Ông Vladislav Maslennikov, Giám đốc Vụ Các vấn đề châu Âu thuộc Bộ Ngoại giao Nga, cho rằng, NSR có ưu thế đáng kể so với các tuyến vận tải biển truyền thống khi không có nguy cơ cướp biển đối với các tàu đi qua. “Ở Bắc Cực không có cướp biển”, nhà ngoại giao Nga nhấn mạnh, đồng thời cho rằng tuyến đường này vừa an toàn vừa có lợi thế về thời gian vận chuyển.
Theo đánh giá của ông Maslennikov khi trao đổi với RIA-Novosti, vận chuyển hàng hóa từ châu Á sang châu Âu qua NSR chỉ mất khoảng một nửa thời gian so với hành trình đi qua kênh đào Suez.
Lợi thế về khoảng cách và thời gian có thể trở thành yếu tố quan trọng đối với các doanh nghiệp logistics, đặc biệt trong bối cảnh chi phí nhiên liệu, bảo hiểm, thời gian giao hàng và rủi ro an ninh ngày càng được tính toán chặt chẽ trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Một lợi thế khác được phía Nga nhấn mạnh là yếu tố môi trường. Do tuyến đường giữa châu Á và châu Âu ngắn hơn so với hành trình qua Suez, lượng thời gian tàu hoạt động trên biển có thể được rút ngắn, qua đó tạo điều kiện giảm mức tiêu thụ nhiên liệu và lượng phát thải trên mỗi chuyến hàng, tùy thuộc loại tàu và điều kiện khai thác.
Từ Malacca đến Bắc Cực: Bài toán an ninh hàng hải
Lợi thế không có cướp biển được Mátxcơva đưa ra trong bối cảnh an ninh hàng hải tại một số khu vực của châu Á đang được quan tâm.
Ông Vladimir Panov, Đặc phái viên của tập đoàn Nga Rosatom về phát triển Bắc Cực, trước đó đã lưu ý về sự gia tăng hoạt động cướp biển tại khu vực eo biển Malacca và Singapore.
Theo ông Panov, diễn biến này tạo ra nhu cầu đối với những tuyến vận tải có mức độ an toàn cao hơn, trong đó NSR có thể trở thành một lựa chọn. Đây là hai khu vực có vị trí đặc biệt quan trọng đối với thương mại hàng hải quốc tế, kết nối Ấn Độ Dương với Biển Đông và Thái Bình Dương.
Vì vậy, bất kỳ sự gia tăng rủi ro an ninh nào tại đây đều có thể tác động tới quyết định của các doanh nghiệp vận tải và chủ hàng.
Trong khi đó, NSR chạy dọc theo bờ biển phía Bắc của Nga, nối khu vực Đại Tây Dương với Thái Bình Dương qua vùng biển Bắc Cực. Tuyến đường này được Mátxcơva xác định là một trong những hành lang giao thông chiến lược của đất nước. Nga cũng nhấn mạnh rằng NSR nằm trong phạm vi quản lý và kiểm soát của nước này. Tổng thống Nga Vladimir Putin từng mô tả đây là tuyến vận tải hiệu quả và có tính kinh tế cao.
Tuy nhiên, lợi thế về an ninh không đồng nghĩa NSR không có những thách thức riêng. Điều kiện thời tiết khắc nghiệt, băng biển, yêu cầu đối với tàu và hạ tầng cảng, thông tin liên lạc, cứu hộ cũng như năng lực phá băng vẫn là những yếu tố cần được tính đến khi đánh giá khả năng cạnh tranh thực tế của tuyến đường.
Để biến lợi thế địa lý và an ninh thành một hành lang thương mại quốc tế quy mô lớn, Tuyến đường biển phương Bắc cần giải quyết đồng thời các vấn đề về hạ tầng, công nghệ hàng hải Bắc Cực, chi phí khai thác và khả năng vận hành quanh năm.
Số liệu được Bộ Phát triển Viễn Đông và Bắc Cực Nga công bố cho thấy Mátxcơva đang đặt kỳ vọng lớn vào sự phát triển của NSR. Trong khoảng 10 năm, khối lượng hàng hóa vận chuyển qua tuyến này đã tăng gần 10 lần, lên khoảng 37 triệu tấn trong năm 2025. Riêng 8 tháng đầu năm 2026, khối lượng hàng hóa vận chuyển đã đạt 24,2 triệu tấn.
Những con số này cho thấy NSR đang từng bước chuyển từ một tuyến hàng hải chủ yếu phục vụ các hoạt động kinh tế ở vùng Bắc Cực của Nga thành một hành lang vận tải được Mátxcơva định hướng khai thác ở quy mô lớn hơn.
Đáng chú ý, Nga cũng đang tìm cách mở rộng hợp tác với các đối tác nước ngoài nhằm tăng lưu lượng hàng hóa trên tuyến. Mátxcơva trước đó cho biết sẵn sàng ký các thỏa thuận với New Delhi về hợp tác trên NSR. Người đứng đầu Rosatom Alexei Likhachev cho biết một số văn kiện liên quan đang ở giai đoạn hoàn tất.
Sự quan tâm của Ấn Độ là rất đáng chú ý bởi nước này nằm trên tuyến giao thương quan trọng giữa châu Á, Trung Đông và châu Âu. Nếu các thỏa thuận vận tải được triển khai, NSR có thể có thêm một nguồn hàng và đối tác quốc tế, đồng thời mở rộng vai trò của tuyến Bắc Cực trong mạng lưới logistics Á - Âu.
Từ góc nhìn của Nga, bài toán đặt ra không chỉ là rút ngắn thời gian vận chuyển mà còn xây dựng một hành lang hàng hải có tính ổn định, an toàn và có thể dự báo cao.
