Ngập úng từ lâu là một trong những bài toán hạ tầng khó của Hà Nội, nhất là trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa nhanh, trong khi thời tiết xuất hiện ngày càng nhiều trận mưa lớn vượt xa các kịch bản thông thường.
Từ yêu cầu cấp bách đó, Hà Nội xác định úng ngập là một trong những “điểm nghẽn” cần tập trung tháo gỡ. Thành phố đã triển khai đồng thời các nhiệm vụ trước mắt và lâu dài, trong đó có các công trình xây dựng khẩn cấp, dự án chống ngập cục bộ và các dự án đầu tư công theo quy hoạch.
Trong giai đoạn trước mắt, thành phố triển khai 10 dự án đầu tư xây dựng công trình khẩn cấp, gồm 5 dự án về hệ thống và 5 dự án hồ điều hòa. Những hạng mục đủ điều kiện được tiếp nhận, tạm bàn giao và đưa ngay vào quản lý, khai thác để sớm phát huy hiệu quả đầu tư.
Đây được xem là cách làm có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh mùa mưa đến nhanh, trong khi việc đầu tư một hệ thống thoát nước đồng bộ cho một đô thị đặc biệt như Hà Nội cần nguồn lực và thời gian rất lớn.
Các công trình được triển khai tập trung vào những khu vực thường xuyên chịu áp lực ngập úng, với nhiều nhóm giải pháp khác nhau.
Dọc Đại lộ Thăng Long, thành phố cải tạo, nâng công suất các trạm bơm hiện có, bổ sung trạm bơm dã chiến, xây dựng các tuyến cống, rãnh thoát nước. Tại các khu vực Resco, Ecohome, Tây Hồ Tây, Ngoại giao đoàn, Ciputra, Võ Chí Công, Long Biên, Đông Anh, Gia Lâm…, nhiều hạng mục thoát nước được bổ sung, cải tạo.
Tính chung, các dự án do Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật thành phố Hà Nội triển khai đã bổ sung khoảng 33,08m3/s công suất bơm, trong đó có 4 trạm bơm tại khu vực Đại lộ Thăng Long. 19 hồ điều hòa được bổ sung hệ thống bơm, khai thác thêm khoảng 1,4 triệu m3 dung tích điều tiết. Hơn 10,5 km cống thoát nước được lắp đặt bổ sung cùng 2 bể điều tiết ngầm với tổng dung tích khoảng 4.300m3.
Mưa lớn, hiệu quả bắt đầu được đo bằng thực tế
Hiệu quả của các công trình không chỉ nằm trên hồ sơ đầu tư mà đang được kiểm chứng qua những trận mưa thực tế.
Theo kế hoạch bảo đảm thoát nước mùa mưa năm 2026, với trận mưa có cường độ 70-100 mm/giờ, Hà Nội dự kiến có 71 điểm úng ngập cục bộ, gồm 40 điểm trên các tuyến đường, phố chính do thành phố quản lý và 31 điểm thuộc phạm vi quản lý của phường, xã.
Thế nhưng, trong các trận mưa đầu mùa năm nay, nhiều khu vực ghi nhận lượng mưa vượt 100 mm. Riêng trận mưa ngày 28/7, lượng mưa tại Phú Thượng lên tới 195,1 mm, Hai Bà Trưng 150,8 mm, Gia Lâm 137 mm, Phúc Lợi 113,6 mm và Bồ Đề 102,9 mm.
Trong điều kiện như vậy, kết quả theo dõi cho thấy 34/71 điểm trong danh mục cơ bản được kiểm soát, trong đó 30 điểm thuộc phạm vi thành phố quản lý và 4 điểm thuộc phường, xã quản lý.
Đáng chú ý hơn, một số điểm từng ngập từ 2-8 giờ trong năm 2025 như Đại lộ Thăng Long, Ngoại giao đoàn, Tây Hồ Tây, Kẻ Vẽ, Đông Thắng, Ecohome, Tôn Đản, Dương Đình Nghệ - Phạm Hùng, Nguyễn Trãi, Quan Nhân, Cự Lộc, Lương Thế Vinh - Tố Hữu… đã không phát sinh úng ngập trong các trận mưa đầu mùa năm nay.
Tại một số khu vực khác như Sân vận động Mỹ Đình, ngã năm Bà Triệu - Nguyễn Du - Hồ Xuân Hương, Đinh Tiên Hoàng, Phùng Hưng, Phan Bội Châu - Lý Thường Kiệt và ngõ 165 Thái Hà, năng lực thoát nước cũng được cải thiện; tình trạng ngập không xảy ra hoặc chỉ xuất hiện cục bộ trong thời gian ngắn khi lượng mưa tập trung vượt khả năng tiêu thoát tức thời.
