Phát hành trái phiếu thế nào?
Thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang chứng kiến sự đảo chiều đáng chú ý khi nhóm ngân hàng dần đánh mất vị thế áp đảo từng duy trì suốt năm 2025. Thống kê của Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam (VBMA) cho thấy, trong tháng 4/2026, nhiều ngân hàng phải chấp nhận mức lãi suất phát hành trái phiếu rất cao để huy động được vốn.
Cụ thể, Ngân hàng MSB, Bac A Bank và Techcombank phát hành trái phiếu với lãi suất dao động 8,4 - 8,9%/năm. Trong khi cùng kỳ năm ngoái, các ngân hàng này chỉ phải trả mức lãi khoảng 5,2 - 5,3%/năm.
Mặc dù lãi suất trái phiếu ngân hàng tăng nhưng vẫn không hấp dẫn nhà đầu tư. Theo VBMA, nếu trong quý I/2025, toàn bộ lượng trái phiếu phát hành đều đến từ lĩnh vực ngân hàng thì sang quý I/2026, tỷ trọng của nhóm này giảm xuống chỉ còn khoảng 30%. Trong khi đó, nhóm doanh nghiệp bất động sản vươn lên dẫn đầu với 60% lượng phát hành toàn thị trường.
Với mức lãi suất phát hành trái phiếu ngân hàng hiện nay đã tiệm cận mức lãi suất cho vay, đồng nghĩa biên lợi nhuận giữa đầu vào và đầu ra của ngân hàng bị thu hẹp đáng kể. Nếu ngân hàng huy động trái phiếu với mức lãi gần 9%/năm nhưng cho vay chỉ quanh 10%/năm, dư địa lợi nhuận sau khi trừ chi phí vận hành, dự phòng rủi ro và chi phí vốn gần như không còn nhiều.
Huy động vốn bằng gửi tiết kiệm của các ngân hàng cũng sụt giảm. Theo thống kê quý I năm 2026 từ 27 ngân hàng thương mại niêm yết, tổng tiền gửi khách hàng đạt hơn 12,88 triệu tỷ đồng, tăng chưa tới 1% so với cuối năm ngoái. Trong khi đó, tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống trong cùng giai đoạn đạt khoảng 3,7%.
Như vậy, cả việc huy động vốn từ gửi tiết kiệm và kênh trái phiếu ngân hàng cũng đang gặp khó. Điều này cho thấy áp lực huy động vốn không còn mang tính cục bộ mà đã lan rộng ra rất nhiều ngân hàng.
Khó giảm sâu lãi suất
Trao đổi với PV Tiền Phong, TS. Châu Đình Linh - Giảng viên Trường Đại học Ngân hàng TPHCM - cho rằng, hệ thống ngân hàng hiện đang cùng lúc chịu nhiều sức ép về thanh khoản, huy động vốn và nhu cầu tín dụng tăng cao của nền kinh tế.
Theo ông Linh, áp lực đầu tiên đến từ lạm phát. Khi lạm phát tăng, lãi suất tiền gửi bắt buộc phải duy trì ở mức thực dương để đảm bảo sức hấp dẫn với người gửi tiền. “Lãi suất huy động lâu nay luôn phải cao hơn mức lạm phát thì mới hút được dòng tiền gửi”, ông Linh nhận định.
Ngoài lạm phát, khoảng chênh lệch giữa huy động và cho vay cũng đang tạo áp lực lớn lên các ngân hàng. Trong bối cảnh cầu tín dụng phục hồi mạnh,nhiều nhà băng phải tăng lãi suất huy động để thu hút tiền gửi, từ đó kéo theo áp lực lên lãi suất cho vay.
Theo vị chuyên gia này, bài toán thanh khoản hiện nay cũng rất đáng lưu ý. Ngân hàng không chỉ cần vốn cho vay mà còn phải chuẩn bị nguồn tiền lớn để đáp ứng nhu cầu chi trả các khoản tiết kiệm đến hạn, đảm bảo khả năng thanh toán và duy trì hoạt động hệ thống. “Cầu thanh khoản lớn hơn cung thì lãi suất chắc chắn chịu tác động”, ông Linh nói.
Đáng chú ý, dòng tiền gửi vào ngân hàng hiện có dấu hiệu chậm lại khi nhiều kênh đầu tư khác đang hấp dẫn hơn. Dù chưa thể khẳng định dòng vốn dịch chuyển mạnh sang một kênh cụ thể, nhưng áp lực cạnh tranh giữ chân người gửi tiền đang ngày càng rõ nét.
TS. Linh cho rằng, hiện sức ép lãi suất mới chủ yếu tập trung ở nhóm ngân hàng nhỏ, song khả năng lan rộng còn phụ thuộc vào năng lực điều phối thanh khoản của Ngân hàng Nhà nước. “Nếu điều phối thanh khoản linh hoạt thì mặt bằng lãi suất có thể ổn định hơn”, ông Linh đánh giá.
Trong dài hạn, ông Linh cho rằng, Việt Nam cần giảm dần sự phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng. Theo ông, hệ thống tài chính muốn phát triển bền vững phải dựa trên sự cân bằng giữa vốn gián tiếp qua ngân hàng và vốn trực tiếp qua thị trường vốn. Điều này đồng nghĩa với việc cần thúc đẩy mạnh hơn thị trường cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp nhằm chia sẻ gánh nặng cung ứng vốn với hệ thống ngân hàng.
Theo ông Linh, để thị trường vốn phát triển thực chất, cần đẩy nhanh cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, đa dạng hóa hàng hóa trên thị trường chứng khoán và tái cấu trúc thị trường trái phiếu doanh nghiệp. Đặc biệt, thị trường trái phiếu hiện nay vẫn còn nhiều điểm nghẽn khi thanh khoản thấp, giao dịch thứ cấp kém sôi động...
Về xu hướng lãi suất thời gian tới, vị chuyên gia cho rằng khả năng giảm sâu là rất khó khi áp lực lạm phát toàn cầu vẫn lớn, trong khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục duy trì mặt bằng lãi suất cao.
“Trong bối cảnh hiện nay, giữ ổn định mặt bằng lãi suất đã là thành công”, ông Linh nhấn mạnh.
