Tổng thống Mỹ - Iran ký bản ghi nhớ chấm dứt chiến tranh

TPO - Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian hôm 17/6 đã ký điện tử vào bản ghi nhớ nhằm chấm dứt chiến tranh, một quan chức Mỹ nói với Reuters.

250330-donald-trump-masoud-pezeshkian-vl-944a-4fa6e7.jpg
Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian. (Ảnh: Getty Images)

Nhà Trắng xác nhận, Tổng thống Trump đã ký bản ghi nhớ vào ngày 17/6 khi đang dùng bữa tối tại Cung điện Versailles với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron.

Trước đó, bản ghi nhớ đã được ký điện tử vào ngày 14/6 bởi Phó Tổng thống Mỹ JD Vance và Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf dưới sự chứng kiến ​​của Tổng thống Trump.

Theo một quan chức Mỹ, ông Vance vẫn sẽ đến Thụy Sĩ vào ngày 19/6 để trực tiếp ký bản ghi nhớ, có lẽ là trong một sự kiện mang tính nghi lễ.

Theo chi tiết bản ghi nhớ 14 điểm được hãng thông tấn Iran công bố hôm 17/6, Mỹ và Iran sẽ chấm dứt giao tranh trên mọi mặt trận.

Hai bên sẽ cam kết tiếp tục đàm phán hướng tới một “thỏa thuận cuối cùng” thực chất hơn trong vòng 60 ngày, “có thể gia hạn với sự đồng thuận của hai nước”.

Bản ghi nhớ quy định, eo biển Hormuz sẽ được mở cửa trở lại, với việc Iran đồng ý cho phép “tàu thương mại đi qua an toàn mà không mất phí trong vòng 60 ngày”, tiếp theo là các cuộc đàm phán với Oman để “xác định việc quản lý eo biển trong tương lai”.

Theo thỏa thuận, Mỹ sẽ “chấm dứt mọi hình thức trừng phạt”, “giải phóng hoàn toàn các khoản tiền và tài sản bị đóng băng hoặc hạn chế”, và bắt đầu dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran.

Iran cũng “tái khẳng định sẽ không mua sắm hoặc phát triển vũ khí hạt nhân”, với một cơ chế sẽ được thảo luận liên quan đến kho dự trữ “vật liệu làm giàu” của nước này.

Quan chức cấp cao của Mỹ cho biết, cam kết của Iran về việc phá hủy kho dự trữ uranium làm giàu là “một thắng lợi rất lớn đối với Mỹ”, đồng thời nói thêm rằng việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt sẽ gắn liền với thỏa thuận hạt nhân, và theo tiến độ Iran thực hiện các nghĩa vụ của mình.

Một điểm trong bản ghi nhớ có thể gây chỉ trích là cam kết của Mỹ về việc hợp tác với các đối tác khu vực để xây dựng kế hoạch phân bổ ít nhất 300 tỷ USD cho Iran để “tái thiết và phát triển kinh tế”. Một quan chức cấp cao của Mỹ đã hạ thấp tầm quan trọng của điểm này và lưu ý rằng Mỹ không bắt buộc phải đóng góp vào quỹ.

Phát biểu tại một cuộc họp báo ở hội nghị G7, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gửi lời tới Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin - những người mà ông mô tả là “có quan điểm trung lập” trong cuộc chiến giữa Mỹ và Iran.

“Tôi chỉ muốn cảm ơn họ vì họ đã làm cho mọi việc tốt hơn rất nhiều”, ông Trump nói. “Tôi muốn cảm ơn Trung Quốc, Chủ tịch Tập Cận Bình. Tôi đã gặp ông ấy, và ông ấy đã giữ thái độ trung lập, hoàn toàn trung lập, tôi đánh giá cao điều đó. Và tôi muốn cảm ơn Tổng thống Nga Vladimir Putin, ông ấy cũng rất trung lập”.

“Họ đã có thể điều một tàu chở dầu cùng sáu tàu khu trục đi kèm. Nhưng họ không làm vậy. Chủ tịch Tập Cận Bình đã giúp tôi. Ông ấy đã cố gắng giúp đỡ, và tôi nghĩ ông ấy có lẽ đã giúp giải quyết được vấn đề”, ông Trump nói.

Những bình luận của ông Trump về Nga và Trung Quốc trái ngược với những bình luận của ông về các đồng minh từ Nhật Bản đến châu Âu, những quốc gia mà ông đã chỉ trích vì không giúp đỡ trong chiến dịch quân sự hoặc những nỗ lực sau đó nhằm giải tỏa eo biển Hormuz, tuyến đường thương mại hàng hải bị Iran phong tỏa.

Mátxcơva và Bắc Kinh duy trì quan hệ chặt chẽ với Tehran. Nga cho rằng cuộc chiến có thể dẫn đến một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân ở Trung Đông.

Bắc Kinh đã lên án các cuộc tấn công của Washington vào Tehran là sự vi phạm chủ quyền của nước này.