Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc: Nâng tầm hợp tác giáo dục Việt - Nga

Hội nghị Hiệu trưởng các trường đại học Việt Nam - Liên bang Nga năm 2026 diễn ra ngày 22/5, trong bối cảnh đặc biệt ý nghĩa, là trọng tâm của Năm hợp tác khoa học và giáo dục giữa hai nước. Sự kiện quy tụ đông đảo lãnh đạo các cơ sở giáo dục đại học hàng đầu, mở ra chương mới trong quan hệ hợp tác học thuật mang tính chiến lược.

Phó Thủ tướng Liên bang Nga Chernyshenko Dmitry Nikolaevich, Chủ tịch Phân ban Nga trong Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam - Liên bang Nga về hợp tác kinh tế-thương mại và khoa học-kỹ thuật phát biểu chào mừng qua hình thức trực tuyến.

Định vị lại tầm nhìn chiến lược

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh, bối cảnh quan hệ hữu nghị truyền thống và đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Liên bang Nga đang được thúc đẩy mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Lãnh đạo cấp cao nhất của hai nước đã nhất trí định vị lại và nâng tầm quan hệ song phương trên mọi lĩnh vực trong kỉ nguyên phát triển mới, trong đó hợp tác giáo dục và đào tạo là mũi nhọn trọng tâm.

Phó Thủ tướng Thường trực cho biết Đảng, Nhà nước và Chính phủ Việt Nam luôn nhận thức sâu sắc, đầy đủ và thực hiện nhất quán quan điểm giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, quyết định tương lai của dân tộc. Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng xác định một trong những nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng nền giáo dục quốc dân hiện đại, ngang tầm khu vực và thế giới theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế.

Đồng thời, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, đề ra những chủ trương, chính sách mạnh mẽ nhằm khai thông điểm nghẽn, tạo đột phá để phát triển, chấn hưng nền giáo dục nước nhà.

Nhìn lại lịch sử nhiều thập kỉ qua, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc bày tỏ sự tri ân sâu sắc đến Nhà nước, Chính phủ, các trường đại học và các nhà khoa học Liên bang Nga (trước đây là Liên Xô) đã hỗ trợ Việt Nam đào tạo hàng chục nghìn cán bộ khoa học kĩ thuật, chuyên gia và nhà quản lí trình độ cao. Đội ngũ này đã và đang giữ những trọng trách lớn trong hệ thống chính trị, các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp, đóng góp trực tiếp vào sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.

Trong giai đoạn hiện nay, sự hợp tác tiếp tục ghi nhận những bước tiến thực chất. Việc triển khai Hiệp định hợp tác giáo dục đại học kí năm 2024, cùng với việc Chính phủ Nga duy trì cấp 1.000 suất học bổng thường niên cho sinh viên Việt Nam, là minh chứng rõ nét cho cam kết bền vững giữa hai bên.

Định hướng tiếp theo sẽ tập trung sâu vào các lĩnh vực cốt lõi Liên bang Nga có thế mạnh và Việt Nam có nhu cầu cấp thiết như: quốc phòng, an ninh, văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao, các ngành khoa học cơ bản và năng lượng hạt nhân.

Với tư cách Đồng Chủ tịch Phân ban Ủy ban Liên Chính phủ Việt Nam - Liên bang Nga về hợp tác kinh tế - thương mại và khoa học công nghệ, Phó Thủ tướng Thường trực chính phủ Phạm Gia Túc khẳng định quyết tâm của Chính phủ Việt Nam trong việc tạo mọi điều kiện thuận lợi và hỗ trợ tối đa để thúc đẩy mối liên kết này phát triển thực chất, mạnh mẽ và hiệu quả hơn.

Hội nghị Hiệu trưởng các trường đại học lần này chính là diễn đàn quan trọng để cụ thể hóa, hiện thực hóa các cam kết của lãnh đạo cấp cao. Phó Thủ tướng thường trực kì vọng, sau hội nghị các bên sẽ nhanh chóng đạt được các kết quả thiết thực, mở ra nhiều chương trình liên kết đào tạo mới, đẩy mạnh trao đổi học thuật, giảng viên, sinh viên, hợp tác nghiên cứu khoa học và đặc biệt là xúc tiến mở các phân hiệu trường đại học Nga tại Việt Nam.

6.000 du học sinh Việt Nam đang học tập tại Liên bang Nga

Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn cho biết, hơn 6.000 du học sinh Việt Nam đang học tập tại trên 160 cơ sở giáo dục của Liên bang Nga, trong đó có khoảng 3.000 du học sinh theo diện học bổng định ước. Con số đó thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Liên bang Nga đối với sự phát triển nguồn nhân lực của Việt Nam; đồng thời, khẳng định giáo dục đào tạo là một định hướng hợp tác chiến lược mang tính chiến lược dài hạn giữa hai nước.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh, hợp tác giáo dục đại học giữa Việt Nam và Liên bang Nga đang phát triển hết sức sống động, thực chất và giàu tiềm năng, kế thừa nền tảng truyền thống tốt đẹp qua nhiều thập kỉ.

Trong giai đoạn phát triển mới, để nâng tầm hợp tác đi vào chiều sâu và cùng kiến tạo giá trị, các cơ sở giáo dục hai nước cần tập trung vào các định hướng trọng tâm: thúc đẩy hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo, nghiên cứu chung và chuyển giao công nghệ hai chiều trong các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn (trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, an toàn thông tin, năng lượng mới); tăng cường trao đổi giảng viên, nghiên cứu sinh và học sinh sinh viên; xây dựng các nhóm nghiên cứu quốc tế xuất sắc; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển các mô hình giáo dục trực tuyến, linh hoạt.

Bộ GD&ĐT Việt Nam cam kết luôn hoàn thiện thể chế, tạo mọi điều kiện thuận lợi và phối hợp chặt chẽ với phía Liên bang Nga để hiện thực hóa các thỏa thuận hợp tác, đưa mối quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa hai quốc gia ngày càng đi vào chiều sâu và nâng lên tầm cao mới.

GS.TS Trần Hồng Thái, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam chia sẻ, trước sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ và trí tuệ nhân tạo, giáo dục đại học ngày nay không thể chỉ dừng lại ở việc truyền thụ tri thức sẵn có. Thay vào đó, trường đại học phải trở thành nơi hình thành năng lực nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, làm chủ công nghệ và thúc đẩy khởi nghiệp tri thức (spin-off). Đây là yếu tố cốt lõi để Việt Nam xây dựng năng lực cạnh tranh quốc gia một cách bền vững.

Bước vào giai đoạn mới, GS. Trần Hồng Thái cho rằng, hợp tác giữa hai nước cần nâng tầm, không chỉ dừng lại ở trao đổi sinh viên truyền thống, mà phải tiến tới cùng xây dựng năng lực nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Hai bên cần tập trung vào các lĩnh vực công nghệ chiến lược và liên ngành như: trí tuệ nhân tạo, công nghệ lượng tử, đất hiếm, công nghệ sinh học, năng lượng nguyên tử, vệ tinh quan sát trái đất UAV và công nghệ vũ trụ.