Khôi phục cảnh “trên bến dưới thuyền” Sài Gòn xưa

Bến Bình Đông đầu thế kỷ 20
Bến Bình Đông đầu thế kỷ 20
TP - Những người yêu Sài Gòn xưa đang có hy vọng được thấy lại một trong những nét văn hóa của vùng đất 300 năm tuổi: bến Bình Đông (hay khu vực kênh Tàu Hủ- Lò Gốm), nơi nổi tiếng với cảnh quan “trên bến, dưới thuyền” của Nam bộ đứng trước cơ hội phục hồi.
Bến Bình Đông đầu thế kỷ 20
Bến Bình Đông đầu thế kỷ 20.

Bản quy hoạch điều chỉnh quận 8 (TPHCM) đến năm 2020, mới được phê duyệt, xác định: sẽ khôi phục cảnh quan sông nước truyền thống tại các trục đường Bến Ba Đình, Bến Bình Đông, Bến Mễ Cốc, đồng thời, hình thành các tuyến giao thông thủy trên các trục đường này.

Một thời sầm uất

Xưa kia, khu vực bến Bình Đông, theo sử sách, là nơi “trên bến dưới thuyền, phố xá phồn thịnh, buôn bán tấp nập”. Người ta kể rằng, đây là nơi giao thương của miền Tây và miền Đông của Nam bộ Việt Nam. Bà con thương lái ĐBSCL mang nông sản lên Sài Gòn bán, rồi nhập về những đồ gia dụng, đi phân phối khắp miền Tây.

Dọc theo kênh Tàu Hủ, kéo dài từ bến Hàm Tử, Trần Văn Kiểu đến rạch Lò Gốm, hàng dãy nhà của Hoa kiều mọc lên san sát. Trước năm 1975, bên kia kênh Tàu Hủ là bến Lê Quang Liêm. Dãy nhà của người Hoa được xây từ đầu thế kỷ 20 vẫn là nét đặc trưng của nơi này. Mỗi căn nhà liền kề ấy có bề ngang hơn 10m, gồm ba gian. Tầng trệt làm nơi giao dịch, buôn bán, tầng lầu là nơi ở của chủ nhân.

Phía sau các căn nhà là dãy nhà kho sâu cả trăm mét, chứa hàng hóa, lúa gạo. Quang cảnh buôn bán tấp nập ấy tạo ra một thứ hương vị Sài Gòn không thể lẫn đi đâu được.

Sau năm 1975, bến Lê Quang Liêm đổi tên thành bến Trần Văn Kiểu và ngày nay con đường đã được mở rộng thành đại lộ Đông- Tây. Khi xây dựng đại lộ, người ta đã phá bỏ dãy nhà cổ đã tồn tại hàng trăm năm bên dòng kênh Tàu Hủ. Không ít người đã tỏ ra xót xa khi những công trình mang lại những nét bản sắc, in đậm trong hoài niệm của người yêu Sài Gòn xưa ấy, bỗng chốc tiêu tan.

Thậm chí, đã có lúc, để “bảo tồn” đại lộ Đông Tây, giới chức địa phương quyết định “bế quan” đối với thuyền ghe của thương lái các nơi đổ về bến Bình Đông buôn bán.

Nhớ một cái Tết gần đây, hàng trăm ghe thuyền chở hoa, cây kiểng từ miền Tây lên TPHCM phải khóc ròng với lệnh cấm bất thình lình được ban ra: “Không mua bán, lên xuống hàng hóa tại khu vực kênh Tàu Hủ”. Mai, cây kiểng héo queo như khuôn mặt của bà con thương lái.

Chiều về trên bến Bình Đông
Chiều về trên bến Bình Đông.

Cơ hội cho du lịch thành phố

Thời gian gần đây, hoạt động buôn bán của bến Bình Đông, kênh Tàu Hủ đã dần được khôi phục. Hoa kiểng hai năm nay đã có dịp khoe mình hết cỡ nơi bến Bình Đông mỗi dịp tết đến, xuân về.

Thực ra, công cuộc nạo vét, làm sạch kênh Tàu Hủ- Lò Gốm và một loạt các kênh khác của TPHCM được khởi động từ năm 2001 đến nay với kinh phí lên đến trên 12.000 tỷ đồng.

Để khôi phục cảnh quan “trên bến dưới thuyền” và phát triển khu vực này, TPHCM đã xác định kênh Tàu Hủ- kênh Đôi sẽ là trục cảnh quan của quận 8. Đó là hai tuyến đường Nguyễn Duy, đường Phạm Thế Hiển và đường Bến Bình Đông dọc kênh Tàu Hủ.

Đây là những khu vực có khoảng không gian cây xanh ven kênh. Khi giải tỏa nhà lấn chiếm, có thể bố trí các khu công viên với tượng đài, tiểu cảnh … Cùng đó, thành phố sẽ đầu tư phát triển hệ thống giao thông thủy, xây dựng hệ thống bến bãi…

Tuy nhiên, tình trạng ô nhiễm nguồn nước các kênh nói trên vẫn chưa được khắc phục triệt để. Anh Lê Quốc Hùng, quê Tiền Giang, một thương lái gắn bó với khu vực kênh Tàu Hủ hàng chục năm, nói: Mỗi khi trời nắng, dòng nước vẫn bốc mùi hôi khá trầm trọng. Khi chiều đến, tình hình đỡ hơn nhưng mùi khó chịu vẫn thoang thoảng.

Các chuyên gia của ngành du lịch thành phố từng nói, nếu khắc phục triệt để tình trạng ô nhiễm kênh Tàu Hủ, tổ chức lại bến bãi, hệ thống giao thông thủy thì tuyến kênh Tàu Hủ- Bến Nghé có thể trở thành con gà đẻ trứng vàng cho du lịch TPHCM.

Ông Nguyễn Hữu Thọ, chủ tịch Hiệp hội Du lịch TPHCM, tổng giám đốc Saigontourist cho rằng, một trong những điểm nhấn của du lịch sông nước Sài Gòn chính là tuyến Tàu Hủ- Bến Nghé. Theo ông Thọ, khu vực này còn tập trung nhiều nhà cổ, nếu giải quyết tốt nguồn nước thì “khá lý tưởng để tái hiện hình ảnh Sài Gòn- Gia Định, trên bến dưới thuyền thời xa xưa của ông cha”. Tuyến Tàu Hủ- Bến Nghé còn rất phù hợp với những “tour thăm thành phố trên sông”.

Cùng chuyên mục

Cả nghìn người diễu hành ở phố cổ Hà Nội

Cả nghìn người diễu hành ở phố cổ Hà Nội

TPO - Sáng 22/11, ngày hội "Bách hoa bộ hành" diễn ra tại khu vực hồ Hoàn Kiếm và phố cổ Hà Nội, đưa những sắc phục Việt xưa trở lại đường phố Thủ đô trong chuỗi hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam.

Cảnh sắc Việt Nam qua hàng chục bom tấn điện ảnh trăm tỷ đồng

Cảnh sắc Việt Nam qua hàng chục bom tấn điện ảnh trăm tỷ đồng

TPO - Từ những danh lam thắng cảnh, di sản văn hóa đến phục trang, hiện vật trong các bộ phim, triển lãm “Việt Nam trên màn ảnh” giới thiệu tiềm năng phát triển điện ảnh của 16 tỉnh, thành phố, đồng thời tạo cơ hội kết nối giữa các địa phương, hãng phim và nhà sản xuất trong nước, quốc tế.

Hoa hậu Bảo Ngọc lần thứ ba dự hội nghị khí hậu Liên Hợp Quốc

Hoa hậu Bảo Ngọc lần thứ ba dự hội nghị khí hậu Liên Hợp Quốc

TPO - Sau thành tích Top 6 Miss World 2026, Bảo Ngọc tiếp tục các hoạt động liên quan môi trường và biến đổi khí hậu. Tại COP31 ở Thổ Nhĩ Kỳ, cô dẫn dắt sự kiện về nông nghiệp bền vững, cùng tổ chức tọa đàm về nguồn vốn cho các dự án khí hậu của thanh niên.

Cần Thơ rộn ràng đêm khai hội Oóc Om Bóc - Đua ghe Ngo

Cần Thơ rộn ràng đêm khai hội Oóc Om Bóc - Đua ghe Ngo

TPO - Tối 21/11, tại Công viên 30 Tháng 4 (phường Phú Lợi, TP. Cần Thơ), chương trình nghệ thuật với chủ đề Sắc màu di sản phương Nam diễn ra, chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và khai mạc Lễ hội Oóc Om Bóc - Đua ghe Ngo TP. Cần Thơ năm 2026.

Chưởng Kim Dung lên màn ảnh nhỏ, Tiểu Long Nữ (Lưu Diệc Phi) và Dương Quá (Huỳnh Hiểu Minh)

Ai còn đọc truyện chưởng Kim Dung?

TP - 15 tác phẩm của Kim Dung vừa được mua bản quyền xuất bản, mở đầu bằng bộ Thiên long bát bộ dự kiến ra mắt tháng 12. Hơn nửa thế kỷ sau cơn sốt kiếm hiệp tại Việt Nam, một số người bắt đầu hoài nghi về sức hút của những pho truyện dài trong đời sống hôm nay.

Đạo diễn Đặng Thái Huyền, Hàm Trần, Khương Ngọc đổ bộ Hải Phòng

Đạo diễn Đặng Thái Huyền, Hàm Trần, Khương Ngọc đổ bộ Hải Phòng

TPO - Dàn đạo diễn nổi danh như Đặng Thái Huyền, Hàm Trần, Khương Ngọc và nhiều nhà sản xuất, diễn viên điện ảnh quy tụ tại Hải Phòng dự Diễn đàn điện ảnh. Phát biểu tại cuộc họp trước thềm diễn đàn chiều 21/11, Phó Chủ tịch UBND TP Hải Phòng cam kết thành phố giảm 20-30% chi phí lưu trú, rút ngắn 50% thủ tục hành chính đối với các đoàn làm phim.

Tiếng trống mở cõi bên Hồ Gươm

Tiếng trống mở cõi bên Hồ Gươm

TPO - Một chiêng, một trống cái và 100 trống trung cùng khởi vang, báo hiệu lễ dâng hương trước Tượng đài Vua Lý Thái Tổ sáng 21/11. Qua hệ thống loa truyền thanh, lời chúc văn và trích đoạn Chiếu dời đô vang khắp không gian Hồ Gươm cho toàn thể nhân dân cùng lắng nghe.

Giải đua ghe Ngo Vĩnh Long mở rộng diễn ra ngày 21–22/11 tại sông Láng Thé, quy tụ 13 đội từ Vĩnh Long, An Giang và Cà Mau trong Lễ hội Ok Om Bok.

Mãn nhãn màn ghe Ngo tranh tài ở Vĩnh Long

TPO - Chiều 21/11, tại sông Láng Thé, xã Bình Phú và phường Nguyệt Hóa, UBND tỉnh Vĩnh Long tổ chức khai mạc Giải đua ghe Ngo tỉnh Vĩnh Long mở rộng. Hoạt động trong chuỗi sự kiện của Tuần lễ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam và Lễ hội Ok Om Bok năm 2026.

Nơi vẻ đẹp 54 dân tộc anh em cùng được tôn vinh

Nơi vẻ đẹp 54 dân tộc anh em cùng được tôn vinh

TPO - Lễ hội là nơi hội tụ và lan tỏa tinh thần Đại đoàn kết toàn dân tộc - nơi vẻ đẹp của 54 dân tộc anh em cùng được tôn vinh trong một Việt Nam hòa bình, hạnh phúc. Những sắc màu văn hóa, di sản nghệ thuật và giá trị truyền thống không chỉ được tái hiện mà còn được tiếp nối bằng sức sáng tạo của các thế hệ hôm nay.

DatVietVAC và bài toán đưa IP giải trí Việt ra thị trường quốc tế

DatVietVAC và bài toán đưa IP giải trí Việt ra thị trường quốc tế

TPO - Không dừng lại ở sức hút sân khấu hay những nhịp cầu giao lưu văn hóa Việt - Mỹ, hành trình đưa Vũ trụ say hi ra thị trường quốc tế của DatVietVAC cho thấy cách một doanh nghiệp nội địa chủ động làm chủ tài sản trí tuệ, đa dạng hóa mô hình khai thác bản quyền và đặt mục tiêu tăng trưởng dài hạn cho công nghiệp văn hóa Việt.

Khám phá văn hóa ẩm thực Italia

Khám phá văn hóa ẩm thực Italia

TPO - Từ lịch sử hàng nghìn năm đến những trải nghiệm nếm thử và khả năng kết hợp với món ăn Việt Nam, dầu ô liu extra virgin trở thành điểm nhấn tại hội thảo chuyên đề diễn ra Hà Nội trong khuôn khổ Tuần lễ Ẩm thực Italia trên Thế giới lần thứ 11.