Thu hẹp khoảng cách với khu vực công
Góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Lao động, Sở Nội vụ tỉnh Sơn La đề xuất sửa đổi, quy định lộ trình giảm thời gian làm việc bình thường của người lao động xuống còn từ 40 - 44 giờ/tuần. Đề xuất này nhằm thống nhất với thời gian làm việc tại khu vực công.
Trước đó, tổ chức Công đoàn Việt Nam và một số chuyên gia cũng từng đưa ra đề xuất tương tự. Các ý kiến cho rằng, việc giảm thời giờ làm việc xuống dưới 48 giờ/tuần không đồng nghĩa năng suất lao động suy giảm. Khi đời sống cân bằng hơn, người lao động có thể làm việc hiệu quả và gắn bó lâu dài với doanh nghiệp.
Trao đổi về vấn đề này, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Tạ Văn Hạ cho biết, quy định thời giờ làm việc 48 giờ mỗi tuần đã được duy trì từ năm 1994 đến nay và chính sách này đã được cân nhắc qua nhiều lần sửa luật.
Ông Tạ Văn Hạ lưu ý, việc điều chỉnh thời giờ làm việc cần được đánh giá tổng thể, bảo đảm hài hòa giữa năng suất, thu nhập của người lao động và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.
“Trước khi thay đổi cần có đánh giá tác động, lấy ý kiến trực tiếp của lao động và doanh nghiệp sao cho hài hòa lợi ích hai bên”, ông Hạ nói với Tiền Phong.
Cùng trao đổi với phóng viên, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga, Ủy viên Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho rằng, đây là một kiến nghị rất đáng quan tâm. Bởi theo bà, đây không chỉ là câu chuyện về số giờ làm việc hay số ngày nghỉ mà là vấn đề liên quan trực tiếp đến chất lượng nguồn nhân lực, năng suất lao động, đời sống gia đình, an sinh xã hội và năng lực cạnh tranh quốc gia.
Nữ đại biểu nhìn nhận, một quốc gia phát triển bền vững không thể chỉ dựa vào việc kéo dài thời giờ làm việc, mà phải từng bước chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất, khoa học công nghệ, quản trị hiện đại và chất lượng nguồn nhân lực.
“Việc giảm thời giờ làm việc xuống còn 40 - 44 giờ/tuần, nếu được thiết kế hợp lý, sẽ góp phần thu hẹp khoảng cách giữa khu vực công và khu vực doanh nghiệp, bảo đảm tốt hơn quyền nghỉ ngơi của người lao động, nhất là trong các ngành nghề có cường độ lao động cao”, đại biểu Quốc hội đoàn Hải Phòng cho hay.
Nên thực hiện theo lộ trình
Tuy nhiên, bà Nguyễn Thị Việt Nga lưu ý, chính sách này không thể thực hiện một cách giản đơn, đồng loạt và thiếu đánh giá tác động. Cần nhìn nhận rằng cơ cấu doanh nghiệp Việt Nam hiện nay phần lớn là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nhiều ngành sản xuất như dệt may, da giày, chế biến, lắp ráp vẫn sử dụng nhiều lao động và chịu áp lực lớn về đơn hàng, chi phí, tiến độ giao hàng.
Đặt người lao động ở trung tâm không có nghĩa là xem nhẹ lợi ích của doanh nghiệp. Ngược lại, một lực lượng lao động khỏe mạnh, gắn bó, có đời sống cân bằng chính là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp phát triển và quốc gia cạnh tranh bền vững trong giai đoạn mới”, bà Nguyễn Thị Việt Nga chia sẻ.
“Nếu giảm giờ làm mà không đi kèm nâng cao năng suất, cải tiến công nghệ, tổ chức lại ca kíp, đào tạo lại lao động thì chi phí sản xuất có thể tăng, ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của doanh nghiệp và cuối cùng cũng tác động ngược trở lại đến việc làm, thu nhập của người lao động”, bà Nga cho hay.
Từ phân tích trên, theo đại biểu, cần quy định lộ trình giảm giờ làm một cách linh hoạt, có phân nhóm theo ngành nghề, khu vực, điều kiện sản xuất và khả năng thích ứng của doanh nghiệp.
Nhà nước cần đồng thời có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, nâng cao năng suất lao động, cải thiện quản trị nhân sự và bảo đảm quan hệ lao động hài hòa.
“Mục tiêu không phải là “làm ít đi” theo nghĩa cơ học, mà là “làm hiệu quả hơn”, để người lao động được bảo vệ tốt hơn trong khi nền kinh tế vẫn giữ được động lực phát triển”, bà Nga nói.
Ông Bùi Sỹ Lợi - Nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội (nay là Ủy ban Văn hóa và Xã hội) cũng ủng hộ chủ trương giảm giờ làm. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý, việc thực hiện cần được xem xét thận trọng và lựa chọn thời điểm phù hợp.
Ông cho rằng, Việt Nam đang bước qua giai đoạn dân số vàng, nguồn nhân lực không còn dồi dào như trước. Trên thực tế, nhiều người lao động vẫn phải làm thêm giờ để tăng thu nhập và đáp ứng nhu cầu cuộc sống.
Theo ông Lợi, việc giảm giờ làm nên được thực hiện theo lộ trình, có thể bắt đầu khoảng năm 2030, khi năng suất lao động tăng lên và các điều kiện về an toàn lao động tốt hơn.
Luật hiện hành quy định thời giờ làm việc bình thường không quá 8 giờ/ngày và 48 giờ/tuần. Nhà nước khuyến khích doanh nghiệp thực hiện tuần làm việc 40 giờ đối với người lao động. Luật hiện hành cũng quy định, thời gian làm thêm không quá 40 giờ mỗi tháng và không quá 200 giờ mỗi năm.
