YouTube đã lấy hết người đọc?
Trước hết, cần phải nói luôn rằng, truyện chưởng Kim Dung không hề xa lạ ở Việt Nam. Khoảng 12 tác phẩm của ông đã được dịch và in tại Việt Nam trong giai đoạn 1960-1970.
Thậm chí Công ty sách Phương Nam từng mua bản quyền trực tiếp từ nhà văn vào năm 1999; đến năm 2001, các tiểu thuyết lần lượt được dịch lại, hiệu đính và phát hành. Động thái của Công ty Đông A - mua bản quyền 15 tác phẩm - chỉ là tiếp nối một quá trình xuất bản có bản quyền đã hình thành từ trước.
Trong bối cảnh thị trường đọc bị lũng đoạn bởi sự tiện dụng của video ngắn và sách nói, một số người có lý do khi cho rằng “YouTube và phim bộ đã lấy hết người đọc”. Mỗi bộ tiểu thuyết của Kim Dung trung bình dài 6-8 tập, mỗi tập khoảng hơn 300 trang. Để đọc trọn bộ, ngoài thời gian, độc giả còn cần nhiều sự kiên nhẫn và hơn hết là yêu thích.
Trước thông tin truyện Kim Dung tái xuất, cộng đồng đọc cũng xuất hiện nhiều ý kiến trái chiều. Một số người hoài nghi “khó tưởng tượng giờ vẫn có người đọc dòng truyện kiếm hiệp nhất là giới trẻ hiện nay”. Một số khác tập trung chính vào những bản dịch.
Những người yêu sách thực thụ thậm chí còn đề nghị nhà phát hành quan tâm giá bán để nhiều độc giả được tiếp cận và thúc đẩy văn hóa đọc. Họ cho rằng, mặt bằng giá sách hiện nay là khá cao nên người đọc hay tìm kiếm trên các nền tảng số.
Trước những phản hồi này, Giám đốc Công ty sách Đông A, ông Trần Đại Thắng cho biết: “Sách sẽ được in thành ba dạng. Một là ấn bản phổ thông, hai bản còn lại thuộc dòng sách giới hạn, hình thức gia công cao cấp, mang tính sưu tầm”. Ông khẳng định không kỳ vọng nhiều về doanh thu bán sách. ‘’Tôi làm vì yêu thích. Còn chuyện thị trường ra sao, tôi không quyết định được’’, ông Thắng nói.
Vẫn đứng đầu danh sách bán chạy
Lạc quan trước tình huống đọc Kim Dung ở thời 4.0, tiến sĩ văn học Nguyễn Diệu Hà cho biết, ở Trung Quốc, mặc dù giới trẻ hiện nay có xu hướng tiếp cận thế giới của Kim Dung thông qua các hình thức giải trí phái sinh như phim truyền hình làm lại, phim hoạt hình, trò chơi điện tử hay các kênh mạng xã hội chuyên bình luận về “Kim học” (ví dụ các chuyên trang, KOL phân tích triết lý nhân vật), lượng người đọc trực tiếp nguyên tác vẫn duy trì ở mức ổn định.
Trên các trang thương mại điện tử lớn (như Dangdang) hay các bảng xếp hạng sách, tiểu thuyết Kim Dung như Thiên Long Bát Bộ, Xạ Điêu Anh Hùng Truyện, Ỷ Thiên Đồ Long Ký… vẫn đứng đầu phân khúc tiểu thuyết võ hiệp và lọt top tác phẩm có sức sống lâu bền.
Các tác phẩm của ông vẫn nằm trong danh mục xuất bản kinh điển của các nhà xuất bản lớn tại Trung Quốc. Sách giấy, bản điện tử và các bộ sưu tập trọn bộ vẫn liên tục được phát hành, tái bản để phục vụ nhiều thế hệ độc giả.
Bà Hà cho rằng, đọc lại Kim Dung ở một tuổi khác cũng là dịp nhận ra những điều từng bị bỏ qua khi mải dõi theo các cuộc giao đấu. Khi đã trải qua nhiều va chạm, người đọc có thể chú ý hơn đến động cơ phía sau một lời tuyên bố chính nghĩa, cái giá của lòng trung thành hay tình thế buộc con người phải lựa chọn giữa những giá trị trong cuộc sống.
Cốt truyện vẫn là cốt truyện ấy, nhưng kinh nghiệm sống có thể khiến người đọc hiểu thêm một tầng nghĩa khác của văn bản, lật lại một phán xét cũ, hoặc nhận ra những giá trị tư tưởng từng bị những màn tranh đấu lấn át.
Nhà nghiên cứu Vương Trí Nhàn đánh giá tác phẩm Kim Dung là một bách khoa toàn thư về Trung Quốc, không chỉ về võ công mà từ vấn đề gảy đàn, uống rượu, thuốc, sự hình thành các môn phái Võ Đang, Thiếu Lâm… rồi mối quan hệ giữa Trung Nguyên với Tây Tạng, Tây Vực. Có thể nói, ông viết như một nhà nghiên cứu. Dễ hiểu vì sao, Trung Quốc có cả môn Kim học với nhiều trường phái khác nhau.
Ông Vương Trí Nhàn cho rằng, về chất liệu, những câu chuyện của Kim Dung là chuyện cổ, nhưng về mặt vấn đề nó rất mới, rất gần gũi với thế giới hiện đại.
“Chỉ cần một ví dụ là võ thuật. Chúng tôi đã tìm hiểu về võ công Kim Dung và phát hiện ra những nét tương đồng với tư duy của vật lý lượng tử lại đưa ra khái niệm vật lý bất định: trong điều kiện này thì vật này có chất này, còn trong điều kiện khác nó có chất khác. Chính tư duy hiện đại làm cho võ thuật Kim Dung mới mẻ, lạ lùng và kỳ dị”, ông chia sẻ.