Một cụ ông 76 tuổi ở Hà Nội mắc ung thư biểu mô tế bào vảy xâm lấn rộng vùng hàm mặt vừa được các bác sĩ Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương phẫu thuật cắt bỏ hoàn toàn khối u và tái tạo vùng khuyết hổng phức tạp. Việc ứng dụng mô hình 3D trong lập kế hoạch trước mổ đã giúp ê-kíp chủ động xử trí tổn thương, phối hợp đồng thời hai kíp phẫu thuật và rút ngắn đáng kể thời gian can thiệp.
Theo thông tin từ Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, khoảng ba tháng trước khi nhập viện, ông N.D.S. (76 tuổi, Hà Nội) phát hiện một khối u ở vùng má phải. Ban đầu khối u không gây đau nhưng phát triển rất nhanh, ngày càng cứng chắc, chèn ép các tổ chức lân cận, làm hẹp hốc mắt và khiến thị lực của người bệnh giảm nghiêm trọng.
Kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) cho thấy khối u đã xâm lấn và phá hủy hàng loạt cấu trúc quan trọng vùng hàm mặt, bao gồm toàn bộ xương gò má, xương hàm trên, xoang hàm, hốc mũi, sàn và thành ngoài hốc mắt phải cùng nhiều tổ chức xung quanh. Kết quả sinh thiết xác định người bệnh mắc ung thư biểu mô tế bào vảy (Squamous Cell Carcinoma - SCC) xâm lấn.
Trước tình trạng tổn thương lan rộng, các bác sĩ chỉ định phẫu thuật cắt bỏ triệt để khối u kết hợp tái tạo toàn bộ vùng hàm mặt bị khuyết.
TS Dương Mạnh Chiến, Phụ trách Khoa Phẫu thuật Tạo hình Thẩm mỹ và Liên chuyên khoa, người trực tiếp thực hiện ca phẫu thuật, cho biết đây là một trong những trường hợp đặc biệt phức tạp do khối u đã ăn mòn diện rộng xương hàm trên, xương gò má, các cấu trúc xương vùng mũi và thành dưới hốc mắt phải.
Theo nguyên tắc điều trị ung thư, để giảm nguy cơ tái phát và kiểm soát khả năng di căn, ê-kíp phải cắt rộng toàn bộ tổn thương, loại bỏ khối u cùng các mô bị xâm lấn và một phần mô lành xung quanh. Người bệnh được cắt bỏ xương hàm trên bên phải, nhãn cầu phải, vét hạch cổ và đồng thời tái tạo lại các cấu trúc vùng mặt đã mất.
Đây là cuộc phẫu thuật có độ khó rất cao bởi ngoài yêu cầu loại bỏ triệt để khối u, các bác sĩ còn phải xử lý một khuyết hổng lớn ở vùng mặt, phục hồi tối đa cấu trúc giải phẫu và tạo nền tảng cho chức năng sau điều trị.
Để giải quyết bài toán này, lần đầu tiên Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương ứng dụng công nghệ mô hình 3D trong đánh giá tổn thương và lập kế hoạch phẫu thuật.
Từ dữ liệu chụp cắt lớp vi tính, ê-kíp xây dựng mô hình 3D giúp tái hiện trực quan phạm vi tổn thương, xác định chính xác ranh giới cần cắt bỏ và mô phỏng toàn bộ quá trình phẫu thuật. Nhờ đó, các bác sĩ có thể tính toán trước phương án cắt xương, thiết kế phần xương cần tái tạo, lựa chọn vị trí lấy vạt và phương pháp tạo hình phù hợp.
Việc chuẩn bị chi tiết ngay từ trước mổ giúp ê-kíp chủ động trong từng bước can thiệp, hạn chế tối đa các tình huống phát sinh và giảm nguy cơ cho người bệnh.
Trong ca phẫu thuật, các bác sĩ sử dụng vạt da, cơ và xương bả vai trái của chính người bệnh để tái tạo vùng khuyết hổng. Hai ê-kíp được triển khai song song nhằm rút ngắn thời gian can thiệp.
Ê-kíp phẫu thuật ung thư đầu mặt cổ do chuyên gia Hoàng Văn Nhạ (Bệnh viện K cơ sở 3) phụ trách thực hiện cắt bỏ toàn bộ khối u xâm lấn, vét hạch cổ và kiểm soát diện cắt. Cùng thời điểm, ê-kíp tạo hình do TS Dương Mạnh Chiến đảm nhiệm tiến hành lấy vạt da, cơ và xương bả vai trái để tái tạo xương hàm trên, hốc mắt và phần mềm vùng mặt, đồng thời thực hiện nối mạch vi phẫu dưới kính hiển vi nhằm bảo đảm vạt ghép được nuôi sống tốt.
Sự phối hợp đồng thời của hai ê-kíp cùng kế hoạch phẫu thuật được xây dựng trên nền tảng mô hình 3D đã giúp rút ngắn đáng kể thời gian mổ. Thay vì kéo dài khoảng 12 giờ như dự kiến, toàn bộ cuộc phẫu thuật được hoàn thành trong 8 giờ.
Theo các bác sĩ, một yếu tố quan trọng góp phần vào thành công của ca mổ là thể trạng của người bệnh. Dù đã 76 tuổi nhưng ông S. không mắc các bệnh lý mạn tính đáng kể như tăng huyết áp, đái tháo đường hay bệnh tim mạch, giúp cơ thể chịu đựng tốt cuộc phẫu thuật kéo dài và giảm nguy cơ biến chứng.
Sau 8 giờ phẫu thuật, người bệnh được chuyển về theo dõi tích cực. Sau 7 ngày điều trị, sức khỏe phục hồi tốt.
“Hiện toàn trạng bệnh nhân ổn định, tỉnh táo, tiếp xúc tốt, có thể ngồi dậy và tự sinh hoạt. Vạt da ghép vi phẫu vùng mặt hồng ấm, được cấp máu tốt, trương lực mềm, cho thấy mô ghép sống tốt và đang thích ứng hiệu quả”, TS Dương Mạnh Chiến cho biết.
Theo Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, thành công của ca mổ đánh dấu bước tiến trong ứng dụng công nghệ mô phỏng 3D vào lập kế hoạch phẫu thuật các tổn thương phức tạp vùng hàm mặt. Sự kết hợp giữa mô hình 3D, phẫu thuật ung thư đầu mặt cổ và kỹ thuật tạo hình vi phẫu không chỉ giúp rút ngắn thời gian phẫu thuật mà còn nâng cao độ chính xác, giảm nguy cơ biến chứng và mở ra thêm cơ hội điều trị cho những trường hợp tổn thương rộng, phức tạp.
