Từ phòng nghiên cứu đến xe tăng, tàu quân sự
Không chỉ đứng trên giảng đường, những giảng viên áo lính ở Khoa Vũ khí còn trực tiếp tham gia những bài toán nghiên cứu, thiết kế và chế tạo vũ khí, đạn, khí tài phục vụ Quân đội.
Từ súng, đạn xuyên giáp đến kính ngắm ảnh nhiệt, camera quan sát tầm xa và hệ thống điều khiển hỏa lực, nhiều sản phẩm đã đi từ ý tưởng nghiên cứu đến thử nghiệm, ứng dụng thực tế.
Một trong những sản phẩm thể hiện rõ hướng nghiên cứu này là hệ thống điều khiển hỏa lực súng máy phòng không 12,7mm đặt trên các phương tiện cơ động. Hệ thống sử dụng camera ngày, đêm, đo xa laser, xử lý ảnh tốc độ cao và máy tính nhúng thời gian thực để tìm kiếm, phát hiện mục tiêu và tính toán phần tử bắn.
Các con quay quang học giúp ổn định đường ngắm, đường bắn, trong khi hệ thống tự động tính toán thời điểm khai hỏa khi phương tiện mang rung lắc trong quá trình di chuyển.
Sản phẩm này đã được triển khai lắp trên xe thiết giáp chở quân XTC-02 phục vụ nhiệm vụ A80 (diễu binh, diễu hành kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9); đồng thời đang được triển khai lắp trên xe tăng T1 và tàu quân sự. Qua thử nghiệm, xác suất bắn trúng mục tiêu đạt cao gấp nhiều lần so với bài bắn thủ công hiện hành.
Đằng sau một hệ thống như vậy là cả chuỗi công nghệ. Khoa Vũ khí đã làm chủ công nghệ nền chế tạo màng mỏng quang học trong quân sự; phát triển ống kính ảnh nhiệt tiêu cự thay đổi nhảy bậc, kính ngắm ảnh nhiệt DNS-PT76 dùng cho xe tăng PT-76B năm 2025, camera ảnh nhiệt quan sát tầm xa, kính ngắm kết hợp ngày - đêm, kính ngắm hologram cho súng phóng lựu M79 và thiết bị đo nhiệt độ điểm nổ từ xa - hỏa quang kế.
Ở mảng vũ khí, đạn và vật liệu nổ, các nhà khoa học của Khoa nghiên cứu, thiết kế, chế tạo súng tiểu liên bắn hai môi trường và đạn bắn dưới nước; đạn K51XG xuyên giáp cấp II dùng cho súng ngắn kiểu K54; súng ngắn cỡ 7,62mm SN-22 và đạn xuyên giáp cấp III; đầu đạn pháo 122mm xuyên lõm không quay, đồng bộ ngòi chạm nổ áp điện.
Từ năm 2021 đến nay, Khoa Vũ khí, Học viện KTQS đã thực hiện 77 nhiệm vụ khoa học và công nghệ các cấp, gồm 12 nhiệm vụ cấp nhà nước, 15 nhiệm vụ cấp Bộ và tương đương, 50 nhiệm vụ cấp cơ sở; công bố 601 bài báo khoa học, trong đó 195 bài báo quốc tế thuộc danh mục WoS/Scopus.
Cùng với nghiên cứu, Khoa đã chủ trì 6 chương trình đào tạo kỹ sư, trực tiếp phục vụ các lĩnh vực thiết kế, chế tạo, khai thác vũ khí, đạn, khí tài quang học, thuốc phóng, thuốc nổ.
Từ 7 giảng viên đến hành trình 60 năm
60 năm trước, hành trình ấy bắt đầu từ 7 giảng viên đầu tiên của ngành Vũ khí là Nguyễn Phan Thanh, Nguyễn Cẩn, Trần Ngọc Thuận, Đỗ Văn Thọ, Hoàng Tất Ứng, Hoàng Giang San và Đoàn Thái.
Trong những năm chiến tranh gian khó, họ đặt nền móng cho đào tạo kỹ sư vũ khí, đạn, khí tài quang học, thuốc phóng, thuốc nổ. Từ những lớp học đầu tiên, các thế hệ cán bộ, giảng viên, nhân viên và học viên Khoa Vũ khí từng bước xây dựng một chuyên ngành có vị trí quan trọng trong đào tạo kỹ thuật quân sự.
Từ giảng đường, nhiều thế hệ cán bộ kỹ thuật trưởng thành, có mặt tại các cơ quan, đơn vị bảo đảm kỹ thuật vũ khí, cơ sở nghiên cứu, sản xuất quốc phòng và đơn vị trong toàn quân. Năm 1996, Khoa đào tạo thành công tiến sĩ đầu tiên. Tháng 12/2025, nghiên cứu sinh của Khoa trở thành tiến sĩ thứ 600 của Học viện.
Cùng với quá trình đào tạo, năng lực nghiên cứu khoa học cũng được tích lũy qua nhiều năm, tạo nền tảng để những bài toán kỹ thuật ngày càng đi sâu vào các lĩnh vực vũ khí, đạn, quang học và công nghệ ảnh nhiệt.
Hiện nay, Khoa chủ trì 6 chương trình đào tạo kỹ sư; đội ngũ giảng viên cơ hữu có trình độ tiến sĩ và đạt trình độ ngoại ngữ quốc tế bậc B2 trở lên là 55 người, chiếm trên 70%; 12 người là giáo sư, phó giáo sư, chiếm hơn 16%.
Những con số ấy không chỉ phản ánh quy mô đội ngũ, mà còn cho thấy nền tảng nhân lực đứng phía sau các công trình nghiên cứu và sản phẩm kỹ thuật của Khoa.
Ngày 25/9/2026, đúng dịp tròn 60 năm ngày truyền thống, Khoa Vũ khí đón nhận Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất. Tại lễ kỷ niệm, Trung tướng, GS.TS Lê Minh Thái - Giám đốc Học viện KTQS, khẳng định phần thưởng là sự ghi nhận đối với công sức, trí tuệ, tâm huyết và sự cống hiến của các thế hệ cán bộ, giảng viên, nhân viên, học viên Khoa Vũ khí.
Theo Trung tướng Lê Minh Thái, trước yêu cầu xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại và đẩy mạnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, Khoa Vũ khí phải tiếp tục xây dựng đội ngũ cán bộ khoa học, nhất là cán bộ trẻ có năng lực, phương pháp nghiên cứu hiện đại, ngoại ngữ và khả năng hợp tác quốc tế.
Trong đó, đào tạo phải bám sát thực tiễn, cập nhật thành tựu khoa học, công nghệ mới; nghiên cứu khoa học phải gắn với đào tạo, tạo môi trường để cán bộ, học viên, nghiên cứu sinh cùng tìm tòi, phát hiện và giải quyết những vấn đề mới.
Giám đốc Học viện KTQS cũng lưu ý Khoa Vũ khí tạo điều kiện để học viên, nghiên cứu sinh tham gia sâu hơn vào hoạt động nghiên cứu, hình thành lực lượng kế cận cho chặng đường phát triển tiếp theo.
