Phát biểu trong cuộc gặp gỡ giảng viên và sinh viên tại Học viện Hàng không Kiev hôm 8/2, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nhấn mạnh việc tăng cường năng lực không quân là một phần trong chương trình phát triển quy mô lớn của Ukraine.
"Hiện nay, Ukraine đã ký kết các thỏa thuận để nhận 150 máy bay chiến đấu Gripen và 100 máy bay Rafale. Theo quan điểm của chúng tôi, đây là những máy bay tốt nhất trên thế giới. Bên cạnh đó, Không quân Ukraine cũng đang vận hành F-16, dù không phải phiên bản mới, trong khi các loại máy bay vừa đề cập đều là thế hệ mới", ông nói.
Ngoài việc tăng cường sức mạnh quân sự, ông Zelensky cũng đề cập đến kế hoạch tái thiết ngành hàng không dân dụng sau khi xung đột kết thúc.
"Chúng tôi sẽ mở rộng và phát triển ngành hàng không dân dụng, nhưng trước hết phải chấm dứt xung đột, sau đó mới tập trung vào lĩnh vực này", ông nói.
Nhà lãnh đạo Ukraine trước đó từng tuyên bố Kiev đang theo đuổi một chương trình quy mô lớn để phát triển lực lượng không quân chiến đấu. Mục tiêu là hình thành một phi đội gồm 250 máy bay hiện đại, bao gồm F-16, Gripen và Rafale.
Thỏa thuận Gripen được ký kết vào tháng 10/2025, trong chuyến thăm Thụy Điển của ông Zelensky. Khi đó, Ukraine dự kiến mua từ 100-150 máy bay Gripen; sau đó, tổng thống xác nhận con số 150 chiếc, với lô bàn giao đầu tiên dự kiến vào năm 2026.
Đến tháng 11/2025, trong cuộc họp báo chung với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Ukraine tiếp tục nhận được cam kết từ Pháp về việc cung cấp 100 máy bay chiến đấu Rafale F-4, cùng 8 hệ thống phòng không SAMP-T, radar và các loại vũ khí khác.
JAS 39 Gripen là máy bay chiến đấu hạng nhẹ thế hệ 4.5 do Saab phát triển, được thiết kế để triển khai cho cả nhiệm vụ phòng thủ lẫn tấn công. Ukraine và Thụy Điển đã nhiều lần thảo luận về khả năng cung cấp máy bay này cho Kiev.
Gripen E là phiên bản nâng cấp của các mẫu Gripen trước đây với động cơ, hệ thống điện tử hàng không và radar cải tiến. Trong đó, động cơ General Electric F414-GE-39E tạo ra lực đẩy mạnh hơn 25% so với các mẫu tiền nhiệm, giúp tăng cường khả năng cơ động và hiệu suất của máy bay. Radar mảng quét điện tử chủ động (AESA) Raven ES-05, cung cấp độ chính xác cao và phát hiện mục tiêu tầm xa.
Gripen E có 10 giá treo cho phép mang theo nhiều loại vũ khí, bao gồm tên lửa Meteor, IRIS-T, cũng như nhiều loại bom dẫn đường.
Trong khi đó, Rafale là máy bay chiến đấu đa năng thế hệ 4++ do Dassault Aviation phát triển. Chúng có khả năng thực hiện nhiều nhiệm vụ chiến đấu, từ chiếm ưu thế trên không đến tấn công các mục tiêu trên bộ và trên biển, trinh sát và răn đe hạt nhân.
Máy bay được trang bị hệ thống điện tử hàng không hiện đại, bao gồm radar mảng pha chủ động AESA, hệ thống tác chiến điện tử và khả năng cơ động cao, khiến nó trở thành một trong những máy bay chiến đấu hiện đại hiệu quả nhất ở châu Âu.
Rafale có chiều dài khoảng 15 m; sải cánh dài 11 m và chiều cao 5,34 m. Máy bay có trọng lượng rỗng 10,6 tấn và trọng lượng cất cánh tối đa lên tới 24,5 tấn. Tiêm kích này có thể bay với vận tốc tối đa lên tới 2.200 km/h, tầm hoạt động 1.850 km và trần bay khoảng 16.000 m.
