Ngày 6/6, thông tin từ Bệnh viện Nhân Dân Gia Định TPHCM cho biết, tại đây vừa tiếp nhận, điều trị cho nam bệnh nhân bị viêm tinh hoàn sau khi mắc quai bị. Theo bệnh sử, trước đó một tuần, bệnh nhân N.H.H. (33 tuổi, ngụ TPHCM) bị sưng đau vùng mang tai nhưng không đi khám. Thời điểm trước khi nhập viện, anh bất ngờ sốt cao kèm sưng đau tinh hoàn bên trái nên phải cầu cứu bác sĩ.
Qua thăm khám, các bác sĩ ghi nhận tinh hoàn bên trái của người bệnh có biểu hiện sưng đau nhưng không bị nhiễm khuẩn đường tiết niệu như tiểu buốt hay tiểu đau. Từ bệnh sử bệnh nhân từng bị sưng đau tuyến mang tai hai bên, bác sĩ nghĩ nhiều đến khả năng người bệnh bị viêm tinh hoàn do quai bị.
Bệnh nhân được chỉ định thực hiện xét nghiệm kháng thể quai bị, điều trị triệu chứng bằng thuốc hạ sốt, giảm đau, kết hợp nâng đỡ bìu, theo dõi diễn tiến bệnh và hỗ trợ nâng cao thể trạng. Dự kiến, khi tình trạng ổn định, người bệnh sẽ phải kiểm tra tinh dịch đồ để đánh giá về nguy cơ vô sinh thứ phát.
Theo BS Nguyễn Gia Kỳ, Phòng khám Nam khoa, khoa Ngoại thận - Tiết niệu, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, quai bị là bệnh truyền nhiễm do virus gây ra, lây chủ yếu qua giọt bắn đường hô hấp, nước bọt hoặc tiếp xúc gần với người mắc bệnh. Mặc dù thường gặp ở trẻ em, người lớn chưa từng mắc bệnh hoặc chưa được tiêm vaccine vẫn có nguy cơ nhiễm bệnh.
Ở giai đoạn đầu, người mắc quai bị thường xuất hiện các triệu chứng như sốt, mệt mỏi, đau đầu, đau vùng hàm, sau đó là tình trạng sưng đau tuyến mang tai. Tuy nhiên, đối với nam giới sau tuổi dậy thì, điều đáng lo ngại là biến chứng viêm tinh hoàn có thể xuất hiện sau đợt sốt hoặc sưng tuyến mang tai.
BS Gia Kỳ cho biết, khi tinh hoàn bị virus quai bị tấn công, người bệnh có thể xuất hiện tình trạng sốt cao, đau tức vùng bìu, tinh hoàn sưng to. Mặc dù không phải mọi trường hợp viêm tinh hoàn do quai bị đều dẫn đến vô sinh, nhưng đây là biến chứng có khả năng ảnh hưởng đến chức năng sinh tinh, đặc biệt khi tổn thương xảy ra nặng hoặc ở cả hai bên tinh hoàn.
“Nam giới có sưng đau tinh hoàn sau một đợt nghi quai bị không nên chủ quan chờ tự hết. Cần đi khám sớm để bác sĩ đánh giá đúng nguyên nhân. Không phải cứ đau tinh hoàn là do quai bị. Một số bệnh lý cấp cứu như xoắn tinh hoàn nếu chậm trễ có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến tinh hoàn” - BS Gia Kỳ nhấn mạnh.
Bác sĩ cho biết, viêm tinh hoàn do quai bị chưa có thuốc đặc trị tiêu diệt virus. Việc điều trị chủ yếu tập trung vào kiểm soát triệu chứng, giảm đau, hạ sốt, nâng đỡ bìu, nghỉ ngơi hợp lý, uống đủ nước và theo dõi sát diễn tiến bệnh. Trong trường hợp xuất hiện sốt cao kéo dài, đau tinh hoàn tăng nhanh, bìu sưng đỏ nhiều hoặc đau kèm buồn nôn, nôn ói, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay để được đánh giá và loại trừ các tình trạng cấp cứu.
Theo các bác sĩ, một thực tế đáng lo ngại là nhiều người vẫn có thói quen tự điều trị tại nhà khi bị sưng đau vùng mang tai hoặc đau tinh hoàn. Không ít trường hợp đắp lá, sử dụng thuốc truyền miệng, uống thuốc không rõ nguồn gốc hoặc tự ý dùng kháng sinh. Những cách xử trí này không có tác dụng điều trị đúng nguyên nhân, thậm chí có thể khiến người bệnh bỏ lỡ thời điểm vàng để phát hiện và xử trí biến chứng.
Ngoài việc điều trị đúng cách, người mắc quai bị cần hạn chế tiếp xúc gần với người khác trong giai đoạn có khả năng lây bệnh, đặc biệt là trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và những người chưa được tiêm vaccine. Việc đeo khẩu trang, rửa tay thường xuyên, không dùng chung các vật dụng cá nhân như ly uống nước, muỗng hay khăn mặt là những biện pháp cần thiết để hạn chế lây lan virus trong cộng đồng.
Từ trường hợp trên, bác sĩ khuyến cáo người dân cần quan tâm hơn đến việc tiêm chủng phòng bệnh. Vaccine phòng quai bị, thường có trong vaccine phối hợp sởi - quai bị - rubella, là biện pháp hiệu quả giúp giảm nguy cơ mắc bệnh cũng như các biến chứng liên quan. Trẻ em cần được tiêm chủng đầy đủ theo lịch khuyến cáo.
