Mỗi ngày, hàng triệu người mải miết đọc sách, xem video truyền cảm hứng hay ghi danh vào các khóa học online. Nhưng khi màn đêm buông xuống, phần lớn vẫn không có gì thay đổi.
Không hẳn vì họ lười, mà vì thay vì bắt tay vào làm, họ lại chọn cách tiếp tục nạp thêm thông tin để khỏa lấp sự trống trải của việc chưa hành động.
Dư thừa tri thức
Chưa bao giờ việc tiếp cận kiến thức lại dễ dàng như hiện nay. Ngày trước, tôi phải đạp xe qua mấy con phố đến thư viện thành phố, nhẫn nại tìm kiếm giữa những kệ sách cũ và đăng ký để được mượn đọc cuốn sách mình cần. Còn bây giờ, chỉ với một chiếc smartphone, cả thế giới tri thức từ tài chính, sức khỏe đến nghệ thuật đều nằm gọn trong tầm tay.
Nhưng nghịch lý là khoảng cách giữa “biết” và “làm” cũng chưa bao giờ lớn đến thế. Chúng ta lưu hàng trăm video bài tập thể dục nhưng hiếm khi xem hết một nửa, chứ đừng nói đến việc tập theo. Chúng ta sưu tầm vô số mẹo nấu ăn, công thức skincare hay những câu trích dẫn truyền động lực, rồi lại tiếp tục đi tìm những lời khuyên mới như thể bản thân vẫn còn thiếu thốn.
Tôi chợt nhớ đến ông bà mình ngày xưa - những người đi qua thời kỳ đói kém thường có thói quen để dành đồ ngon không dám ăn, để rồi đến khi hỏng lại đành bỏ đi trong nuối tiếc.
Giờ đây, chúng ta cũng đang sở hữu những "kho tri thức để dành" khổng lồ: từ những bộ tài liệu tiếng Anh, tiếng Trung đến những dấu trang (bookmark) kéo dài bất tận trên trình duyệt... Chúng cứ nằm đó, lặng lẽ lỗi thời mà có khi chưa một lần được mở lại. Chúng ta đang chìm nghỉm trong biển thông tin nhưng lại đứng yên, không hành động.
Có đôi khi, việc tiếp nhận kiến thức tạo cảm giác như chúng ta đang tiến bộ. Xem một video về tự do tài chính, thu lượm vài ý tưởng hay, bạn bỗng thấy mình như sắp giàu đến nơi.
Nhưng thực tế, không có gì thay đổi.
Do tiếp nhận quá nhiều thông tin, bạn chỉ kịp cảm thấy hài lòng về các thông tin mình tiếp nhận, theo kiểu “wow, đúng rồi, chính nó, mình sẽ làm được…”, và rồi bạn luôn dừng lại ở bước chuẩn bị.
Thực tế, đó chỉ là sự thỏa mãn nhất thời về mặt cảm xúc. Khi tiếp nhận quá nhiều thông tin mà không chuyển hóa, chúng ta bắt đầu tiêu thụ tri thức như một dạng giải trí - lướt nhanh, lưu lại, rồi hào hứng chuyển sang nội dung tiếp theo mà không dừng lại để thực thi.
Đừng “nạp” thêm nữa, hãy bắt đầu
Nếu bạn đã có đủ tham vọng và động lực nhưng vẫn chưa thể bắt đầu, có lẽ bạn đang vướng vào những rào cản tâm lý như quá tải lựa chọn giữa rừng phương pháp và lời khuyên, ta hoang mang không biết đâu là lối đi đúng.
Cũng có thể do áp lực hoàn hảo bởi càng biết nhiều, ta càng sợ sai. Ta muốn mọi thứ phải chỉn chu ngay từ đầu, và thế là ta trì hoãn. Một nguyên nhân khác là sự đánh tráo chuẩn bị và hành động khi ta dành 90% thời gian để lập kế hoạch, ghi chú, đọc thêm... nhưng chỉ dành 10% để thực sự bắt tay vào làm.
Và cuối cùng là môi trường phân tán liên tục với những thông báo "hot", những video xu hướng và tâm lý FOMO khiến ta luôn sợ bỏ lỡ điều mới nhất, dẫn đến việc mất tập trung vào mục tiêu cốt lõi.
Hệ lụy của việc không hành động không đến ngay lập tức, nhưng nó tàn phá chúng ta từ bên trong. Chúng ta biết cách quản lý tiền nhưng ví vẫn rỗng. Chúng ta thuộc lòng routine skincare nhưng vẫn thức khuya mỗi ngày.
Chúng ta đọc sách phát triển bản thân nhưng cuộc sống vẫn dậm chân tại chỗ. Dần dần, khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế sẽ khiến chúng ta nghi ngờ chính mình, sinh ra tâm lý tự ti và chán nản. Kiến thức khi không được sử dụng sẽ không còn là sức mạnh, mà trở thành áp lực đè nặng lên tâm trí.
Vì vậy, hãy ngừng nạp thêm và thực hiện bước đầu tiên ngay bây giờ. Thà làm rồi sai để sửa, còn hơn mãi đứng bên lề nhìn cuộc đời trôi qua. Trong thời đại thông tin đã trở nên phổ biến, lợi thế không thuộc về người biết nhiều hơn mà thuộc về người dám bắt đầu và kiên trì đi đến cùng.
Hiểu biết thôi chưa đủ, kết quả chỉ đến từ hành động.
