cơ chế chấp nhận rủi ro. Ngoài ra, Chính phủ sẽ có nghiên cứu để tổng kết, đánh giá và hoàn thiện mô hình này, rút kinh nghiệm triển khai hiệu quả trong quá trình thực hiện, bảo đảm hoạt động hiệu quả, không lãng phí nguồn lực...
