Đột quỵ gia tăng, nhiều bệnh nhân khó tiếp cận sớm nơi điều trị chuyên sâu

Tử vong do đột quỵ ở Đông Nam Á vẫn cao

Theo báo cáo, sự chậm trễ trước khi bệnh nhân tiếp cận được các trung tâm đột quỵ chuyên sâu vẫn là rào cản lớn đối với việc điều trị kịp thời. Khả năng tiếp cận trung tâm y tế chuyên sâu về đột quỵ của người dân có sự chênh lệch đáng kể giữa các vùng miền.

Báo cáo quan trọng về đột quỵ tại ASEAN dựa trên đánh giá, nghiên cứu của bảy chuyên gia hàng đầu từ Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam, trong đó có TS.BS. Trần Chí Cường, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ.

Các chuyên gia xác định khoảng cách địa lý là nguyên nhân quan trọng nhất gây chậm trễ trong điều trị kịp thời cho bệnh nhân đột quỵ tại Việt Nam. Bệnh nhân ở các vùng còn nhiều thiếu thốn, phải đối mặt với thời gian chuyển tuyến kéo dài, khiến họ không thể tiếp cận kịp thời chăm sóc y tế phù hợp.

Theo Tổ chức Y tế thế giới, tại khu vực Đông Nam Á, số bệnh nhân đột quỵ tử vong chiếm hơn 40% tổng số ca tử vong do đột quỵ trên toàn cầu, gánh chịu gần một nửa tổng gánh nặng đột quỵ của thế giới đang phát triển. Tình trạng khuyết tật nặng kéo dài ảnh hưởng đến khoảng một phần ba số người sống sót sau đột quỵ.

Tại Việt Nam, đột quỵ là nguyên nhân tử vong hàng đầu. Việt Nam cũng là một trong những quốc gia có tỷ lệ mắc cũng như tỷ lệ hiện mắc cao nhất tại Đông Nam Á. Gánh nặng này càng trở nên trầm trọng hơn do già hóa dân số, tỷ lệ hút thuốc lá và tiêu thụ rượu bia cao – cả hai đều là những yếu tố nguy cơ lớn gây ra đột quỵ

Ông Fabrice Leguet, Giám đốc điều hành Siemens Healthineers khu vực ASEAN kiêm Trưởng bộ phận Dịch vụ Doanh nghiệp châu Á - Thái Bình Dương và Nhật Bản, cho biết: "Mỗi hệ thống y tế trên khắp Đông Nam Á đang ở một giai đoạn khác nhau trong hành trình chăm sóc đột quỵ, nhưng đều phải đối mặt với nhiều thách thức chung.”. Tại Việt Nam, thách thức này thể hiện ở việc mở rộng phạm vi tiếp cận dịch vụ chăm sóc đột quỵ chuyên sâu ra ngoài các thành phố lớn."

Khoảng cách đến dịch vụ điều trị chuyên sâu là thách thức lớn

Việt Nam đã đạt được độ bao phủ gần 100% ở cấp khu vực và tỉnh đối với phương pháp điều trị bằng chất hoạt hóa plasminogen mô đường tĩnh mạch (IV tPA) (IV tPA), một phương pháp điều trị tiêu chuẩn giúp làm tan cục máu đông trong đột quỵ thiếu máu não cục bộ. Tuy nhiên, việc cung cấp dịch vụ chăm sóc đột quỵ tại khu vực Tây Nam bộ và Đồng bằng sông Cửu Long vẫn là một thách thức đáng kể.

Bệnh nhân từ các khu vực này có thể phải trải qua hành trình dài để đến được trung tâm chăm sóc đột quỵ toàn diện, làm chậm trễ, bị bỏ qua thời gian vàng trong việc tiếp cận các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh cần thiết, nhằm xác định chẩn đoán và điều trị. Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng chỉ ra rằng, nhận thức cộng đồng về các triệu chứng đột quỵ còn chưa cao là một rào cản khiến thời gian đến bệnh viện bị trì hoãn ngay từ đầu.

Mô hình quốc gia gắn với sự đổi mới sáng tạo ở địa phương

Khoảng chín năm trước, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ được thành lập tại Thành phố Cần Thơ. Đây là bệnh viện tư nhân đầu tiên cung cấp dịch vụ chăm sóc đột quỵ toàn diện cho khoảng 17 đến 20 triệu người sinh sống tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Ngay trong năm đầu hoạt động, 13% bệnh nhân trong khu vực vốn trước đây gặp khó khăn trong việc tiếp cận cơ sở điều trị đột quỵ đã được điều trị tại chỗ. Trong bảy năm tiếp theo, thời gian từ lúc bệnh nhân nhập viện đến khi được can thiệp (door-to-groin time) đã rút ngắn 25%, và trung tâm này từ đó đã đạt được chứng nhận chất lượng chăm sóc đột quỵ ở mức kim cương (diamond-level) – bậc công nhận cao nhất về chất lượng điều trị đột quỵ.

Các chuyên gia chỉ ra kinh nghiệm từ Cần Thơ như một hình mẫu tiềm năng để mở rộng dịch vụ chăm sóc đột quỵ chuyên sâu sang các khu vực còn hạn chế về khả năng tiếp cận.

Số lượng bệnh nhân ổn định cùng mô hình tài chính hợp tác công - tư đã cho phép các bác sĩ tại đây phát triển năng lực thực hiện can thiệp lấy huyết khối chỉ trong vòng sáu tháng. Tuy nhiên, khi áp dụng tại các địa phương khác, mô hình này cần được điều chỉnh cho phù hợp với nhu cầu và điều kiện y tế tại từng nơi.

AI có thể hỗ trợ chăm sóc đột quỵ nhanh và đồng bộ hơn

Trí tuệ nhân tạo (AI) nổi lên như một yếu tố hỗ trợ quan trọng giúp kết nối chăm sóc đột quỵ chặt chẽ hơn tại Việt Nam. Các nền tảng hỗ trợ điều trị đột quỵ từ xa tích hợp AI có thể giúp các bệnh viện tại những khu vực còn hạn chế khả năng tiếp cận dịch vụ phân tích hình ảnh nhanh hơn và hỗ trợ bác sĩ đưa ra quyết định.Các ứng dụng mới nổi khác cũng được thảo luận bao gồm hệ thống cảnh báo dựa trên AI thông báo cho bác sĩ khi bệnh nhân có dấu hiệu đột quỵ, các công cụ tối ưu hóa thủ tục hành chính cho bệnh nhân trong bệnh viện, và hệ thống hỗ trợ theo dõi bệnh nhân sau điều trị. Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng công nghệ chỉ đạt hiệu quả cao nhất khi được tích hợp vào các quy trình lâm sàng thiết kế bài bản và được hỗ trợ bởi đội ngũ chuyên gia được đào tạo, mạng lưới chuyển tuyến vững chắc cùng các quy trình chăm sóc chuẩn hóa.