Phòng bệnh không lây nhiễm cần bắt đầu từ thay đổi bữa ăn
Những số liệu được PGS.TS Trần Thanh Dương chia sẻ tại hội thảo cho thấy các vấn đề sức khỏe mạn tính như tăng huyết áp, thừa cân béo phì, đái tháo đường, rối loạn lipid máu và hội chứng chuyển hóa đang có xu hướng gia tăng tại Việt Nam. Hiện khoảng 12 triệu người mắc tăng huyết áp (20–25% người trưởng thành); tỷ lệ người trưởng thành có tăng glucose máu hoặc đang điều trị đái tháo đường đã tăng từ 4,1% lên 7,1%, riêng nhóm tuổi 50–69 tăng từ 7,7% lên 13,4%. (1)
Điều tích cực là bên cạnh tuổi tác và yếu tố di truyền, lối sống và chế độ ăn uống vẫn là những yếu tố có thể điều chỉnh để góp phần sống khỏe chủ động lâu dài.
Ở góc độ dinh dưỡng cộng đồng, PGS.TS Trương Tuyết Mai phân tích rằng trong hơn nửa thế kỷ qua, khẩu phần ăn toàn cầu đã thay đổi đáng kể với sự gia tăng của thịt đỏ, thực phẩm siêu chế biến, đồ uống nhiều đường và chất béo bão hòa, trong khi lượng tiêu thụ đậu đỗ, ngũ cốc nguyên hạt, rau xanh và trái cây có xu hướng giảm.
Chính sự thay đổi này đang thúc đẩy nhiều quốc gia điều chỉnh khuyến nghị dinh dưỡng theo hướng gia tăng thực phẩm có nguồn gốc thực vật, đồng thời hướng đến phát triển bền vững và xây dựng chế độ ăn phù hợp với nhu cầu của từng cá nhân để duy trì nền tảng sức khỏe lâu dài.
Bằng chứng khoa học ngày càng củng cố vai trò của dinh dưỡng thực vật
Các bằng chứng dịch tễ học được PGS.TS Trương Tuyết Mai tổng hợp tại hội thảo cho thấy, chế độ ăn giàu thực phẩm có nguồn gốc thực vật như đậu nành, các loại hạt, ngũ cốc nguyên hạt, rau quả… có liên quan đến việc giảm nguy cơ các vấn đề tim mạch, đồng thời góp phần hỗ trợ kiểm soát huyết áp, cải thiện chuyển hóa và nâng cao sức khỏe tổng thể.
Ở khía cạnh thành phần dinh dưỡng, TS. Nguyễn Song Tú cho biết đậu nành là một trong số ít thực vật cung cấp nguồn đạm hoàn chỉnh với đầy đủ 9 axit amin thiết yếu. Bên cạnh đó, đậu nành còn chứa chất xơ, axit béo không bão hòa, isoflavones, saponin, lecithin và phytosterol. Các thành phần này được nghiên cứu về vai trò hỗ trợ sức khỏe tim mạch, cải thiện chuyển hóa lipid, làm chậm quá trình hấp thu glucose sau bữa ăn, đồng thời góp phần chống oxy hóa và giảm viêm.
Điểm đáng chú ý tại hội thảo năm nay là nhiều chuyên gia đến từ các lĩnh vực dinh dưỡng, y học dự phòng, công nghệ thực phẩm và vi sinh đường ruột đã cùng nhìn nhận dinh dưỡng thực vật dưới góc nhìn đa ngành. PGS.TS Đặng Minh Nhật (Đại học Bách khoa Đà Nẵng) đã trình bày nghiên cứu thực nghiệm đánh giá hoạt tính prebiotic cho thấy đậu nành chứa các thành phần có khả năng nuôi dưỡng hệ vi sinh vật có lợi. Đặc biệt, giá trị này không chỉ phụ thuộc vào nguyên liệu mà còn chịu ảnh hưởng lớn bởi công nghệ chế biến - yếu tố quyết định khả năng giữ trọn tối đa các thành phần có hoạt tính prebiotic trong sản phẩm.
Dinh dưỡng thực vật là cách tiếp cận khoa học cho sống khỏe chủ động
Những bằng chứng trên cho thấy giá trị của thực phẩm thực vật không nằm ở một thành phần đơn lẻ mà ở cách tiếp cận dinh dưỡng toàn diện, hướng đến sống khỏe chủ động. PGS.TS Trương Tuyết Mai lưu ý, dinh dưỡng thực vật hiện đại cần tăng tỷ trọng thực phẩm thực vật lành mạnh trong khẩu phần, đồng thời vẫn bảo đảm sự đa dạng và cân đối dinh dưỡng.
Một điểm được nhiều nhà khoa học cùng nhấn mạnh tại hội thảo là từ nghiên cứu nguồn gen, quy trình chọn tạo giống, phát triển vùng nguyên liệu đến ứng dụng công nghệ chế biến phù hợp, mỗi công đoạn đều góp phần gìn giữ tối đa các dưỡng chất và hợp chất hoạt tính sinh học có giá trị.
Từ những kết quả nghiên cứu này đã đặt ra yêu cầu đối với doanh nghiệp thực phẩm trong việc phát triển các sản phẩm có cơ sở khoa học và gìn giữ tối đa giá trị dinh dưỡng tự nhiên. Gần 30 năm chuyên tâm với dinh dưỡng thực vật đã giúp Vinasoy xây dựng nền tảng chuyên môn, làm chủ công nghệ và phát triển hệ sinh thái vững chắc để bước sang giai đoạn phát triển mới. Từ hành trình nâng tầm giá trị hạt đậu nành, Vinasoy hôm nay hướng đến mục tiêu kiến tạo dưỡng chất lành từ đậu nành và các loại hạt cho người Việt.
Thông qua hợp tác với các viện nghiên cứu, chuyên gia đầu ngành cùng việc làm chủ công nghệ chế biến hiện đại, doanh nghiệp hướng tới gìn giữ tối đa giá trị dinh dưỡng tự nhiên của nguyên liệu, góp phần đưa những sản phẩm giàu dưỡng chất lành đến gần hơn với người tiêu dùng, đồng hành cùng xu hướng sống khỏe chủ động.
Khi bệnh không lây nhiễm ngày càng trẻ hóa, dinh dưỡng đang trở thành một phần của chiến lược sống khỏe chủ động. Những bằng chứng được chia sẻ tại hội thảo cho thấy đầu tư cho dinh dưỡng hôm nay chính là đầu tư cho sức khỏe của tương lai.
