“Từ nay, con không còn phải tìm cha trong vô vọng nữa”
Bà Võ Thị Thủy bật khóc, nói câu ấy khi tận thấy phần hài cốt của các liệt sĩ được quy tập tại nghĩa trang Tân Bình, xã Hiệp Đức, TP. Đà Nẵng.
Bà Thủy là con gái duy nhất của liệt sĩ Võ Xuân Thu, quê Nghệ An. Hàng chục năm, bà lần theo từng thông tin ít ỏi. Cho đến khi một người cháu xem thông tin trong nhóm tìm kiếm hài cốt liệt sĩ “500 ngày đêm”, biết về ngôi mộ tập thể 17 liệt sĩ được phát hiện tại Hiệp Đức và trong danh sách có tên liệt sĩ Võ Xuân Thu.
Ngay khi biết thông tin, bà tức tốc bắt xe vào đây. Bà Thủy ở lại nhiều ngày để dõi theo quá trình tìm kiếm, xác minh, cất bốc.
Sáng 17/9, tại lễ viếng, truy điệu và an táng hài cốt 17 liệt sĩ trong mộ tập thể, bà Thủy bật khóc. Sau 56 năm, lần đầu tiên bà biết chắc cha mình nằm ở đâu.
“Tôi lặn lội đi tìm cả chục năm nay nhưng không có tin tức của ông. Hôm nay, được chứng kiến hài cốt được truy điệu, an táng trang nghiêm, tôi vui lắm. Vậy là cha tôi và các đồng đội đã được an nghỉ”, bà nói trong nước mắt.
Điều khiến người con gái nghẹn ngào hơn cả là cha vẫn còn được tìm thấy sau hơn nửa thế kỷ.
“Việc tìm thấy hài cốt cha sau 56 năm là điều vô cùng ý nghĩa đối với gia đình. Vừa biết được nơi cha nằm. Từ nay, con không còn phải đi tìm cha trong vô định nữa. Cha đã có một phần mộ, bên cạnh những người đồng đội”.
Những người lính trở về sau hơn nửa thế kỷ
Bà Thủy không phải người duy nhất mang theo một cuộc tìm kiếm kéo dài hàng chục năm.
Ông Võ Văn Sỹ, quê xã Nam Đàn, tỉnh Nghệ An, cũng bắt xe vào Đà Nẵng khi biết thông tin về ngôi mộ tập thể. Em trai ông là liệt sĩ Trần Văn Cư, nguyên chiến sĩ Sư đoàn 2, Quân khu 5, hy sinh tại chiến trường Hiệp Đức.
Suốt nhiều năm, gia đình ông Sỹ mong ngóng thông tin về người em. Khi thấy tên liệt sĩ Trần Văn Cư trong danh sách những người thuộc Sư đoàn 2 hy sinh tại Hiệp Đức, ông mừng đến rơi nước mắt.
“Dù chưa thể biết được trong 17 hài cốt liệt sĩ vừa được khai quật có người thân của mình không, nhưng cũng đã có chút manh mối sau mấy chục năm lần dò. Hơn nữa, tới đây thắp hương, lòng cũng thấy được an ủi, nhẹ nhõm”, ông Sỹ chia sẻ.
Với những người từng chiến đấu tại Hiệp Đức, việc đồng đội trở về cũng là sự chờ đợi kéo dài hơn nửa thế kỷ. Ông Trần Phước Sảo, nguyên Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 15, Sư đoàn 2, Quân khu 5, đã nhiều lần trở lại khu vực này để tìm kiếm đồng đội.
“Tôi rất xúc động khi đồng chí, đồng đội trở về nơi đã xảy ra cuộc chiến tranh, nay trở về với nghĩa trang, với đồng bào Hiệp Đức. Tình cảm của bà con, cấp ủy, chính quyền địa phương dành cho các anh không gì bằng”, ông Sảo nói.
Theo UBND xã Hiệp Đức, từ ngày 26/4 đến 30/4/1970, tại khu vực Đồi Thị, quận lỵ Hiệp Đức, các cán bộ, chiến sĩ thuộc các đơn vị của Sư đoàn 2, Quân khu 5 đã chiến đấu trong điều kiện đặc biệt khốc liệt. Nhiều người đã mãi mãi nằm lại.
Năm 1988, ông Võ Đình Thế phát hiện, cất bốc khu mộ tại đồi Xây Dựng, khu vực An Đông, Hiệp Đức. Sau đó, khu mộ được đưa về an táng tại Nghĩa trang Nhân dân Gò Cao. Suốt 38 năm, ông Thế âm thầm chăm sóc, hương khói cho các liệt sĩ.
Những thông tin của ông, cùng quá trình khảo sát, xác minh, tìm kiếm và quy tập được tiến hành công phu đã góp phần xác định đây là mộ tập thể cán bộ, chiến sĩ các đơn vị thuộc Sư đoàn 2, Quân khu 5 hy sinh trong trận chiến tại Đồi Thị.
