Lễ hội đầu tiên sau 5 năm sạt lở kinh hoàng
Ngày cuối tuần đầu tháng 7, từng đoàn xe nối đuôi nhau vượt những khúc cua quanh co để lên Trà Leng. Khung cảnh ấy khiến nhiều người nhớ lại những ngày cuối năm 2020, khi con đường này chật cứng dòng xe cứu hộ, xe cứu trợ và những đoàn thiện nguyện ngược núi tìm người trong đống đất đá.
Năm năm sau, những đoàn xe trở lại. Không còn chở theo mì gói, chăn màn hay nhu yếu phẩm. Họ đến dự Lễ hội Hương quế Trà Leng lần đầu tiên được tổ chức ngay tại khu dân cư Bằng La - nơi những mái nhà mới được dựng lên từ sự sẻ chia của cả nước sau thiên tai.
Ít ai nghĩ một lễ hội cấp xã lại có thể mang đến nhiều cảm xúc đến vậy. Không phải bởi sân khấu lớn hay sự đầu tư tốn kém, mà bởi nhân vật chính của lễ hội chính là người Trà Leng.
Khắp không gian là sắc thổ cẩm rực rỡ của đồng bào Ca Dong, Mơ Nông. Hương quế thoảng trong gió. Những gian hàng đầy ắp đặc sản núi rừng. Tiếng cười rộn rã ở các cuộc thi bắn nỏ, đi cà kheo, lột vỏ quế... hòa cùng tiếng chiêng vang vọng giữa đại ngàn. Người ta không còn nhìn Trà Leng như một vùng đất của mất mát. Họ bắt đầu nhớ đến Trà Leng bằng hương quế.
Chủ tịch UBND xã Trà Leng Châu Minh Nghĩa gọi ý chí ấy là “di sản” của vùng đất.
“Chúng tôi muốn kể câu chuyện về cây quế bằng bản sắc văn hóa cộng đồng, bằng thiên nhiên và con người Trà Leng. Điều mong mỏi nhất là ngày càng có nhiều du khách biết đến vùng đất này”, ông Nghĩa chia sẻ.
Đêm, dòng người vây kín sân khấu Chương trình khai mạc lễ hội. Người dân Trà Leng cũng đổ về, có người lội bộ hàng chục cây số đường núi để hòa mình vào lễ hội đầu tiên ở Bằng La. Tiếng chiêng vang lên giữa núi rừng, hương quế dịu nhẹ lan khắp không gian. Thế nhưng, trước khi lễ hội thực sự bừng sắc, sân khấu lặng đi với tiết mục tái hiện trận sạt lở lịch sử năm 2020.
Trên sân khấu, những diễn viên không chuyên tái hiện đêm định mệnh năm 2020. Tiếng đất đá ầm ào, tiếng người gọi nhau trong vô vọng, những cánh tay chới với giữa màn đêm... Chỉ vài phút ngắn ngủi cũng đủ kéo ký ức đau thương trở về với những người từng sống sót sau trận sạt lở kinh hoàng ở Trà Leng.
Ánh đèn bật sáng, rọi tỏ những ánh mắt long lanh, kiên cường. Tiếng chiêng ngân vang trở lại. Những thiếu nữ, chàng trai Ca Dong, Mơ Nông uyển chuyển trong điệu múa truyền thống. Cả không gian như được phủ đầy hương quế. Đó cũng là cách người Trà Leng kể câu chuyện của mình. Họ không quên quá khứ, mà đối diện, bước tiếp bằng sự mạnh mẽ.
Ðánh thức miền quế
Giữa dòng người đông vui, già làng Hồ Văn Đề trong bộ quân phục cũ được ủi phẳng phiu, chậm rãi đi dạo quanh khu lễ hội.
Ông dừng lại ở từng gian hàng, nhìn khách mua quế, mua rau rừng, gạo rẫy rồi nở nụ cười hiền. “Tôi không nghĩ có ngày Trà Leng đông như ri nữa”, ông nói.
Rồi già làng chỉ tay về phía con đường dẫn vào xã. “Hồi trước xe lên đây là xe cứu hộ, xe từ thiện. Giờ xe chở khách du lịch, người ta lên xem văn hóa, mua quế của mình”.
Nụ cười ấy phải đánh đổi bằng quá nhiều nước mắt. Trận sạt lở năm 2020 đã cướp đi 8 người thân trong gia đình già Đề. Sau những tháng ngày tang tóc, hai vợ chồng ông được dựng lại căn nhà mới bằng sự chung tay của Nhà nước, cộng đồng và các nhà hảo tâm. Rồi lại lên nương. Lại trồng quế.
“Giờ bà con chuyển sang trồng quế nhiều rồi. Quế có giá trị hơn. Nếu đặc sản này được quảng bá rộng rãi thì bà con có cơ hội thoát nghèo, làm giàu ngay trên đất của mình”, già Đề gửi gắm.
Ở một góc khác của lễ hội, cô giáo Định Thị Duyên (Trường Mẫu giáo Trà Leng) cùng các đồng nghiệp tất bật bày biện và giới thiệu sản vật của thôn làng. Những thanh quế thơm nồng, các sản phẩm chế biến từ quế, từng gói rau rừng, gạo rẫy... liên tục được du khách lựa chọn.
“Tôi xúc động khi thấy Trà Leng đông vui như hôm nay. Điều vui nhất là người ta đến đây để khám phá văn hóa, để trải nghiệm chứ không còn vì thương cảm sau thiên tai”, chị Duyên nói.
Nghệ nhân Trần Thu, giám đốc Công ty TNHH Gỗ nghệ thuật Âu Lạc vượt hàng trăm cây số đến Trà Leng và bị cuốn hút bởi tiềm năng của cây quế. Theo ông, vỏ quế không chỉ dùng để chế biến mà còn có thể trở thành những sản phẩm mỹ nghệ mang giá trị cao.
“Vỏ quế có cấu trúc rất đặc biệt, nhiều lớp, cứng và có hương thơm tự nhiên. Chúng tôi đã tạo ra hàng trăm mẫu sản phẩm từ gỗ và vỏ quế như đèn trang trí, đồ mỹ nghệ, quà lưu niệm. Đây sẽ là hướng đi rất phù hợp để nâng giá trị cây quế Trà Leng. Càng vui hơn trước dự định đanh thép của vị chủ tịch xã rằng ngay khi lễ hội kết thúc sẽ bắt tay vào ngay với khát vọng đưa cây quế vươn xa”, ông chia sẻ.
“Chúng tôi muốn kể câu chuyện về cây quế bằng bản sắc văn hóa cộng đồng, bằng thiên nhiên và con người Trà Leng. Điều mong mỏi nhất là ngày càng có nhiều du khách biết đến vùng đất này”. Chủ tịch UBND xã Trà Leng Châu Minh Nghĩa
Khát vọng ấy cũng là hướng phát triển của vùng quế Trà My trong giai đoạn mới. Sau khi mở rộng không gian phát triển về khu vực miền núi phía tây nam, Đà Nẵng đang định hướng hình thành “không gian kinh tế quế”, lấy cây quế làm trung tâm kết nối vùng nguyên liệu, chế biến, thủ công mỹ nghệ, du lịch sinh thái và văn hóa cộng đồng.
Theo Chủ tịch Ủy ban MTTQVN TP Đà Nẵng Lê Trí Thanh, quy hoạch, vùng quế Trà My phấn đấu đạt khoảng 10.000 ha vào năm 2030. Trong đó, Trà Leng được xác định là vùng lõi bảo tồn nguồn gen, phát triển quế hữu cơ và trở thành không gian văn hóa, du lịch của miền quế.
Suốt những ngày diễn ra lễ hội, thầy giáo Bùi Quang Ngọc - Hiệu trưởng trường PTDTBT Tiểu học Trà Leng cứ tất bật, nào lo đón khách, lúc tất bật phụ hậu cần. Thấy tôi ông reo vui gọi tên khi gặp lại nữ phóng viên vượt núi để mang những món quà hỗ trợ đầu tiên đến các em nhỏ và bà con Trà Leng - món quà mà báo Tiền Phong đã kết nối từ bạn đọc và các nhà hảo tâm ngay sau khi xảy ra vụ sạt lở năm 2020.
Thầy háo hức chia sẻ về ngôi trường với những học trò vẫn cần mẫn đến lớp theo đuổi con chữ, trường được sửa chữa khang trang và mới đây nhà trường được giao thêm công sở dôi dư để mở rộng trường.
Mấy chục năm gắn bó với nơi này, thầy nói nơi đây đã thành quê, rời đi không đành. Ông thấy lòng đầy hạnh phúc khi Trà Leng đã đi qua những ngày đen tối nhất, và đang cựa mình, mạnh mẽ như chính những cánh rừng quế đang xanh trở lại trên sườn núi.
