Thực tế, nhiều xã, phường tại TPHCM đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong giải quyết thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian xử lý và tạo thuận lợi cho người dân. Không chỉ hỗ trợ tại các trung tâm phục vụ hành chính công, một số địa phương còn đưa cán bộ đến tận khu phố, nhà dân để hướng dẫn, hỗ trợ thực hiện các thủ tục.
Để thúc đẩy quá trình này, TPHCM đang tận dụng các cơ chế, chính sách và hành lang pháp lý mới, trong đó có Luật Phát triển đô thị, nhằm tăng tính chủ động trong quy hoạch, quản lý và vận hành đô thị theo hướng thông minh, hiện đại, dựa trên dữ liệu.
Bài 1: Chuyển đổi số từ những tiện ích gần dân
Chuyển đổi số tại nhiều phường, xã ở TPHCM đang đi vào đời sống với những mô hình thiết thực, từ trạm hành chính công tự động, tuyến đường số đến các tổ công nghệ số cộng đồng giúp người dân tiếp cận dịch vụ công thuận tiện hơn.
Công nghệ “tiếp sức” hành chính công phường xã
Mới đây, UBND phường Hạnh Thông triển khai mô hình “Tuyến đường số” trên tuyến Phan Văn Trị - Nguyễn Thái Sơn, kết hợp ứng dụng “Khu phố số” nhằm đưa tiện ích công nghệ đến gần người dân. Dọc tuyến đường, các bảng nhận diện tích hợp mã QR dùng chung, giúp người dân truy cập nhanh trang thông tin điện tử của địa phương, dịch vụ công trực tuyến và các kênh thông tin chính thống.
Anh Hương Văn Đông (phường Hạnh Thông) cho biết chỉ cần dùng điện thoại quét mã QR là có thể tìm kiếm thông tin, tiếp cận các dịch vụ số của địa phương. Cách làm này giúp tiết kiệm thời gian, thuận tiện khi cần liên hệ chính quyền hoặc tìm hiểu thủ tục hành chính. Không chỉ phục vụ tra cứu thông tin, mô hình còn khuyến khích người dân, doanh nghiệp, hộ kinh doanh ứng dụng định danh điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt, thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động thương mại, dịch vụ. Ứng dụng “Khu phố số” cũng từng bước kết nối hoạt động quản lý, cung cấp thông tin và tiện ích tại khu dân cư.
Trong khi đó, tại xã Đông Thạnh, mô hình Trạm Hành chính công tự động hoạt động 24/7 giúp người dân chủ động giải quyết thủ tục ngoài giờ hành chính.
Giữa trưa, anh Phạm Quốc Khánh (29 tuổi, làm nghề giao hàng) tranh thủ ghé trạm đặt trước cổng UBND xã Đông Thạnh để nộp hồ sơ xác nhận hộ tịch, bổ sung cho thủ tục đăng ký tạm trú của vợ. Sau khi quét mã VNeID, anh đặt giấy tờ lên máy quét, thao tác trên màn hình cảm ứng rồi gửi hồ sơ vào tủ tiếp nhận.
“Trước đây, làm giấy tờ đồng nghĩa với bỏ dở cả buổi chạy đơn, mất một khoản thu nhập. Giờ nghỉ trưa của tôi chỉ chừng một tiếng nên tranh thủ ghé vào làm giấy tờ”, anh Khánh chia sẻ.
Ông Nguyễn Lê Trọng Tâm - Phó Chủ tịch UBND xã Đông Thạnh, cho biết người dân có thể đến trạm bất cứ thời điểm nào, quét mã QR trên ứng dụng VNeID và thực hiện các bước nộp hồ sơ trực tuyến. Sau khi tiếp nhận, hệ thống cấp mã QR, gửi tin nhắn thông báo thời gian trả kết quả. Cán bộ xử lý hồ sơ và chuyển kết quả vào tủ thông minh để người dân đến nhận theo lịch hẹn.
Trong khoảng 3 tháng thử nghiệm, xã bố trí cán bộ hướng dẫn trực tiếp, đồng thời cung cấp video, tờ rơi để người dân làm quen với quy trình. Theo ông Tâm, mô hình bước đầu nhận được sự hưởng ứng tích cực. Người dân không còn phải đến cơ quan hành chính trong giờ làm việc, chờ lấy số mà có thể chủ động sắp xếp thời gian, kể cả ban đêm.
Ngoài ra, xã Đông Thạnh còn bố trí robot lễ tân tại Trung tâm Phục vụ hành chính công, hỗ trợ giải đáp thắc mắc về thủ tục hành chính, quy hoạch, hạ tầng đô thị. Hệ thống đồng thời giúp cán bộ theo dõi tiến độ xử lý hồ sơ, góp phần hạn chế tình trạng trễ hẹn.
Theo ông Nguyễn Lê Trọng Tâm - Phó Chủ tịch UBND xã Đông Thạnh, sau sáp nhập, địa phương có hơn 218.000 dân, diện tích khoảng 30 km². Quy mô địa bàn và dân số lớn, trong khi đội ngũ cán bộ, công chức còn hạn chế, khối lượng công việc cũng tăng lên khi cấp xã trực tiếp đảm nhận nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc cấp huyện.
“Chúng tôi xác định những công việc có tính chất lặp đi lặp lại cần được ứng dụng công nghệ, tự động hóa để tiết kiệm thời gian, nhân lực. Qua đó, cán bộ, công chức có thêm điều kiện tập trung nghiên cứu, giải quyết các nhiệm vụ chuyên môn khác, đồng thời nâng cao chất lượng phục vụ người dân”, ông nói.
Thời gian tới, xã dự kiến mở rộng danh mục thủ tục thực hiện tại trạm, gồm các thủ tục liên quan đến sao y, nhà đất, xây dựng; đồng thời nghiên cứu triển khai kiosk thông minh tại các cụm ấp. Địa phương cũng tính thành lập các tổ tư vấn cộng đồng và tổ cơ động, định kỳ đến từng địa bàn hỗ trợ người dân giải quyết thủ tục hành chính, giảm thời gian đi lại, chờ đợi.
Chuyển đổi số tận nhà
Không chỉ đầu tư các nền tảng, thiết bị công nghệ, nhiều địa phương tại TPHCM còn chú trọng đưa kỹ năng số đến từng hộ dân, nhất là người cao tuổi và những nhóm còn gặp khó khăn khi tiếp cận công nghệ.
Ông Nguyễn Văn Sử - Chủ tịch UBND phường Bình Tân, cho biết địa phương phát huy vai trò của Tổ công nghệ số cộng đồng tại 45 khu phố trong tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng VNeID, ứng dụng Công dân số TPHCM, dịch vụ công trực tuyến và thanh toán không dùng tiền mặt.
Thông qua Trung tâm Phục vụ hành chính công, các khu phố và Tổ công nghệ số cộng đồng, người dân được hỗ trợ đăng nhập, nộp hồ sơ, tra cứu tiến độ giải quyết và nhận kết quả trực tuyến. Qua đó, từng bước hình thành thói quen sử dụng dịch vụ công trên môi trường số.
Đối với người cao tuổi, phường chú trọng phương pháp hướng dẫn kiên trì, dễ hiểu, dễ thực hiện theo hình thức “cầm tay chỉ việc”. Ngoài các lớp học miễn phí tại khu phố, địa phương còn thành lập đội “gõ cửa từng nhà” và đưa vào sử dụng ứng dụng “Bình Tân học vụ số”.
Người lớn tuổi được hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh để gọi video, đọc báo, thanh toán an toàn. Tiểu thương được hỗ trợ đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử, áp dụng thanh toán không dùng tiền mặt. Phường cũng khuyến khích người thân cùng đồng hành, hỗ trợ người cao tuổi tiếp cận các tiện ích số. Đáng chú ý, địa phương phát động phong trào thanh thiếu niên trở thành những “chiến sĩ số”, hỗ trợ ông bà, cha mẹ làm quen với công nghệ, sử dụng các nền tảng và tiện ích trực tuyến.
Theo ông Sử, việc phát huy vai trò của các tổ công nghệ số cộng đồng, kết hợp sự đồng hành của gia đình và các lực lượng tại khu dân cư sẽ góp phần thu hẹp khoảng cách số, giúp người cao tuổi tiếp cận thông tin, dịch vụ công thuận lợi, an toàn.