Về Ninh Bình chia tay nghệ nhân Hà Thị Cầu

Về Ninh Bình chia tay nghệ nhân Hà Thị Cầu
TP - “Thế là hết đời bà Cầu” - cậu thanh niên địa phương thốt lên khi nấm mồ nghệ nhân Hà Thị Cầu được đắp gần xong. Nghe hơi bạc bẽo nhưng nó thể hiện sự hồn nhiên, chân chất của người dân quê với bu Cầu.

> Nghệ nhân Hà Thị Cầu về với Tổ
> Vĩnh biệt nghệ nhân Hà Thị Cầu

Bà già quê mùa danh giá

Tiếng băng cassette phát ra từ loa đài cũ kỹ nghẹt nghẹt nhưng cũng đủ để người tới chia tay nghe rõ tiếng nhạc lời ca mà bu đã thu âm năm nào. Tiếng hát của bu với phường bát âm xen lẫn nhau nghe não nề.

Chị Mận - con gái bu Cầu vừa thấy chúng tôi đã òa lên “Các em ơi bu mất rồi”. Trông chị mệt mỏi, vì nỗi đau và có lẽ cả vì phải tiếp quá nhiều khách trong một ngày. Một bà già cả đời cơ cực với cái nghề vẫn chịu sự coi khinh hiểu lầm, ấy vậy mà khi mất đi lại nhiều người quan tâm đến thế.

Lướt qua những vòng hoa viếng thấy có Bí thư Thành ủy Hà Nội Phạm Quang Nghị, Bí thư Tỉnh ủy Ninh Bình, rồi Hội Văn nghệ dân gian VN, Nhà hát Chèo VN, Nhà hát Chèo Hà Nội… Nhà nghiên cứu Bùi Trọng Hiền đang công tác Tây Nguyên không thể kịp tiễn bu nhưng chị vợ cũng về đến, mang theo vòng hoa tiễn biệt.

NSND Bạch Tuyết từ TPHCM muốn qua chúng tôi gửi một lẵng hoa thật đẹp thay lời chia tay nghệ nhân chị ngưỡng mộ nhưng chưa quen đường sá Ninh Bình, chúng tôi không tìm được lẵng hoa, đành thay bằng vòng hoa. Vừa viếng bu xong thì đoàn của Bộ VHTTDL - Cục Nghệ thuật Biểu diễn, Cục Di sản văn hóa do ông Thứ trưởng Vương Duy Biên dẫn đầu vào tới.

Cây đàn nhị đặt trên ban thờ ở ngoài hiên, bên khung cửa sổ nơi bu vẫn ngồi đó nói vắt ra mỗi lần chúng tôi về thăm. Còn một cây đàn nữa, Mận bảo đang cất trong buồng, phải đưa bu ra đồng về mới bày lên bàn thờ chính.

Mận kể, lúc bu hồi hồi lại đã dặn dò tỉ mỉ rằng khi bu chết nhớ phải mời bằng được đội sinh tiền múa cho bu xem. Ai đời đám hiếu lại có loại múa vốn chỉ xuất hiện trong những đám rước trang trọng hay hội hè, tiệc mừng thọ… tươi vui.

Mận nói với bu như thế nhưng bu bảo “kệ, bu thích xem cho vui”. Thế rồi lúc đưa bu ra đồng có đủ đội múa sinh tiền chừng 6 cô gái mặc áo dài tân thời sặc sỡ đội khăn đóng múa ngay trước xe tang.

Long đong tới phút cuối

Chừng 21 giờ, nhân lúc khách thăm viếng thưa dần, chúng tôi thực hiện tâm nguyện hát mấy câu Xẩm để bu thêm yên lòng. Nhạc sĩ Giáng Son không đàn cũng chẳng hát nên có nhiệm vụ cầm micro.

Còn chúng tôi, tất nhiên chẳng thể thiếu Thập ân - Mai Tuyết Hoa hát, Khương Cường - Dứa dại không gai, bạn trẻ tên Linh ở Hải Phòng hát Nhị tình còn tôi hát Xẩm Chợ. Có lẽ đó là lần biểu diễn đặc biệt chẳng bao giờ có thể quên.

Chưa tới 8h sáng đã thấy đạo diễn, NSƯT Nguyễn Quang Thập, Giám đốc Nhà hát Chèo Ninh Bình cùng anh chị em diễn viên trẻ trong đoàn tề tựu đông đủ.

Nghệ sĩ Thập cho biết, cả ngày hôm qua anh em luôn bên linh cữu bu. Đó là trách nhiệm, sự ghi nhận công ơn đồng thời thể hiện tình cảm của nhà hát và cá nhân các nghệ sĩ với một nghệ nhân lớn, nhân tài quý giá của đất nước nói chung, quê hương Ninh Bình nói riêng.

Đoàn đưa bu ra đồng với quá nhiều hoa, phướn. Một đoàn dài các cụ cầm cái phướn trải dài vài chục mét. Rồi phường bát âm, đội múa sinh tiền với đủ sắc màu sặc sỡ… Trong tôi cứ mường tượng tới đám rước của một bà chúa, bà hoàng nào đó thời xa xưa.

Mà quả thực, có thể coi bu ngày hôm nay như “bà thánh” của Xẩm trên cõi nhân gian có một đoàn người tháp tùng để đưa bu trở về với tổ Xẩm, với đất mẹ ngàn đời. Lại chạnh nghĩ nghệ nhân Quách Thị Hồ được trao danh hiệu cao quý Nghệ sĩ Nhân dân. Vậy sao Hà Thị Cầu lại chưa?

Đoàn cờ trống bát âm sinh tiền đưa tiễn bu tới nghĩa trang Đồng Thuần. Chẳng hiểu có phải nghiệp Xẩm long đong đã vận vào bu hay sao, thời khắc quan trọng đã điểm mà mấy nam giới vẫn hì hục hất xúc từng xảng đất chuyển lên bờ. Phải chờ một lúc công việc mới hoàn thành, để đất mẹ ôm bu vào lòng. Chúng tôi mỗi đứa ném nắm đất, thắp nén nhang, đi vòng quanh khu mộ ngập tràn hoa tươi rồi đứng yên như bất động.

Cùng chuyên mục

Đạo diễn Đặng Thái Huyền, Hàm Trần, Khương Ngọc đổ bộ Hải Phòng

Đạo diễn Đặng Thái Huyền, Hàm Trần, Khương Ngọc đổ bộ Hải Phòng

TPO - Dàn đạo diễn nổi danh như Đặng Thái Huyền, Hàm Trần, Khương Ngọc và nhiều nhà sản xuất, diễn viên điện ảnh quy tụ tại Hải Phòng dự Diễn đàn điện ảnh. Phát biểu tại cuộc họp trước thềm diễn đàn chiều 21/11, Phó Chủ tịch UBND TP Hải Phòng cam kết thành phố giảm 20-30% chi phí lưu trú, rút ngắn 50% thủ tục hành chính đối với các đoàn làm phim.

Tiếng trống mở cõi bên Hồ Gươm

Tiếng trống mở cõi bên Hồ Gươm

TPO - Một chiêng, một trống cái và 100 trống trung cùng khởi vang, báo hiệu lễ dâng hương trước Tượng đài Vua Lý Thái Tổ sáng 21/11. Qua hệ thống loa truyền thanh, lời chúc văn và trích đoạn Chiếu dời đô vang khắp không gian Hồ Gươm cho toàn thể nhân dân cùng lắng nghe.

Giải đua ghe Ngo Vĩnh Long mở rộng diễn ra ngày 21–22/11 tại sông Láng Thé, quy tụ 13 đội từ Vĩnh Long, An Giang và Cà Mau trong Lễ hội Ok Om Bok.

Mãn nhãn màn ghe Ngo tranh tài ở Vĩnh Long

TPO - Chiều 21/11, tại sông Láng Thé, xã Bình Phú và phường Nguyệt Hóa, UBND tỉnh Vĩnh Long tổ chức khai mạc Giải đua ghe Ngo tỉnh Vĩnh Long mở rộng. Hoạt động trong chuỗi sự kiện của Tuần lễ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam và Lễ hội Ok Om Bok năm 2026.

Nơi vẻ đẹp 54 dân tộc anh em cùng được tôn vinh

Nơi vẻ đẹp 54 dân tộc anh em cùng được tôn vinh

TPO - Lễ hội là nơi hội tụ và lan tỏa tinh thần Đại đoàn kết toàn dân tộc - nơi vẻ đẹp của 54 dân tộc anh em cùng được tôn vinh trong một Việt Nam hòa bình, hạnh phúc. Những sắc màu văn hóa, di sản nghệ thuật và giá trị truyền thống không chỉ được tái hiện mà còn được tiếp nối bằng sức sáng tạo của các thế hệ hôm nay.

DatVietVAC và bài toán đưa IP giải trí Việt ra thị trường quốc tế

DatVietVAC và bài toán đưa IP giải trí Việt ra thị trường quốc tế

TPO - Không dừng lại ở sức hút sân khấu hay những nhịp cầu giao lưu văn hóa Việt - Mỹ, hành trình đưa Vũ trụ say hi ra thị trường quốc tế của DatVietVAC cho thấy cách một doanh nghiệp nội địa chủ động làm chủ tài sản trí tuệ, đa dạng hóa mô hình khai thác bản quyền và đặt mục tiêu tăng trưởng dài hạn cho công nghiệp văn hóa Việt.

Khám phá văn hóa ẩm thực Italia

Khám phá văn hóa ẩm thực Italia

TPO - Từ lịch sử hàng nghìn năm đến những trải nghiệm nếm thử và khả năng kết hợp với món ăn Việt Nam, dầu ô liu extra virgin trở thành điểm nhấn tại hội thảo chuyên đề diễn ra Hà Nội trong khuôn khổ Tuần lễ Ẩm thực Italia trên Thế giới lần thứ 11.

Khai mạc Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hồ Gươm

Khai mạc Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hồ Gươm

TPO - Phát biểu tại lễ khai mạc Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng khẳng định mỗi cuộc gặp gỡ, mỗi trải nghiệm có thể gieo thêm một tình yêu với Hà Nội, một niềm tự hào về văn hóa Việt Nam và một ý thức trách nhiệm đối với những giá trị mà cha ông đã trao truyền.

Hai tiến sĩ hóa thân thành cô giáo vùng cao

Hai tiến sĩ hóa thân thành cô giáo vùng cao

TPO - Một ngày sau khi đón nhận Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, PGS.TS.NSƯT Tân Nhàn ra mắt MV "Em là cô giáo vùng cao" nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, với sự tham gia của TS, ca sĩ Thu Hà - người bạn thân gần 25 năm của Tân Nhàn.

Miễn phí vé 17 tuyến xe buýt và Metro số 1 Bến Thành - Suối Tiên

Miễn phí vé 17 tuyến xe buýt và Metro số 1 Bến Thành - Suối Tiên

TPO - Trước thềm lễ khai mạc Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X tối 21/11, TPHCM hoàn thiện các khâu tổ chức, từ sân khấu bên sông Sài Gòn đến phương án đi lại, lưu trú cho các đoàn. Thành phố cũng kết nối sự kiện thể thao với những hoạt động giới thiệu lịch sử, văn hóa và con người Nam Bộ.

Tôn vinh vận động viên, huấn luyện viên tiêu biểu của Việt Nam

Tôn vinh vận động viên, huấn luyện viên tiêu biểu của Việt Nam

TPO - Công ty Cổ phần Thể thao và Giải trí MCV (MCV Sport) và Trung tâm Thông tin - Truyền thông Thể dục thể thao ký biên bản ghi nhớ hợp tác chiến lược, hướng tới phát triển nội dung thể thao đa nền tảng, mở rộng nguồn lực và tăng khả năng kết nối với công chúng trong môi trường số.

Tiếp tục đấu khẩu về đôi rồng cao 10 m bên Hồ Gươm

Tiếp tục đấu khẩu về đôi rồng cao 10 m bên Hồ Gươm

TPO - Đôi rồng bên Hồ Gươm phục vụ một sân khấu tạm thời, nhưng cuộc tranh luận đã vượt khỏi khuôn khổ sự kiện. Tạo hình, màu sắc và vị trí của chúng trở thành tâm điểm khen chê. Lời giải thích về sự tồn tại của đôi rồng nhiều lúc bị lấn át bởi những lời phán xét.