Chạm mốc 100 triệu đồng/năm
Thực tế cho thấy, học phí tại nhiều trường ĐH công lập hiện nay không thấp hơn so với các trường tư thục như trước. Điều này buộc phụ huynh và thí sinh phải thay đổi cách tiếp cận khi lựa chọn trường học. Nếu trước đây, sự khác biệt về học phí giữa công lập và tư thục là yếu tố quan trọng, thì nay bài toán đặt ra là cân đối tài chính và tìm kiếm chương trình đào tạo phù hợp, đảm bảo chất lượng trong khả năng chi trả.
Theo quy định của Chính phủ, học phí các trường ĐH công lập được điều chỉnh theo lộ trình tăng hằng năm. Tuy nhiên, mức tăng này chủ yếu áp dụng với các chương trình đào tạo chuẩn (đại trà), trong khi các chương trình đã kiểm định chất lượng, chất lượng cao hoặc tiên tiến được phép xây dựng mức thu riêng, thường cao hơn đáng kể.
Năm học 2026-2027, Trường ĐH Xây dựng Hà Nội dự kiến thu học phí chương trình chính quy chuẩn trung bình khoảng 20,9 triệu đồng/năm học, tăng 2,4 triệu đồng so với năm trước. Học viện Báo chí và Tuyên truyền cũng đưa ra mức học phí dự kiến gần 560.000 đồng/tín chỉ đối với hệ đại trà và gần 1,18 triệu đồng/tín chỉ với các chương trình đã kiểm định chất lượng.
Trước xu hướng học phí ĐH tăng, thí sinh cần chủ động tìm hiểu kĩ mức thu của từng ngành, lộ trình tăng qua các năm và tổng chi phí toàn khóa học. Bên cạnh đó, cần cân nhắc khả năng tài chính gia đình, cơ hội học bổng, hỗ trợ vay vốn.
Sinh viên theo học các ngành đào tạo giảng viên lí luận chính trị như Triết học, Chủ nghĩa xã hội khoa học, Kinh tế chính trị, Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Tư tưởng Hồ Chí Minh vẫn được miễn học phí theo quy định.
Theo đề án tuyển sinh của nhiều trường, lộ trình tăng học phí hằng năm dao động từ 8-15%. ĐH Kinh tế Quốc dân dự kiến học phí chương trình chuẩn khoảng 20-28 triệu đồng/năm học, tăng 2-3 triệu đồng so với năm 2025. Trong khi đó, các chương trình tiên tiến, chất lượng cao, định hướng ứng dụng (POHE) hoặc đào tạo bằng tiếng Anh có mức học phí từ 45-70 triệu đồng/năm học, tăng thêm 4-5 triệu đồng. Lộ trình tăng được giới hạn tối đa 10% mỗi năm theo quy định.
Tại Trường ĐH Khoa học Tự nhiên, ĐH Quốc gia Hà Nội, học phí năm học 2026-2027 dự kiến dao động từ 19,1-40 triệu đồng/năm tùy ngành, tăng khoảng 2 triệu đồng so với năm trước. Những ngành như Khoa học máy tính và thông tin, Khoa học dữ liệu, Công nghệ bán dẫn, Kĩ thuật điện tử và tin học, Hóa học, Công nghệ kĩ thuật hóa học, Hóa dược, Sinh học, Công nghệ sinh học có mức thu cao hơn. Trong khi đó, ngành Môi trường, sức khỏe và an toàn có mức thấp nhất, khoảng 19,1 triệu đồng/năm.
Ở khối ngành y dược, mức tăng học phí còn rõ rệt hơn. Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch dự kiến thu học phí từ 47-81 triệu đồng/năm, trong đó ngành Y khoa và Răng - Hàm - Mặt tăng tới 25,8 triệu đồng, tương đương gần 47%. Các ngành còn lại có mức tăng từ 12-23%. Trường ĐH Việt Nhật, ĐH Quốc gia Hà Nội cũng điều chỉnh tăng học phí ngành Kĩ thuật xây dựng thêm 10 triệu đồng, lên 35 triệu đồng/năm, trong khi giữ nguyên mức 58 triệu đồng với các ngành khác.
Ghi nhận cho thấy, trong hai năm trở lại đây, nhiều trường ĐH mở ngành mới chủ yếu theo hướng chất lượng cao, tiên tiến hoặc giảng dạy bằng tiếng Anh. Mức học phí của các chương trình này thường cao gấp hai lần trở lên so với chương trình đại trà.
Thêm áp lực tài chính
Chị Nguyễn Phương Thanh (Ninh Bình) cho biết, con gái chị có đủ năng lực để đăng kí vào một số ngành tốp đầu, nhưng gia đình không thể đáp ứng mức học phí của các chương trình chất lượng cao. Với học phí cao, cộng thêm chi phí sinh hoạt và thuê trọ, tổng chi tiêu hằng tháng có thể lên tới 10-15 triệu đồng, vượt xa khả năng của gia đình. Vì vậy, con chị dự kiến đăng kí các ngành đại trà tại ĐH Kinh tế Quốc dân.
Theo các chuyên gia, trong cùng một trường ĐH, mức học phí giữa các ngành và chương trình đào tạo có thể chênh lệch rất lớn. Nếu không tìm hiểu kĩ từ đầu, thí sinh và gia đình sẽ phải đối mặt với áp lực tài chính kéo dài trong suốt 4-6 năm học, đặc biệt với những ngành đào tạo dài như Y khoa hay Răng - Hàm - Mặt.
PGS. TS Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Giáo dục (ĐH Quốc gia Hà Nội) lưu ý, khi đăng kí nguyện vọng, thí sinh không chỉ cần quan tâm đến học phí mà còn phải tìm hiểu kĩ về các chính sách học bổng và hỗ trợ tài chính. Đây có thể là yếu tố quan trọng giúp giảm gánh nặng chi phí và mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục.
Trong bối cảnh hiện nay, việc lựa chọn ngành học không còn chỉ là câu chuyện điểm số, mà còn là bài toán tài chính dài hạn. Học phí cao của các chương trình chất lượng cao có thể vô tình tạo ra sự phân tầng trong giáo dục đại học, khi cơ hội tiếp cận môi trường đào tạo tốt không chỉ phụ thuộc vào năng lực mà còn vào điều kiện kinh tế. Nếu không có cơ chế điều tiết phù hợp, mục tiêu công bằng trong giáo dục đại học sẽ đứng trước nhiều thách thức.
