Trung Quốc siết xuất khẩu đất hiếm, 10 doanh nghiệp Mỹ bị kiểm soát

Theo thông báo của Bộ Thương mại Trung Quốc ngày 22/6, ngoài MP Materials và USA Rare Earth, danh sách còn bao gồm nhà sản xuất động cơ phục vụ các ứng dụng quan trọng Aveox cùng 7 thực thể khác mà Trung Quốc cho rằng có liên hệ với quân đội Mỹ.

Việc bị đưa vào danh sách đồng nghĩa với việc Trung Quốc sẽ ngừng xuất khẩu các mặt hàng lưỡng dụng (có thể sử dụng cho cả mục đích dân sự và quân sự) tới các công ty này.

MP Materials là doanh nghiệp được Lầu Năm Góc hậu thuẫn và đang vận hành mỏ đất hiếm hoạt động duy nhất tại Mỹ. Trong khi đó, USA Rare Earth cũng là một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng đất hiếm của Mỹ, từ khai thác quặng đến sản xuất nam châm.

Trong tuyên bố, Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết các biện pháp này nhằm đáp trả "những hành động mang tính ác ý của Chính phủ Mỹ", bảo vệ an ninh và lợi ích quốc gia cũng như thực hiện các nghĩa vụ quốc tế về chống phổ biến vũ khí.

Cơ quan này nhấn mạnh, mọi tổ chức và cá nhân ở bất kỳ quốc gia hay vùng lãnh thổ nào đều bị cấm chuyển giao hoặc cung cấp các mặt hàng lưỡng dụng có nguồn gốc từ Trung Quốc cho những doanh nghiệp nằm trong danh sách, đồng thời yêu cầu chấm dứt ngay mọi hoạt động xuất khẩu liên quan.

So với quy định trước đây chỉ yêu cầu doanh nghiệp xin giấy phép xuất khẩu, động thái mới được đánh giá là một bước siết chặt đáng kể khi áp dụng lệnh cấm gần như hoàn toàn đối với việc xuất khẩu hàng hóa lưỡng dụng sang các doanh nghiệp bị nêu tên.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia nhận định tác động thực tế của quyết định này có thể không quá lớn. Ông George Chen - đối tác phụ trách khu vực Đại Trung Hoa tại công ty tư vấn địa chính trị The Asia Group - cho rằng phần lớn các doanh nghiệp trong danh sách đều hoạt động ở lĩnh vực quốc phòng, hoặc có quan hệ chặt chẽ với Chính phủ Mỹ và hầu như không có hoạt động kinh doanh tại Trung Quốc.

Theo ông Chen, động thái của Bắc Kinh chủ yếu mang tính biểu tượng và là phản ứng tương xứng trước danh sách 1260H của Lầu Năm Góc. Danh sách này vừa được Washington cập nhật, bổ sung hàng loạt doanh nghiệp công nghệ lớn của Trung Quốc như Alibaba, Baidu cùng hai hãng xe điện BYD và NIO với cáo buộc hỗ trợ quân đội Trung Quốc.

Trong một diễn biến liên quan, Bộ Tài chính Trung Quốc cũng thông báo áp dụng các biện pháp đối với 46 doanh nghiệp Mỹ. Theo đó, các đơn vị mua sắm của Trung Quốc sẽ không được phép mua sản phẩm do những công ty này sản xuất. Tuy nhiên, các doanh nghiệp có vốn đầu tư của Mỹ đang hoạt động tại Trung Quốc vẫn được phép thực hiện các giao dịch mua sắm.

Động thái mới của Bắc Kinh cho thấy căng thẳng thương mại và công nghệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới tiếp tục leo thang, trong bối cảnh cả Washington và Bắc Kinh liên tục sử dụng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu và hạn chế doanh nghiệp như một công cụ cạnh tranh chiến lược.