Chiều 23/4, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng. Luật sửa đổi có hiệu lực thi hành từ 1/7/2027, nhằm bảo đảm thời gian xây dựng cơ sở dữ liệu công chứng đồng bộ, thống nhất từ Trung ương đến địa phương.
Trước khi Quốc hội thông qua, báo cáo tiếp thu giải trình, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nêu rõ, dự án luật không liệt kê giao dịch phải công chứng mà chỉ quy định rõ hơn tiêu chí xác định giao dịch phải công chứng.
Việc chỉnh lý theo phương án này vừa giúp thu hẹp phạm vi các giao dịch phải công chứng, vừa làm rõ hơn các tiêu chí bắt buộc đối với giao dịch phải công chứng mà không bị trùng lặp, xung đột với các luật có liên quan.
Theo Chính phủ, quy định này giúp giảm trực tiếp 6 loại giao dịch phải công chứng đang được quy định trong các nghị định của Chính phủ, tăng số lượng giao dịch được công chứng tự nguyện theo yêu cầu, tạo thuận lợi, giảm chi phí tuân thủ pháp luật cho tổ chức, cá nhân.
Về thẩm quyền công chứng giao dịch bất động sản, Chính phủ nêu rõ, đây là loại tài sản có giá trị lớn, có vai trò đặc biệt quan trọng đối với đời sống kinh tế - xã hội, do vậy giao dịch về bất động sản cần có cơ chế phù hợp để vừa tạo thuận lợi và thúc đẩy giao dịch, vừa bảo đảm an toàn pháp lý cao nhất.
Theo đó, việc quy định công chứng viên của tổ chức hành nghề công chứng chỉ được công chứng giao dịch có đối tượng là bất động sản trong phạm vi tỉnh, thành phố nơi tổ chức hành nghề công chứng đặt trụ sở là phù hợp. Công chứng viên phải chịu trách nhiệm về tính xác thực, hợp pháp của giao dịch, bao gồm đối tượng của giao dịch.
Đáng lưu ý, cơ sở dữ liệu công chứng thống nhất từ Trung ương đến địa phương đang trong quá trình triển khai xây dựng; mỗi tỉnh, thành phố vẫn sử dụng cơ sở của địa phương và chưa có sự kết nối, chia sẻ cho các nơi khác.
Do vậy, việc thực hiện công chứng giao dịch về bất động sản trong phạm vi tỉnh, thành phố sẽ hạn chế tối đa nguy cơ rủi ro về công chứng, chứng thực nhiều lần đối với một bất động sản tại một thời điểm.
Tuy nhiên, việc công chứng giao dịch về bất động sản không phụ thuộc vào địa giới hành chính sẽ được thực hiện theo lộ trình phù hợp, khi cơ sở dữ liệu công chứng và liên quan được vận hành đầy đủ, bảo đảm an toàn pháp lý cho giao dịch.
Bên cạnh đó, công chứng giao dịch không có đối tượng trực tiếp là bất động sản (ví dụ hợp đồng ủy quyền liên quan đến bất động sản, hợp đồng chuyển nhượng hợp đồng mua bán bất động sản, hợp đồng đặt cọc để mua bán, chuyển nhượng bất động sản...) có thể được thực hiện tại tổ chức hành nghề công chứng tại bất kỳ tỉnh, thành phố nào để tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.
Giữ nguyên quy định về việc chụp ảnh
Về việc bỏ quy định chụp ảnh người tham gia giao dịch ký văn bản công chứng trước sự chứng kiến của công chứng viên cũng được nêu rõ. Cụ thể, theo Chính phủ, trong bối cảnh định danh điện tử, công nghệ sinh trắc học triển khai rộng rãi, việc bỏ quy định về chụp ảnh người yêu cầu công chứng ký trước mặt công chứng viên sẽ giúp giảm bớt một khâu trong thủ tục công chứng.
Tuy nhiên, quy định này thời gian qua cũng đã góp phần nâng cao trách nhiệm của công chứng viên và tổ chức hành nghề công chứng, tăng tính minh bạch, xác thực đối với giao dịch công chứng. Do đó, Chính phủ đã chỉnh lý theo hướng giữ lại quy định về việc chụp ảnh người tham gia giao dịch ký văn bản công chứng trước sự chứng kiến của công chứng viên.
